امروز : شنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 3
۱۳:۲۵
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 114070
تاریخ انتشار: ۱ مهر ۱۳۹۳ - ساعت ۱۵:۴۳
تعداد بازدید: 103
«الیانا ستاراوا» استاد آکادمی دیپلماتیک وزارت امور خارجه قرقیزستان در یادداشتی اختصاصی که در اختیار خبرنگار دفتر منطقه‌ای فارس در دوشنبه قرار داد، به ...

«الیانا ستاراوا» استاد آکادمی دیپلماتیک وزارت امور خارجه قرقیزستان در یادداشتی اختصاصی که در اختیار خبرنگار دفتر منطقه‌ای فارس در دوشنبه قرار داد، به بررسی چالش‌ها و فرصت‌های امنیتی در منطقه پرداخته و جایگاه جمهوری اسلامی در این راستا را موثر عنوان کرده است.

وی معتقد است، پیچیده شدن روابط میان روسیه و غرب در رابطه با بحران اوکراین و مواضع متفاوت سیاسی در مورد سوریه و آینده افغانستان، کشورهای آسیای مرکزی را وادار به جستجوی شرکایی در منطقه کرده تا بهتر بتوانند امنیت ملی و منطقه‌ای خود را تامین کنند.

ستاراوا می‌گوید: ایران با روسیه و چین به عنوان 2 کشور مهم و تاثیرگذار سازمان همکاری‌های شانگهای، روی این بحث موافق است که منطقه قادر به تامین ثبات و امنیت خود بدون دخالت طرف‌های خارجی می‌باشد. این نوع نگاه می‌تواند شرایط مناسب‌تری برای همکاری فراهم کرده و عضویت کامل ایران در سازمان همکاری‌های شانگهای موجب ایفای نقش عملی در شکل‌گیری نظام امنیت منطقه‌ای آسیای مرکزی خواهد شد.

وی همچنین معتقد است، جمهوری اسلامی ایران با اتکا به اصل عمل‌گرایی در سیاست خارجی خود تلاش می‌کند تا با توجه به واقعیت‌های موجود سیاسی، مبتکر اقدامات اساسی باشد.  اگر در آغاز ایجاد خود، جمهوری اسلامی ایران از بیداری اسلامی به صورت خالص آن حمایت می‌کرد پس در مراحل مختلف تاریخ خود و از جمله پس از فروپاشی شوروی ایده گفت‌وگوی تمدن‌ها را معرفی کرد. اینک در متن افزایش خطر تندروی رو به رشد گروه‌های اسلامی با اتفاق افتادن تحولات عربی، ایران طرح بیداری اسلامی منطقه با اتکا به اعتدال و توسعه معنوی را معرفی کرد. این ابتکار هدف کاهش سطح تندروی از طریق گفت‌و‌گو با مذاهب سنتی (مکاتب فقهی) و جایگزین ایدئولوژی افراط‌گرایی کردن اسلام متعادل را دنبال می‌کند.
متن کامل این یادداشت را در ادامه بخوانید.

در آغاز قرن بیست و یکم نه‌تنها مسائل موجود مربوط به تعاملات میان اقوام، فرهنگ‌ها و مذاهب تشدید شد، بلکه با توجه به تغییرات اساسی در روابط بین‌المللی و نظام امنیت جهانی و منطقه‌ای نیز چالش‌های جدید به میان آمد.

تحول سیستم امنیت جهانی نتیجه این واقعیت است که از یک سو آمریکا در حال از دست دادن جایگاه خود به عنوان تنها ابرقدرت و مرکز نظامی، سیاسی و اقتصادی جهان بوده و از سوی دیگر روند بیداری ملت‌ها در جهان به اصطلاح سوم به عنوان موج تازه اعتراضات علیه شکل جدید استعمار نو اقتصادی و انحطاط نظام‌های استبدادی فاسد در حال بالا گرفتن می‌باشد.

