امروز : سه شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 6
۱۶:۲۴
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 100953
تاریخ انتشار: ۱۳ مرداد ۱۳۹۳ - ساعت ۲۲:۵۵
تعداد بازدید: 94
پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; ـ راهبرد فرهنگ: مسئله حضور مسافرانی از دیگر کشورها در کاروان‌های راهیان نور به صورت سازماندهی شده یا انفرادی در ...

پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; ـ راهبرد فرهنگ: مسئله حضور مسافرانی از دیگر کشورها در کاروان‌های راهیان نور به صورت سازماندهی شده یا انفرادی در چند سال اخیر توجهات زیادی را در سطح جامعه و به‌ویژه رسانه‌های جمعی به خود جلب کرده است.

در این خصوص مسئولان امر نیز بارها در مصاحبه‌ها و نشست‌های خبری به این پدیده اشاره و اخباری را اعلام کرده‌اند اما همه چیز در حد همین اشاره‌ها باقی مانده و تاکنون گزارش عملکرد یا آمار درست و دقیقی در این خصوص در دست نیست.

این مسئله طی سال‌های اخیر و با توجه به رخدادهای بین‌المللی در منطقه غرب آسیا، خلق عنوان «راهیان نور بیداری اسلامی» را نیز از سوی مسئولان راهیان نور به دنبال داشته است اما هیچ گاه ابعاد این پدیده به درستی مورد تبیین و تدقیق قرار نگرفته است.

آیا راهیان نور بیداری اسلامی مربوط به حضور آزادی‌خواهان کشورهای حوزه بیداری اسلامی در راهیان نور ایران است، یا بناست پای زائران ایرانی راهیان نور به این کشورها باز شود؟

کاروان‌های راهیان نور به عنوان پدیده بومی، نمونه مشابهی در کشورهای دیگر ندارد اما چنین پدیده‌ای در دنیا ذیل عنوان «گردشگری جنگ» تعریف می‌شود؛ گردشگری جنگ وقتی به مرزهای ایران می‌رسد، رنگ و بوی دیگری می‌گیرد. تاریخ، معنویت و حماسه دستاوردهایی هستند که گردشگران جنگ در ایران، از آوار مناطق جنگی نصیب می‌برند تا این شاخه در ایران چارچوبی تازه پیدا کند؛ چارچوبی تازه که عنوان تازه «گردشگری مقاومت» را ایجاد می‌کند.
 
جذب گردشگر در سنگر
 
در سال‌های اخیر با توجه به استقبال مردمی، دامنه راهیان نور گسترده‌تر شده و به چند بخش خلیج فارس(راهیان نور دریایی)، غرب (ایلام و کرمانشاه)، شمال غرب (کردستان و آذربایجان غربی) و جنوب کشور(خوزستان) تفکیک شده است.

اخیراً زمزمه‌هایی مبنی بر راه اندازی راهیان نور شرق کشور نیز به گوش می‌رسد که البته با مشکلات امنیتی آن منطقه تحقق آن فعلاً امری بعید است.

اما این گستردگی منحصر به جغرافیا نیست و به زمان‌های مختلف در سال نیز رسیده است؛ اکنون در فصل‌های مختلف در جاده‌های منتهی به این مناطق شاهد عبور گردشگرانی هستیم که مقصدشان سنگرهایی است که روزی در آن جنگ جریان داشته است.

هرچند هنوز بیشترین حجم سفر و تجمع زائران، به سمت ایام نوروز و در مناطق عملیاتی جنوب کشور متمرکز است که هرسال آمار متفاوتی بین 2 تا 4 میلیون برای آن اعلام می‌شود. بسیاری از زائران زمینی عتبات عالیات عراق در مسیر خود به پایانه‌های مرزی ایران و عراق توقف کوتاهی در یکی از یادمان‌های دفاع مقدس داشته‌اند؛ همه اینها ناظر به داخل مرزهای ماست، اما آیا در خارج مرزها نیز چنین ظرفیتی وجود دارد؟
 
تجربه‌های ناقص جذب گردشگر
 
حرکت فرهنگی راهیان نور در داخل کشور دستاوردهای فرهنگی و اجتماعی زیادی طی سالیان اخیر حاصل کرده که در میان مردم شناخته شده است. به همین خاطر به نظر می‌رسد می‌توان از این ظرفیت برای جذب گردشگر خارجی به خصوص علاقه‌مندان به ایران، شیعیان و مسلمانان در کشورهای دیگر نیز استفاده کرد.

