امروز : جمعه ۱۹ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 9
۲۳:۵۸
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 115248
تاریخ انتشار: ۶ مهر ۱۳۹۳ - ساعت ۱۶:۴۱
تعداد بازدید: 51
به گزارش پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; ، پانزدهمین جلسه از دور جدید نشست فیلمسازان جوان سینمای انقلاب با اکران دو اثر اقتباسی در حسینیه هنر ...

به گزارش پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; ، پانزدهمین جلسه از دور جدید نشست فیلمسازان جوان سینمای انقلاب با اکران دو اثر اقتباسی در حسینیه هنر برگزار شد.

در این نشست مستند «پایی که جا ماند» به کارگردانی میثم مقصودی و یکی از قسمت‌های انیمیشن سی قسمتی «نورالدین پسر ایران» به کارگردانی میثم حسینی و تهیه کنندگی علی تقی‌پور، اکران و بررسی شدند، همچنین احمد ذوعلم مدیر مرکز رسانه‌ای شیرازه به ارائه سوژه‌های حوزه نشر و کتاب برای ساخت فیلم پرداخت. محمدصادق علیزاده نیز به عنوان کار‌شناس مجری، کار اجرای این نشست را برعهده داشت.

همچون جلسات قبل، این جلسه نیز به صورت زنده برای مخاطبان اینترنتی پخش شد.

حاصل چند تجربه

جلسه با صحبت‌های میثم مقصودی شروع شد، کسی که اولین کار چند رسانه‌ای او و تیمش درباره کتاب، به قصد اثر اقتباسی نبود، بلکه می‌خواستند متناسب با مراسم رونمایی یک کتاب ویدئویی آماده کنند:

«من و همکارانم از سال 89 کارمان را با محوریت کتاب‌های حوزه هنری شروع کرده‌ایم. ابتدا و قبل از کار، اصلاً هیچ نگاهی برای رسیدن به اینجا وجود نداشت، برای یک کتاب مراسم رونمایی برگزار می‌شد، به من گفتند ویدئویی آماده کنم که در مراسم پخش شود، بعد از اینکه یکی دو کار به این شکل تولید کردیم به این نتیجه رسیدیم که می‌شود به یک شکل جدیدی اثر ساخت، از تیزرهای تبلیغی بگیرید تا تولید مستند اقتباسی و حتی مستندی که مستقل از کتاب باشد.»

اتفاق جدیدی که باید بیفتد

یکی از چالش‌های ورود به کارهای اقتباسی این است که آیا می‌توان حرف تازه‌ای اضافه بر متن اصلی گفت یا نه.

«در کار اقتباسی اول از همه باید نسبت خودمان را با کتاب مشخص کنیم، بعضاً در این چالش نتیجه این می‌شد که از کتاب عبور کنیم ـ و هر چقدر هم در ظاهر سخت به نظر بیاید ـ سعی کنیم از راوی چیزی فرا‌تر از کتاب بگیریم. اگر این محقق شود یعنی در این صورت یک اتفاق جدید افتاده است.

محوریت یک اثر اقتباسی نباید به کتاب و متن آن محدود شود، ممکن است محور یک مستند مبتنی بر کتاب، «راوی» کتاب باشد، اتفاقاتی که در کتاب آمده هم می‌تواند محوریت پیدا کند.»

اگر امکانات بیشتری داشتیم

با حرف‌هایی که میثم مقصودی گفت این سؤال پیش می‌آید که «پایی که جا ماند» چه نسبتی با این حرف‌ها دارد؟

«در این کاری که با عنوان «پایی که جا ماند» دیدید ما دنبال تولید مستند یا مستند اقتباسی نبودیم و فقط می‌خواستیم بخشهایی از کتاب را به صورت تصویری روایت کنیم. پایی که جا ماندی که الان دیدید یک کار راوی‌محور است که در آن سعی شد ابعاد بیشتری از شخصیت ناصر حسینی‌پور کشف شود. با این همه ولی من هنوز روی این اثر اسم مستند را نمی‌گذارم، اگر امکاناتی بیشتر از هیچ داشتیم می‌خواستم در آن تصویرسازی‌های جدیدی رخ بدهد و درهای جدیدی از شخصیتش به روی شما باز شود، همانطور که درباره خود نورالدین هم اگر شما درباره یک موضوع و مقطع خاص با او صحبت کنید این اتفاق می‌تواند بیفتد.»

اقتباس لزوماً به موج تقاضا منتهی نمی‌شود

تأثیر کارهای اقتباسی بر میزان تقاضای مردم برای خرید کتاب و متن اصلی چقدر است؟ این سؤالی بود که یکی از حاضران از میثم مقصودی پرسید.