نظام جهانی تک‌قطبی به رهبری آمریکا که در پی حادثه 11 سپتامبر سال 2001 با شعار مبارزه بین‌المللی با تروریسم شکل گرفت، وارد مرحله فروپاشی شده که این امر به طور خاص در متن تحولات «بهار عربی» که با روند بیداری اسلامی مرتبط می‌باشد، برجستگی پیدا کرده است.

دخالت نظامی اعضای ناتو در امور داخلی کشورهای خاور نزدیک و میانه با توجیه مبارزه با تروریسم و صدور دموکراسی، منجر به بی‌ثباتی منطقه شد. استفاده از استانداردهای دوگانه در امر مبارزه با افراط‌گرایی و حمایت از گروه‌های تندرو از طریق متحدان منطقه‌ای در مثال سوریه، شرایط را برای ظهور کانون‌های جدید بی‌ثباتی فراهم کرد.

اعلام «خلافت اسلامی» در شمال عراق و بخشی از خاک سوریه، تبدیل داعش به قدرتمندترین گروه تروریستی جهان (حتی قوی‌تر از القاعده)، تهدید گسترش ایدئولوژی جهادی-افراطی در منطقه و جهان چالش‌های جدیدی را هم برای کشورهای خاور میانه و هم برای کشورهای خلیج فارس به رهبری عربستان سعودی فراهم کرده است. اینها همه حاکی از بحران سیاست‌های منطقه‌ای در حوزه امنیت و استراتژی ائتلاف ضد‌تروریستی کشورهای منطقه تحت رهبری آمریکا می‌باشد.

همچنین در متن تحولات عراق، دورنمای سیاست‌های واشنگتن در رابطه با افغانستان با توجیه خروج نیروهای آیساف از این کشور مبهم باقی می‌ماند. با توجه به افزایش نگرانی‌های کشورهای خاور نزدیک و میانه و همچنین آسیای مرکزی در رابطه با امنیت منطقه‌ای و جهانی، روند جستجوی اتحادیه‌ها و ائتلاف‌های جایگزینی که بتوانند امنیت و توسعه پایدار را تضمین کنند، آغاز شده است. 

رویدادهای سال‌های اخیر بیش از پیش جوامع کارشناسی و نخبگان سیاسی و اقتصادی را متقاعد کرد که پایان جهان تک‌قطبی که پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ظهور کرد و در آن نقش «تنها قدرت جهانی» با آمریکا بود، به طور ناگزیر فرا می‌رسد.

تاکنون، هیچیک از نظام‌های سلطه از عرصه جهانی از راه خود تغییری خارج نشده بلکه فروپاشی و تخریب آن‌ها به عمرشان پایان داده است. به جای سلطه ابرقدرت جهانی (آمریکا) در آینده چه جهانی خواهیم داشت؟ شکی نیست که جهان جدید چند‌ قطبی با مراکز متعدد نفوذ سیاسی و اقتصادی و چندین مرکز جهانی فن‌آوری، مالی و ارزی خواهد بود.

در سال‌‌های اخیر، اتحادیه‌های منطقه‌ای کشورهای بزرگ نظیر سازمان همکاری‌های شانگهای و گروه «بریکس» ایجاد شده و از اول ژانویه سال 2015 اتحاد اقتصادی اوراسیا آغاز به فعالیت خواهد کرد.

چنانچه گروه بریکس شامل 5 کشور بزرگ در حال توسعه در 3 قاره دنیا بوده و از نظر تاثیر و نفوذ قادر به رقابت با «هشتگانه بزرگ» می‌باشند، پس سازمان همکاری‌های شانگهای مسئولیت تامین ثبات در یکی از فضاهای مهم ژئوپلیتیکی–آسیای مرکزی و شرقی را بر عهده دارد.

نقش موثر کشورها برای ایجاد نظام جدید چندقطبی

در حال حاضر، پیام‌های صریحی از فعال شدن بازیگران جدید عرصه بین‌المللی مانند کشورهای مستقل و پیشگام منطقه‌ای آمریکای لاتین (برزیل)، خاورمیانه (ایران)، خاور نزدیک (ترکیه، سعودی)، اوراسیا (روسیه) و آسیا (چین) می‌رسد که مدل جدیدی از امنیت منطقه‌ای و جهانی ارائه می‌دهند. جهان در حال حرکت به سوی یک سیستم چند‌قطبی است.