در تشریح وظایف ذاتی بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس صراحتاً به دو وظیفه «ثبت و تدوین مبانی فرهنگی دفاع مقدس به‌منظور انتقال آن به نسل‌های آینده و سایر ملل» و «فراهم ساختن زمینه‌های لازم جهت معرفی آثار دفاع مقدس به مردم ایران و سایر کشورها» اشاره شده است که تأکید دوباره بر سایر ملل و سایر کشور‌ها در این وظیفه حائز اهمیت است؛ از سوی دیگر رئیس بنیاد حفظ آثار، ریاست ستاد مرکزی راهیان نور را نیز برعهده دارد.

برای جذب گردشگر خارجی تلاش‌های محدودی نیز صورت گرفته و نتایجی حاصل شده است؛ از جمله آنها حضور هر ساله کاروان دانشگاه بین‌المللی جامعه‌المصطفی از قم و طلاب خارجی این دانشگاه از کشورهای مختلف جهان در راهیان نور بوده است.

با همت حزب الله لبنان، تابه‌حال کاروان‌های معدودی نیز از این کشور در مناطق عملیاتی و یادمان‌های دفاع مقدس حضور پیدا کرده‌اند؛ همچنین با تلاش موزه صلح تهران و انجمن حمایت از قربانیان شیمیایی گروه‌هایی از دیگر کشورها مانند ژاپن، ویتنام، بلژیک، کانادا، سوئد و... از این موزه و یادبود قربانیان حمله شیمیایی در شهر سردشت بازدید کرده‌اند.
 
هم افزایی در گردشگری
 
«گردشگری سلامت» (که با عناوین گردشگری درمانی یا توریسم پزشکی نیز از آن یاد می‌شود) به عنوان چهارمین صنعت درآمدزای جهان شناخته می‌شود.

کشور ما در سال‌های اخیر در این حوزه صاحب قطب‌هایی در بیمارستان‌های مشهد، تهران و شیراز شده که رقابتی تنگاتنگ در این زمینه با کشورهای صاحب‌نام در حوزه خدمات پزشکی دارند. این بیمارستان‌ها به طور مرتب پذیرای مسافرانی از کشورهای مختلف آسیا، اروپای غربی و کانادا هستند.

در «گردشگری زیارتی» نیز ایران با وجود ضعف ساماندهی و فقدان متولی واحد، با افزایش جذب زائران خارجی به مقصد حرم امام رضا(ع) و مرقد حضرت معصومه(س) از کشورهای مسلمان توانسته به توفیقاتی دست یابد.

از این روست که طبق آمار پلیس مهاجرت ایران تنها در سال 92 حدود یک میلیون و 600 هزار نفر از کشور عراق و یک میلیون و 100 هزار نفر نیز از جمهوری آذربایجان وارد کشور شده‌اند که بیشترین تعداد آنها با انگیزه گردشگری مذهبی و گردشگری سلامت به ایران آمده‌اند و خراسان رضوی مقصد اول گردشگران خارجی به حساب می‌آید.

طبق آخرین اطلاعات در پایان سال 92، بیشترین گردشگران به ترتیب از 9 کشور عراق، آذربایجان، افغانستان، ترکیه، پاکستان، ترکمنستان، عربستان سعودی، کویت و هندوستان به ایران آمده‌اند که اکثر آنها جزء کشورهای اسلامی هستند یا جامعه مسلمان زیادی را در خود جای داده‌اند و می‌توانند به عنوان جامعه هدف برای جذب گردشگر مقاومت مورد استفاده قرار گیرند.

در همین راستا مسئله «گردشگری مقاومت» نیز به عنوان شاخه‌ای از گردشگری جنگ، با هدف بازدید مسافران خارجی از مناطق جنگی عواید بسیاری برای کشور به ارمغان خواهد داشت؛ چراکه معرفی ویژگی‌های منحصر به فرد دوران دفاع مقدس در کنار جذابیت‌های طولانی‌ترین جنگ قرن بیستم بین ایران و عراق می‌تواند به عنوان یک پتانسیل بالا برای جذب گردشگر مورد استفاده قرار گیرد.

این فرایند امتحان خود را در دنیا پس داده است، همانطور که اردوگاه اسرای جنگی در لهستان با نام «آشویتس برکناو» یا آشویتس 2 به عنوان سند هولوکاست و جنایت نازی‌ها در جنگ جهانی دوم شناخته می‌شود، تنها در سال 2007 حدود 2 میلیون و 100 هزار نفر بازدیدکننده داشت.
 