«لزوماً همه کارهای اقتباسی منجر به موج تقاضا برای یک کتاب نمی‌شوند، من در همین رابطه بعضاً به برخی از انتشاراتی‌ها سر زده‌ام و دیده‌ام که خیلی اتفاق جدیدی نیفتاده است.»

برای بیشتر خوانده شدن کتاب

میثم حسینی مه‌مان دیگری بود که با انیمیشن «نورالدین پسر ایران» در این برنامه حضور داشت و قبلاً هم «دا» را ساخته بود.

«شاید «دا» و «نورالدین پسر ایران» را نتوانیم اقتباس بنامیم چون بعضاً به صورت واو به واو از کتاب نقل شده‌اند. هدف ما هم تولید چنین اثری نبود، ما می‌خواستیم کاری کنیم که مخاطب ترغیب بشود تا کتاب را بخواند. یکی از تفاوت‌های کار ما دا با نورالدین این بود که در دا حجم اثر خیلی زیاد بود ولی در نورالدین آن را به یک چهارم رساندیم.»

اولین کمیک موشن

مجری برنامه از میثم حسینی خواست درباره تجربیاتی که از «دا» و «نورالدین پسر ایران» به دست آورد بگوید.

«کار نورالدین در فرم و محتوا پیشینه دارد، قالب «انیمیشن مستند» شکل جدیدی از تولید اثر است که در ده سال اخیر متولد شده است اما تاکنون توجه کمی به آن شده است.»

«ما تکنیک کمیک موشن را برای اولین بار استفاده کردیم، چون هم جدید بود و هم کم خرج، به هر حال بودجه‌ای هم که به این کار اختصاص داده شده بود زیاد نبود.»

سختی‌های پنهان یک کار

ظاهر کارهای اقتباسی و هر کاری که از روی کتاب ساخت می‌شود از آسانی ساخت آن‌ها به خاطر دسترسی به متن خبر می‌دهد.

«شاید تصور بر این باشد که تولید کارهای برگرفته از کتاب آسان باشد اما در واقع این کار همانند آن است که کسی یکبار سنگ صاف کوچکی را به سمت آب پرتاب کند و سنگ چند بار به بالا بپرد و بعد به کس دیگری بگویند سنگ دیگری را مثل نفر اول پرتاب کن.»

«در نورالدین برای اینکه در حین خواندن حس کار از بین نرود عملیات تقطیع را روی صوت انجام دادیم، یعنی داستان را قبل از خواندن آقای پسیانی قطعه قطعه نکردیم بلکه ایشان کل کتاب را خواند، به همین خاطر حفظ روایت داستانی کار خیلی مهم بود.»

«ممیزی‌هایی که به اقتضای رسانه ملی باید در تصاویر لحاظ می‌کردیم، کار ما را سخت‌تر می‌کرد، این معضلی که نویسنده یک کتاب هرگز به آن برنمی خورد.»

«بعضی از قسمت‌های کتاب مثل عملیات خیبر حجم زیادی داشتند و قابل خلاصه کردن هم نبودند. حجم بالای متن‌ها ریتم کار را هم تند می‌کرد.»

«مشکل دیگرمان سریالی بودن مجموعه بود؛ مخصوصاً وقتی کسانی که به ساخت اثر علاقه‌مند بودند نسبت به پخش منظمش خیلی حساسیت نشان نمی‌دادند.»

«تعداد عکس‌هایی که برای تولید این اثر استفاده شد از مجموع عکسهای آرشیو موزه دفاع مقدس بیشتر بود.»

«بنابراین شاید اگر نورالدین را به لحاظ ساختاری با سایر آثار مقایسه کنیم در آن اشکالاتی دیده شود اما اگر نقدی بخواهد صورت بگیرد باید رویکرد‌ها و اهداف تولید اثر را نیز در آن لحاظ کرد.»

نورالدین هم با دیدن انیمیشن گریه کرد

وقتی سوژه یک مستند حی و حاضر باشد نظرش درباره مستند به تنهایی با نظر خیلی از مخاطبان و کار‌شناسان اهمیت پیدا می‌کند، مخصوصاً وقتی این سوژه شخصیت دوست داشتنی مثل نورالدین عافی باشد.

«یک بار وقتی نورالدین عافی برای درمان به تهران آمده بود او را به دفتر بردیم و یک قسمت از انیمیشن را نشانش دادیم، نورالدین بعد از اینکه با دیدن کار گریه کرد خیلی از ما تشکر کرد. برایمان غرورآمیز بود که بتوانیم شاهد یک اتفاق را با چیزی که ما درباره آن اتفاق ساخته‌ایم تحت تأثیر قرار دهیم.»