جمهوری اسلامی ایران دارای جایگاه ویژه‌ای در نظام امنیت منطقه‌ای چه در خاور نزدیک (سوریه، عراق، لبنان) و خاورمیانه و چه آسیای مرکزی (قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ازبکستان) می‌باشد.

روند تحولات از سال 2011 به این طرف نشان می‌دهد که ایران بیش از پیش نقش تامین‌کننده موازنه قدرت منطقه‌ای (تهران - ریاض) را اجرا کرده و همزمان به عنوان یک بازیگر مستقل اقدام می‌کند و گاهی نیز در مسائل مربوط به سوریه، افغانستان و عراق با روسیه و چین به عنوان مدعیان مراکز جهانی قدرت همکاری می‌کند.

ضمن بررسی چالش‌های جدید در آسیای مرکزی، می‌توان گفت که منطقه با تهدیدات سطح فراملی، منطقه‌ای و ملی مواجه می‌باشد. در سطح فراملی تهدیدات به اصطلاح «سنتی» به نظر رسیده و عمدتا به موضوع قاچاق مواد مخدر، تروریسم بین‌المللی و افراط‌گرایی ارتباط پیدا می‌کند. مشکلات سطح منطقه‌ای به مباحثی مانند بهره‌برداری از ذخایر آب و انرژی، مناطق مرزی مورد بحث، تجزیه‌طلبی و افراط‌گرایی بر می‌گردد. در سطح ملی کشورهای آسیای مرکزی درگیر معضلاتی نظیر فساد، فقر، رشد افراط‌گرایی در میان جوانان، جرایم سازمان‌یافته و... می‌باشند.

سال به سال در آسیای مرکزی فرایند اسلامی‌شدن جوامع پس از نزدیک به 70 سال سلطه ایدئولوژی الحادی کمونیستی شوروی شدت می‌گیرد. همچنین واضح است که در جمهوری‌های آسیای مرکزی به تدریج تضاد بین سیستم ارزش‌های سکولار و مذهبی علنی‌تر می‌شود.

لازم به ذکر است که در هر یک از این کشورها طی دوران استقلال 1991-2014، مدل رابطه بین قدرت و دین شکل گرفته که با توجه به ویژگی‌های سیاسی و برخی عوامل دیگر مربوط به این کشورها، از هم متفاوت می‌باشند.

به عنوان مثال، ترکمنستان و ازبکستان با داشتن سیستم‌های شدید کنترل و استفاده از روش‌های سرکوب‌گرانه سیاسی از قزاقستان و تاجیکستان متفاوت بوده و قرقیزستان از نظر وجود آزادی‌ها دارای شرایط بهتری در منطقه می‌باشد. اعمال فشار روی آزادی‌ها می‌تواند منجر به افزایش تنش‌ و رشد افراط‌گرایی در این یا آن نقطه از این منطقه شود.

آسیای مرکزی به میدان برخورد منافع ژئوپلیتیکی بازیگران جهانی - روسیه، آمریکا و چین و همچنین منطقه‌ای- ترکیه، عربستان سعودی و جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است.

گروه تحقیقاتی «جین» که در لندن مستقر می‌باشد اعلام کرد که آمریکا  به بخش انرژی آسیای مرکزی به عنوان فرصت تقویت نفوذ در منطقه‌ای نگاه می‌کند که در حال تبدیل شدن به عرصه رقابت استراتژیک قرار دارد. از طرفی هم واشنگتن از این طریق می‌خواهد کاهش نفوذ خود در منطقه را که به دلیل افزایش توجه به خاور نزدیک و میانه اتفاق افتاده است، از راه تضعیف مواضع روسیه، چین و ایران در آسیای مرکزی جبران کند.
ادامه دارد...
انتهای پیام/.

منبع : فارس

برچسب ها:
آخرین اخبار