جوانه بر ویرانه جنگ
 
نگاه کلان‌تر به مسئله گردشگری مؤید این است که رشد هماهنگ عرصه‌های مختلف گردشگری منجر به هم افزایی می‌شود. این هم افزایی علاوه بر افزایش آمار ورود گردشگر به کشور، به بالارفتن مدت زمان حضور این گردشگران نیز منتج می‌شود که به معنای افزایش بازده اقتصادی و فرهنگی است.

یکی از دلایل توفیق گردشگری سلامت در مشهد هدف‌گذاری درست برای استفاده از حجم بالای زائران این شهر است. به طور مثال استان خوزستان واجد جاذبه بالای‌ گردشگری تاریخی و تمدنی (ایذه، چغازنبیل و شوشتر)، طبیعی (تالاب شادگان)، زیارتی (دانیال نبی شوش)، اقتصادی(منطقه آزاد تجاری اروند) و موارد دیگری نیز است که می‌توان برای تقویت متقابل جاذبه‌های دوران دفاع مقدس از جمله 13 یادمان جنگ این استان به آنها توجه داشت.

رشد این فرایند فرصتی مناسب برای رونق اقتصاد محلی و جوانه‌های تازه بر ویرانه‌های جنگ است، آن هم در سایه گسترش زیرساخت‌های مشترک گردشگری. برای رونق گردشگری منطقه، تنها روال فعلی کاروان‌های راهیان نور که وابسته به ارگان‌های نظامی کشور است کافی نیست؛ چون این کاروان‌ها اکثر مواد مصرفی مورد نیاز را همراه خود دارند، از محل‌های اسکان اردوگاهی استفاده می‌کنند و درآمد قابل توجهی برای کسبه محلی نخواهند داشت.

این گردشگران عمومی داخلی و خارجی هستند که می‌توانند زمینه اشتغال جوانان منطقه و رونق اقتصادی را برای این مناطق به ارمغان بیاورند. در همین راستا هدف‌گذاری مسئولان راهیان نور در قالب طرح‌های گسترده برای حضور خانواده‌ها با خودروهای شخصی در مناطق عملیاتی و خارج از قالب کاروان‌های رایج، در یکی دو سال اخیر مورد حمایت و استقبال قرار گرفته است.
 
گردشگری و اقتصاد مقاومتی
 
ایران باید در سال 1404 پذیرای 20 میلیون گردشگر و درآمد سالانه قریب 25 میلیارد دلار از محل گردشگر ورودی باشد. در سند چشم انداز 20 ساله توسعه بخش میراث فرهنگی و گردشگری مصوبه سال 83 «شورای عالی میراث فرهنگی و گردشگری» صراحتاً به این نکته اشاره شده و کلیات این سند عیناً در هیئت وزیران به تصویب رسیده است.

طبق آمار ارائه شده از سوی معاونت گردشگری، آمار گردشگران خارجی ورودی به ایران در سال 83، حدود یک میلیون و 600 هزار نفر بوده است. این آمار در سال 89 یعنی طی شش سال دو برابر شده و به میزان 3 میلیون و 120 هزار نفر رسیده است.

در سال 91 شاهد آمار 3 میلیون و ۷۲۹ هزار نفری بودیم و آخرین آمار رسمی ارائه شده نیز مربوط به سال 92 است که عدد 4 میلیون و 800 هزار تبعه خارجی از 193 کشور را نشان می‌دهد که از مرزهای رسمی وارد کشور شده‌اند. جالب آنکه تقریباً نیمی از این گردشگران به منظورهای خاص گردشگری به کشور آمده‌اند که زیارت در اولویت آنها بوده است.

نگاهی گذرا به این آمار بدین معناست که با وجود رشد کند گردشگر خارجی، تا چشم انداز مذکور هنوز فاصله بسیاری وجود دارد. با این اوصاف تقویت شاخه‌های ویژه گردشگری از جمله «گردشگری مقاومت» می‌تواند به جبران کمبودهای موجود کمک کند.
 
موزه‌ها و زیرساخت گردشگری
 
موزه‌های جنگ در دنیا به عنوان زیرساخت‌های جذب گردشگر جنگ به شمار می‌روند و هر ساله شمار بسیاری از گردشگران کشورهای مختلف را به خود جلب می‌کنند. معروف‌ترین آنها هم متعلق به کشورهایی است که نام‌شان در تاریخ جنگ برجسته است.

موزه نیروی هوایی امریکا و موزه جنگ کره‌شمالی که در بخشی از «پیونگ یانگ» به عنوان نمادی از جنگ این کشور با امریکا به‌چشم می‌خورد نمونه‌های معروفی از موزه‌های مخصوص جنگ هستند اما در این میان، شاید موزه جنگ امپراطوری یا همان امپریال با هفت شعبه در شهرهای مختلف انگلیس، موزه یادمان دیوار برلین و موزه جنگ روسیه در نوع خود شاخص‌تر باشند. موزه جنگ جهانی دوم در لهستان هم جزء برترین موزه‌های جهان از نظر طراحی قرار گرفته است.