نورالدین هم مخاطب قبلی داشت و هم جدید

انتظار این بود که میثم حسینی هم درباره نقش کارش در بهتر دیده شدن کتاب نورالدین صحبت کند.

«با وجود اینکه پخش انیمیشن نامنظم صورت گرفت اما استقبال مردم خوب بود و می‌توان گفت کار مخاطبش را پیدا کرد. بعد از پخش انیمیشن توجه‌ها به کتاب بیشتر شد، چون ما وقتی کار را ساختیم که هنوز این کتاب به خوبی دیده نشده بود، اما در مجموع باید بگویم بسیاری از مخاطبان هم از خود کار خوششان آمد، یعنی ما هر دو تجربه را داشتیم، کسانی که به واسطه خواندن کتاب کار ما را تماشا کردند و کسانی که به واسطه دیدن کار ما سراغ کتاب رفتند.»

ذوعلم؛ دلی پر از بی‌مهری‌ها به کتاب

مهمان دیگر این نشست احمد ذوعلم بود. ذوعلم قرار بود تجربه‌های کار در مرکز رسانه‌ای شیرازه و مجمع ناشران انقلاب اسلامی را به این جلسه بیاورد و درباره سوژه‌های سینمایی مرتبط با کتاب صحبت کند، اما به خاطر دل پرش از بی‌مهری‌های رایج به کتاب، نکته‌های دیگری گفت که بسیار مهم بودند.

«تا یکی دو سال پیش جایگاه کتاب در تلویزیون و رسانه‌ها مغفول مانده بود، مجمع ناشران انقلاب اسلامی و مرکز رسانه‌ای شیرازه از وقتی که راه افتاد تلاش کرد با تولیدکنندگان برنامه‌های تلویزیون و رسانه‌ها ارتباط بگیرد، نتیجه ارتباطات ما این شد که توجه تلویزیون به کتاب بیشتر شد و 14 تیزر از کارهای ما را نیز پخش کرد.»

مهم‌ترین موضوع فرهنگی

«اگر بیانات مقام معظم رهبری در حوزه فرهنگ را از سال 60 به این طرف بررسی کنیم می‌بینیم ایشان به هیچ موضوعی به اندازه کتاب ورود نکرده‌اند، هم رهنمودهای کلی داده‌اند، هم تقریظ نوشته‌اند و هم ایده‌های مشخص موردی که مثلاً این کتاب می‌تواند فیلم شود. می‌خواستم بعضی از جملات آقا درباره کتاب را عیناً بخوانم ولی چون همه می‌دانیم ـ و با آگاهی کم توجهی می‌کنیم ـ از آن‌ها می‌گذرم.»

این خودش سوژه است

«در کشور ما سالانه شصت هزار عنوان کتاب چاپ می‌شود که نیمی از این رقم را کتاب‌های درسی و کمک درسی تشکیل می‌دهد. این خودش سوژه است که چرا در یک کشور 70 میلیونی این همه کتاب چاپ می‌شود، کتاب‌هایی که تعدادشان زیاد است اما به طور میانگین بیش از 2000 جلد تیراژ ندارند.»

غلط‌های رایج؛ چه کسی گفته مردم کتاب دوست ندارند؟

چند سالی هست که بیشتر از گذشته درباره جایگاه نامطلوب کتاب در فرهنگ مردم گفته و نوشته می‌شود.

«متأسفانه ما به انگاره‌های غلطی در مقوله کتاب باور داریم و حتی به آن‌ها دامن می‌زنیم. مثلاً می‌گوییم مردم ما کتاب را دوست ندارند در حالی که تجربه ما نشان داده است که اگر کتابی را به هر نحو، حتی نادرست، به مردم معرفی کنیم سراغش را می‌گیرند. مسئول خواندن پنل پیامکی برنامه «این شب‌ها» می‌گفت در یکی از برنامه‌ها، کار‌شناسی که آمده بود در صحبت‌هایش فقط اشاره‌ای کرده بود که فلان مطلب در فلان کتاب آمده است، صد‌ها پیامک آمد که ما آن کتاب را از کجا می‌توانیم تهیه کنیم.»

«یکی از ناشران می‌گفت با پخش تنها یک تیزر 4-3 هزار درخواست برای دریافت کتاب داشته است و چون اصلاً انتظار این همه استقبال را نداشت نمی‌دانست با چه ساز و کاری باید به این تقاضا‌ها پاسخ دهد.»

سرانه کدام مطالعه؟! مسئله این است

«یکی از منفی بافی‌های رایج درباره کتابخوانی در کشور مقایسه سرانه کتابخوانی در ایران با خارج است، اما قبل از این کار باید مشخص شود معیارهای تعیین سرانه کتابخوانی در کشور با خارج یکی هست یا نه؟ در بعضی از کشور‌ها مطالعات اینترنتی در سرانه کتابخوانی لحاظ می‌شود، در ژاپن تماشای کمیک استریپ‌ها هم کتابخوانی به حساب می‌آید. حالا معلوم نیست در ایران هم این‌ها را در سرانه می‌آوریم یا نه.»

