امروز : پنجشنبه ۱۰ فروردین ۱۳۹۶ - 2017 March 30
۱۰:۳۱
ادموند
کمک مالی
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 116904
تاریخ انتشار: ۱۵ مهر ۱۳۹۳ - ساعت ۰۶:۰۰
تعداد بازدید: 68
به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; ، نشست بررسی نسبت سفر و سفرنامه‌نویسی به داستان و داستان‌نویسی موسوم به «قلم در ...

به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; ، نشست بررسی نسبت سفر و سفرنامه‌نویسی به داستان و داستان‌نویسی موسوم به «قلم در جاده» از سلسله نشست‌های «17 دقیقه حرف حساب» با حضور حسین پاینده منتقد ادبی، محمدعلی اینانلو، سیامک گلشیری و مهدی قزلی صبح امروز 14 مهر در بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان برگزار شد.

*۴میلیون کیلومتر سفر زمینی کرد‌ه‌ام

محمدعلی اینانلو در ابتدای این نشست گفت: من اگر عقلم می‌رسید دعوت حضور در این جلسه را نمی‌پذیرفتم ما معمولا دیر عقلمان می‌رسد. زیرا با بودن دوستان در این جمع زیره به کرمان بردن است. شاید تجربیات من چندان با این جمع سنخیت نداشته باشد زیرا من مستندساز تصویری هستم، هر چند با کار روزنامه‌نگاری آغاز کردم. در سال 1342 اولین مطلب از من در مجله جیبی چاپ شد که مرحوم ناصر خدایار آن را درمی‌آورد. یادم هست 5ریال به آبدارچی آن نشریه دادم و مطلبم چاپ شد ولی اگر آن آبدارچی پارتی بازی نمی‌کرد الان کاسبی برای خودم را داشتم و اختلاسی کرده بودم و در کانادا زندگی می‌کردم.

این مستندساز افزود: به حساب دقیق، من 4 میلیون کیلومتر سفر زمینی کرده‌ام و این جدا از سفرهایی است که با هواپیما در داخل و خارج کشور داشته‌ام، من با هر ماشینم حدود 400 هزار کیلومتر سفر می‌کنم به همین حساب الان که یازدهمین ماشینم را در طی این 30 سال اخیر خریده‌ام بیش از 4 میلیون کیلومتر سفر کرده‌ام و اگر تنبلی نمی‌کردم و آدم شفاهی نبودم باید مکتوبات بسیاری از سفرهایم می‌داشتم.

وی گفت: البته این طور نیست که به صورت کلی چیزی ننوشته باشم، در حال جمع‌آوری کتابی به نام «تنها در ایران ممکن است» هستم. بعد از این همه سفر یک جمله برای کشورم انتخاب کردم و آن هم «ایران جهانی در یک مرز» است. این جمله عنوان صحبت‌هایی است که در اماکن مختلف کرده‌ام. کتاب «تنها در ایران ممکن است» در حال نگارش است که در حال جلو رفتن است و دارای شخصیت‌هایی است که هر کدام سراغ یکی از نمادهای سرزمین ایران می‌روند. یادداشت‌های این کتاب آماده شد ولی با سرعت کمی درحال حرکت است.

اینانلو اضافه کرد: ایرانیان از ابتدا انسان‌های شفاهی نبودند بلکه اهل نوشتن بودند و آن هم به صورت سخت، یعنی بر روی سنگ می‌نوشتند. توصیه می‌کنم برای مشاهده این موضوع به قرق‌آب در گلپایگان سفر کنید و ببینید که بشر چگونه از 30 هزار سال پیش تا کنون با انسان‌های آینده صحبت کرده‌ است. می‌گویند خط را عیلامی‌ها ابداع کرده‌اند اما به تازگی یک استاد در حال اثبات این ادعا است که ایرانی‌ها خط را ابداع کرده‌اند. دکتر یوسف‌ مجید‌زاده در کرمان و جیرفت به تمدنی برخورده است که دارای خطی هستند که هنوز خوانده نشده است و اثبات می‌کند که خط ابداع اقوام ایرانی بوده است. مدیران میراث فرهنگی وقت (حدود شش سال پیش) حفاری‌ها را متوقف کردند تا این تحقیقات نیمه تمام بماند. و این در حالی است که غربی‌ها 100 سال است بر سر ما می‌کوبند که تمدن برای شما نیست.