در ایران نیز طی سال‌های اخیر موزه‌های دفاع مقدس سر و شکل تازه‌ای گرفته‌اند. باغ موزه‌های دفاع مقدس تهران، کرمان و همدان و موزه دفاع مقدس خرمشهر و کرمانشاه از مشهور‌ترین آنها هستند. موزه صلح تهران نیز توانسته به عنوان تنها موزه صلح خاورمیانه و عضوی از 150 موزه شبکه بین‌المللی موزه‌های صلح جهانی صاحب اعتبار باشد.

خبرهایی هم از آغاز احداث موزه‌های دفاع مقدس در کردستان، اهواز و بوشهر و ساخت فرهنگسرای دفاع مقدس در اصفهان به گوش می‌رسد. با این وجود هنوز این موزه‌ها در جذب مخاطب بالقوه ایرانی و معرفی جهانی خود مسیری طولانی در پیش دارند.
 
موزه‌ای به اندازه یک شهر
 
بازمانده تجهیزات جنگی امریکا در دوران حمله سراسری به خاک ویتنام، امروزه علاوه بر جاذبه گردشگری تبدیل به نمادی از مقاومت مردم ویتنام شده است.

سنگرهای بتونی زیر هتل مرکزی شهر هانوی و تونل‌های پر پیچ و خم 200 کیلومتری زیر شهر هوشی‌مینه که برای مقابله با امریکا حفر شده بود ‌اکنون به جای عبور ویت کنگ‌ها، محل عبور و مرور گردشگران سراسر جهان در صلح و آرامش شده که هر گام آنها باعث ایجاد رونق گردشگری در ویتنام می‌شود.

بقایای به جای مانده از جنگ یکی از مهم‌ترین عواملی است که در کنار سواحل زیبا و طبیعت جنگل‌های این کشور کمک کرده ویتنام با میانگین 600 هزار گردشگر در ماه، به ‌چهارمین مقصد گردشگران جهان تبدیل شود و از اکنون خود را برای جذب 10 میلیون گردشگر در سال 2020 آماده کند. در تمام این سال‌ها دولت ویتنام برای جذب گردشگر به واسطه آثار به جای مانده از جنگ با امریکا برنامه ویژه‌ای داشته و این یعنی رونق گردشگری در سایه جنگ!
 
از ملیتا تا کابل
 
ادبیات صنعت گردشگری سال‌هاست تغییر کرده و دولت‌ها از نقاط قوت هم‌پیمانان خود در جهت جذب مسافر استفاده می‌کنند. اگر به غرب آسیا هم سری بزنیم می‌بینیم کشور لبنان نیز به واسطه سال‌های طولانی مقاومت دربرابر اسرائیل تجربه‌های خود در این زمینه را برای جذب گردشگر به کار بسته است.

موزه ملیتا برای یادبود جنگ 33 روزه و احداث یک پارک تفریحی در نقطه صفر مرزی با فلسطین اشغالی توانسته است فرصت گردشگری مضاعفی برای این کشور ایجاد کند که بسیار باب طبع مسافران ایرانی است.

جالب است که در عراق نیز از زمان صدام موزه‌ای به نام مرکز فرهنگی جنگ وجود دارد. در حالی که افغانستان از موزه رسمی جنگ محروم است اما اخیراً در کابل توسط فردی موزه‌ خصوصی آثار جنگی راه‌اندازی شده که آثاری دیدنی به قدمت بیش از یک قرن از تفنگ‌های سرپر و تیربارهای بریتانیایی گرفته تا توپ‌های ساخت افغانستان و لاشه هواپیما و بالگردهای روسی در آن به نمایش گذاشته شده است. ارزش این موزه خصوصی توسط فرماندهان ناتو بیش از یک میلیون دلار قیمت گذاری شده است.
 
تغییر نگرش، نیازمند تبلیغات
 
از جمله راهبردهای ثبت شده حوزه گردشگری در سندی که ذکر آن رفت، «تغییر نگرش نسبت به کشور ایران در بازارهای هدف از طریق سرمایه‌گذاری مناسب در تبلیغات» است.

مسئولان سازمان میراث فرهنگی در سال‌های گذشته بر این باور بوده‌اند که تبلیغات منفی درباره ایران زیاد است و برخی سفارتخانه‌های خارجی به اتباع خود توصیه می‌کنند، به ایران سفر نکنند یا سفرشان را محدودتر کنند.