تزریق توجیهات ناموجه کتاب نخریدن

«عادت کرده‌ایم در پاسخ به این سوال که چرا کتاب نمی‌خرند یا نمی‌خوانند یا گرانی کتاب را بهانه کنیم و یا بگوییم وقت نیست و اگر این دو را نگوییم سراغ در دسترس نبودن کتاب می‌رویم. در حالی که بسیاری از مردم به راحتی حاضرند یک شب پنجاه هزار تومان برای رفتن به رستوران بدهند یا ده هزار تومان برای دیدن یک فیلم پرداخت کنند.»

کتاب هست، کتابفروشی نیست

«سالیانه شصت هزار کتاب چاپ می‌شود ولی در کل کشور کمتر از 3000 کتابفروشی وجود دارد که بعضی‌ها معتقدند اگر بگوییم 1500 کتابفروشی به واقعیت نزدیکتریم. در همین کشور بیش از سی هزار شعبه بانک وجود دارد که راه اندازی هر شعبه‌اش هزینه‌ای میلیاردی می‌طلبد و قصه‌اش با راه اندازی یک کتابفروشی که جدای از مکان آن، با پانصد هزار تومان شدنی است فرق می‌کند.»

کتاب می‌تواند روی قوت کارش اثر بگذارد

آیا تولید مستند‌ها و فیلم‌های اقتباسی تنها به نفع کتاب است یا تولید «کتاب» هم خدمت به سینما و فیلم است؟

«در ساختن هر اثر سینمایی یا چند رسانه‌ای، دو فاکتور مهم وجود دارد: تحقیق و روایت. کتاب یک منبع تحقیق بی‌بدیل است که آدم را عمیق و دایره واژگانش را زیاد می‌کند، کتاب‌ها خودشان یک نوع روایت هم دارند. متأسفانه بعضی از فیلم‌های ما مبتنی بر تحقیق ناقص و غیر مستند برآمده از فضای مجازی هستند، در حالی که مستندسازان و فیلمسازان حرفه‌ای به کتاب رجوع می‌کنند.»

مگر نمی‌گویند مشکل سینما «متن» است؟

«رایج است که می‌گویند مشکل سینمای ما نه از قلّت کارگردان خوب است و نه از نایاب بودن سوژه، این دو تا پیدا می‌شوند، چیزی که نیست متن خوب است. خب، تا دلتان بخواهد ما کتاب‌های تاریخ شفاهی یا ادبیات داریم که می‌شود از آن‌ها به عنوان متن استفاده کرد. همین خانم سپهری و آقای عافی می‌گفتند هنوز هیچ کس برای تولید فیلم سینمایی از روی کتاب با آن‌ها تماس نگرفته است.»

از مستند، به مستند

«محتوا یا ساختار یک مستند می‌تواند کتاب شود، در دنیا این اتفاق رایج است و کنار هر فیلم یا مستند کتابش را هم بیرون می‌دهند تا دیگر فیلمسازان از تجربیات و نوآوری‌های آن مستند استفاده کنند.

سرگذشت و داستان نگارش و انتشار یک کتاب هم می‌تواند مستند شود. کتاب «من زنده‌ام» یکی از پرفروش‌ترین کتابهای ماه‌های اخیر است که قبل از تقریظ مقام معظم رهبری نیز پرفروش بوده است. خانم آباد به آقای سرهنگی گفته بودند که من خاطراتم روی دوشم سنگینی می‌کند، آقای سرهنگی هم جواب داده بود شما خاطراتت را بنویس، بعد هم خانم آباد بدون تجربه نویسندگی شروع به نوشتن خاطراتش کرد و‌‌ همان هم کتاب شد. این سرگذشت که چطور کسی که تجربه نوشتن ندارد کتاب می‌نویسد سوژه‌ای برای تولید مستند است.»

چگونه اثر اقتباسی بسازیم

«هنرمند در هر رشته‌ای کار می‌کند باید سرش برایش درد کند، حتی اگر کاری سفارشی باشد باید برود درباره کار تحقیق و مطالعه کند تا به آن علاقه‌مند شود و همراه موضوع زندگی کند، هنرمندی که اینطور باشد موفق‌تر می‌شود.»

«کسی که همراه کتاب نیست تا کتابخوان نشده است و کتاب را نشناخته است بهتر است سراغ مستندهای اقتباسی نرود.»
انتهای پیام/س

منبع : فارس

برچسب ها:
آخرین اخبار