*سفرنامه‌نویسی یک نوع اطلاع رسانی‌ است

حسین پاینده در ادامه این نشست گفت: در نظر دارم که نسبت میان سفرنامه و رمان را بیان کنم و به چند سوال پاسخ دهم. همه ما می‌دانیم که برخی از نویسندگان مطرح ما سفر می‌کردند و سفرنامه داشتند و همان طور که می‌دانیم سفرنامه نویسی بسیار در میان ایرانیان رایج است. سفر از دیرباز در ادبیات جهان جایگاه داشته است. از زمانی که هومر ادیسه خود را نوشت سفر استعاره‌ای از تحول و تغییر بوده است. در اثری که قهرمان داستان در سفر است مخاطب بهتر می‌تواند خود را بشناسد. در ادبیات کهن ما سیر و سلوک نوعی از همین تحول است در چنین نوعی فرد باید بسیاری از موانع را از پیش روی خود بردارد. اما در هر حال در همه این متون ادبی فارغ آمدن از این موانع درسی به مخاطب می‌دهد.

وی افزود: در سفرنامه‌های واقعی مناظر تعریف می‌شود در واقع هدف اول و آخر سفرنامه‌نویسی یک نوع اطلاع‌رسانی است و وی نمی‌خواهد دیدگاه خاصی را به خواننده القا کند بلکه صرفا می‌خواهد اماکن را مجسم کند. در رمان‌های رئالیستی نیز به همین نحو است، که می‌خواهد یک موقعیت را برای خواننده مجسم کند و اماکن و روابط انسان‌ها را تصویر کند. رمان‌نویسی سفرنامه‌نویسی نیست رمان‌نویسی سعی می‌کند که با استفاده از معانی دوم واژگان فضا سازی کند. «بازمانده روز» اثر نویسنده ژاپنی-انگلیسی است که یکی از بهترین نمونه‌ها است و آن را نجف دریابندری ترجمه کرده است این رمان یک رمان مدرنیستی است و زمان در آن خطی نیست و بر اساس جریان سیال ذهن نوشته شده است.

پاینده گفت: این کتاب در نهایت این پیام را می‌رساند که سفر کردن و مواجه شدن با طبیعت بیرونی، طبیعت درونی و سرشت انسان را بیدار می‌کند و مجال می‌دهد تا با نفسی که طبیعت را سرکوب کرده است مبارزه کند. نویسندگان جوان در سفرهای خود یادداشت بردارند و از آن‌ها استفاده کنند زیرا این یادداشت‌ها منجر به خلق داستان‌ها و رمان‌هایی خواهد شد.

*شرط می‌بندم ...

مهدی قزلی یکی دیگر از سخنرانان این نشست بود که گفت: کار اجرایی کردن مانند نوازنده سه تاری است که چند روزی کلنگ زده است و دستانش زمخت شده و نمی‌تواند مانند سابق بنوازد، از همین رو کار اجرایی ذوق نوشتن را تحت شعاع قرار می‌دهد.

وی افزود: اگر رمان را یک کنش طبیعی در کنار تدوین قرار دهیم به این نتیجه می‌رسیم که نویسنده نیاز به مصالح دارد و این مصالح را از تجربیات خود به دست می‌آورد. بخشی از این تجربیات برای انسان به وجود می‌آید و بخشی نیز باید انسان خود را در معرض تجربه قرار دهد. در سال 78 و آن اتفاقات کوی دانشگاه من این در و آن در می‌زدم تا ببینم کجا شلوغ است تا تجربه کسب کنم و الان حاضرم شرط ببندم که افراد بیایند و بنویسیم اما کسی پیدا نشود که چیزهایی که من در آن دوره دیده و شنیده‌ام را تجربه کرده باشد.