با این وجود در سال‌های اخیر به دلیل مشکلات اقتصادی بودجه چندانی به امر تبلیغات جذب گردشگر برای ایران تخصیص داده نشده است. هرچند به نظر می‌رسد در سال‌های قبل از آن هم، ایران در عرصه تبلیغات گردشگری توفیق چندانی نداشته است.
 
راهیان نور برون مرزی
 
سابقه تاریخی موجود در کشورهای مقاوم در برابر تجاوزهای استکباری امریکا، اسرائیل و وابستگان به آنها... مانند افغانستان، لبنان، عراق و اخیراً سوریه، امکان گسترش گردشگری مقاومت در سایر کشورها را به عنوان یک مسئله بالقوه ایجاد کرده است اما این ظرفیت نیازمند بررسی بیشتر است؛ چراکه حضور مسافر ایرانی در کشوری دیگر مناسبات و حساسیت‌هایی به مراتب بیشتر از داخل کشور دارد که از جمله آنها ملاحظه‌های امنیتی، فرهنگی، سیاسی و حتی اقتصادی است.

با این وجود اخیراً تجربه‌های بسیار محدود اما موفقی در خصوص حضور گردشگران ایرانی در مناطق جنگی دیگر کشور‌ها وجود دارد. یکی از آنها حضور گروه‌های دانشجویی، هنری و رسانه‌ای در جنوب لبنان است که بازخوردهای بسیار مثبتی را به دنبال داشته است که حاکی از شناخت بیشتر حزب الله و صلابت بین‌المللی ایران در نزدیک‌ترین نقطه به مرز اسرائیل است.

حتی تجربه‌هایی از سفر برخی گروه‌ها به افغانستان ثبت شده است که جای تأمل بیشتر دارد به ویژه دره پنجشیر به عنوان محل دفن و مرکز فرماندهی احمدشاه مسعود که سالیان دراز قطب مقاومت در برابر بیگانگان و طالبان بوده است.
 
ابزار صدور انقلاب
 
مهم‌ترین تاثیر چنین پدیده‌ای ایجاد زمینه برای صدور انقلاب و ارتباط بیشتر جامعه ایرانی با مردم دیگر کشورهاست. نفس فرصت حضور دانشجویان ایرانی به عنوان قهرمان مقابله با زورگویی امریکا در منطقه در کشورهایی که تجربه‌های مشابهی دارند امری مفید است. حرکت‌های منسجم در این خصوص با بهره‌گیری از تجربه و ظرفیت بالایی همچون ستاد عمره دانشجویی و ستاد راهیان نور در کنار ارائه تسهیلات به دانشجویان علاقه‌مند می‌تواند بیش از هر چیز به گسترش دید و افزایش افق نگاه آنها در خصوص موقعیت ایران در میان کشورهای دیگر کمک کند و البته مسیر جدید و ارزان‌تری را برای تجربه اندوزی جوانان اهل سفر و علاقه‌مند به دیدن کشورهای دیگر فراهم کند تا شاید حداقل قدری از آمار عجیب میلیونی حضور گردشگران ایرانی در آنتالیای ترکیه کاسته شود!  گردشگری جنگ رخداد مهمی در صنعت گردشگری است، اما اگر در ایران به شاخصه‌های بومی آن توجه و به درستی هدایت شود می‌تواند با ایجاد تصویر دقیقی از آن در کشورهای دیگر، به فرمی از گردشگری پایدار بدل شود که با استقبال مواجه شود و عنوان بدیع «گردشگری مقاومت» شایسته آن باشد.

بهترین سیاست در این قبال که باید از سوی نهاد‌های حاکمیتی برای شکوفایی توامان اقتصاد و فرهنگ دنبال شود فعال شدن صنعت گردشگری داخلی برای افزایش گردش پولی و رونق اقتصادی و تقویت جذب گردشگر خارجی برای ورود ارز به کشور و کمک به اقتصاد و افزایش اشتغال است. باید به گردشگری مقاومت و کاروان‌های رهسپار به مناطق جنگی، از زاویه‌ای دیگر نگریست و این شاخه از توریسم را که در ایران پتانسیل‌های بسیاری برای رشد و گسترش آن وجود دارد، ارج نهاد. بدیهی است ارزش‌های مقاومت و پایداری مردم ما نیز از این طریق بهتر و بیشتر رخ می‌نمایانند.
 
نویسنده : محمد مهدی شیخ صراف
 
انتهای پیام/س
منبع : خبرگذاری فارس نیوز
برچسب ها:
آخرین اخبار