وی افزود: سفر جای نوشتن نیست. ما باید تجربیات سفر را ثبت کنیم و فقط باید برداشت کرد. به عنوان کسی که چند سفر رفته این نکته را می‌گویم که سفری تجربه چگال برای نویسنده می‌شود که برای نوشتن رفته باشد اگر غیر از این باشد اضافات زیادی به وجود می‌آید. نویسنده وقتی سفر می‌رود نباید خود را به غیر از نوشتن و ثبت کردن مشغول کند ولی تجربه هم باید بکند، برای مثال در جریان سفر ضریح امام حسین (ع) در نقاطی به هیچ وجه کمک نمی‌کردم و کاری به کار گروه نداشتم هر چند در آن دوره خیلی ناراحت بودم ولی الان که توانسته‌ام اتفاقات سفر را بنویسم خوشحالم. تجربه زلزله بم تجربه جدیدی بود که شاید کمتر کسی بتواند بخشی از آن را به دست بیاورد. کسی را دیدم که هشت نفر از اعضای خانواده‌اش را از دست داده بود ولی به شدت مقاوم بود اتفاقاتی بود که تجربه آنها بسیار بکر بوده است.

مدیرعامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان گفت: در جریان زلزله بم افرادی بودند که برای سوء استفاده از وضع موجود به بم رفته بودند. سفر به بوم‌های جغرافیای وطن ما می‌تواند به تولید داستان وطنی کمک کند، بالا رفته و پایین بیایم داستان برای جایی خارج از این بوم است و از زندگی خارج از این بوم آمده است، اگر زرنگ باشیم با سفر کردن می‌توانیم از این تکنیک برای خلق داستان بومی استفاده کنیم و هیچ ابزار رسانه‌ای نمی‌تواند جای شهود را بگیرد.

در انتها مهدی قزلی گفت: سفر باید جزء سبک زندگی یک هنرمند و نویسنده باشد و در سوره نحل آیه 69 از جانب خداوند به زنبور عسل وحی شده که در جاهای بلند خانه گزین، راه خداوند را برو و از همه نعمات خداوند استفاده کن تا محصول تو به نام عسل شفایی برای همه باشد. سبک زندگی هنرمند و نویسنده نیز باید مانند زنبور عسل باشد تا بتواند محصولی برای شفای مردم تولید کند.

*سفر مصالح نوشتن را فراهم می‌کند

سیامک گلشیری در انتهای این مراسم گفت: چند سال پیش وقتی داشتم روی یکی از ترجمه‌های «هزار و یک شب» کار می‌کردم به داستان جالبی برخوردم. این داستان که در شب 738‌ام روایت شده به نحوی زیبا روایت می‌شود که گویی نویسنده خود در آن جهان زیسته و بعد از یک سال از خواندن آن می‌خواستم که به آن جهان سفر کنم و با گوشت و پوست تجربه کنم و یک شب بعد از فراهم کردن مصالح توانسته به سرزمین زیرآب داستان بروم در طول یکسال که مشغول نوشتن رمان بودم خاطرات آن سفر از ذهنم خارج نشد و تمام این‌ها را مرهون داستان‌ شب 738 شهرزاد هستم.

وی افزود: حقیقت این است که در کمتر از این داستان‌ها نویسنده به جهان خود سفر کرده بلکه آن‌ها ذهنیت‌های نویسنده است و اولین نفر خود وی آن را باور می‌کند و این طور می‌شود که خواننده هم همراه شخصیت‌ها می‌شود. دن‌کیشوت وقتی از دنیای کتاب‌های خود خارج می‌شود و سفر را آغاز می‌کند راز واقعی زندگی را می‌یابد و زیبایی‌های جهان را می‌بیند همنیگوی شخصیت‌های داستانش را از پاریس به مکان‌های دور افتاده می‌آورد و در حقیقت این مکان موجب می‌شود که شخصیت‌ها زندگی کنند و مکان بخشی از داستان می‌شود. سوال اساسی برای من همیشه این است که نویسنده به این مکان‌ها سفر کرده است؟ ولی به خود پاسخ می‌دهم که سفر کرده و آن مکان را دیده و گاهی مکان‌ها مصالح را برای نویسنده فراهم می‌کنند. نوشتن رمان آرش و تهمینه مرهون قرار گرفتن در فضای مکانی چون کاخ هفت بهشت است که جهانی را ساخت که واقعی‌تر از هر واقعی است.
انتهای پیام/و

منبع : فارس

برچسب ها:
آخرین اخبار