امروز : شنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 10
۲۰:۰۱
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 117373
تاریخ انتشار: ۱۷ مهر ۱۳۹۳ - ساعت ۰۶:۰۰
تعداد بازدید: 13
به گزارش خبرنگار فارس از اصفهان، مسجد امام یکی از شگفتی‌های معماری میدان نقش جهان اصفهان است، جایی که توریست‌ها زیر بامش می‌ایستند و آواز سر می‌دهند ...

به گزارش خبرنگار فارس از اصفهان، مسجد امام یکی از شگفتی‌های معماری میدان نقش جهان اصفهان است، جایی که توریست‌ها زیر بامش می‌ایستند و آواز سر می‌دهند تا حجم شفاف صدا را بدون داشتن بلندگو تجربه کنند.

معماران پر از علم و دانش عصر صفوی، به گونه‌ای از علم بهره داشتند که بدون استفاده از ابزارهای خانه خراب کن‌، به همه احتیاجات پاسخ می‌گفتند.

در عصر صفوی، یکی از معماران ایرانی بنایی را ساخت که می‌تواند امروز در کلاس‌های درس و سالن‌های آمفی تئاتر ما مورد استفاده قرار بگیرد.

دیوارهای بنا شده بر اساس معادلات ریاضی به شکلی بنا شده که بازتاب صوت بر یکی از دیوارها منجر به انعکاس آن به تمام جهت‌های مسجد می‌شود، منحنی بن‌بست‌های مسجد با معادلات پیچیده ریاضی بنا شده است.

اگر از این معماری در کلاس‌های درس استفاده شود، در این صورت استاد در کلاس احتیاجی به بلند کردن صدا ندارد.

این تکنولوژی ناشناخته نیست؛ اما کسی به آن توجهی نکرده و معمار این بنا قانون پژواک صدا را به خوبی می‌شناخته و بهترین بهره را از این قانون برده است.




اما اگر علی‌اکبر اصفهانی، معمار این بنای باشکوه می‌دانست که روزی بلندگوهایی که برپا می‌شود برای انتقال صدا، بنای باشکوه او را به انزوا می‌کشاند، شاید تدبیر دیگری می‌اندیشید.

این در حالی است که تاکنون شاهد این حجم از توریست در اصفهان نبودیم، دسته‌دسته گردشگران خارجی آسیایی و اروپایی میدان امام را با نگاه‌های تیزبین و تحسین‌برانگیزشان برانداز می‌کردند، یکی از مقاصد این گردشگران مسجد امام است، مسجدی که معماری بی‌نظیر و فلسفه ساختش در نوع خود جالب و حیرت‌انگیز است اما ریختن روز‌افزون کاشی‌ها و وضعیت نامناسب این بنای تاریخی برای یک شهر تاریخی که مقصد گردشگری دنیاست، بسیار ناراحت کننده است.

کاشی‌های ریخته و کنده شده درب پشتی مسجد امام و البته کاشی‌های ریخته شده داخل مسجد این معما را در ذهن می‌پروراند که مسئولان خوابند و یا کمبود بودجه دست آنها را برای رسیدن به این آثار ارزشمند تاریخی بسته است؟

اما رنگ و رو رفتگی کاشی‌ها بر اثر گرد و خاک زیادی که بر این آبی‌های فیروزه‌ای نشسته است، بودجه و هزینه نمی‌خواهد! تنها یک بالابر می‌خواهد و یک دستمال برای نظافت!

سنگ‌فرش‌های کف مسجد امام ترک خورده و نابسامان است و تا چشم کار می‌کند، داربست‌هایی است با گونی‌های بالای سقفش و بلندگوهایی برای برپایی نماز که معلوم نیست فرکانس‌هایش تا چه اندازه بر تخریب و ریخت و ریز کاشی‌ها می‌افزاید؟

اما حالا پیش از همه، کاشی‌های رنگ باخته و ریخته مسجد امام خودنمایی می‌کند، سئوال این است که در طول ایام و ادوار مختلف چه بلایی بر سر این آلبوم و دیگر آثار رنگارنگ آمده که به مرور زمان دچار تخریب و فرسایش شده‌اند؟

علی محمدی، استاد دانشگاه و پژوهشگر میراث فرهنگی درباره آسیب‌های وارده به این مسجد تاریخی گفت: نصب و برداشتن داربست‌هایی که برای نماز جمعه تعبیه شده به بنا آسیب جدی وارد می‌کند، اگر نماز جماعت در مصلی برپا شود خیلی بهتر است؛ چرا که محل برپایی نماز باید مصلی باشد.

وی در ادامه گفت: ارتعاشات بلندگوهایی که در آن فضا هست نیز برای بنا آسیب‌زاست اما نشستن گرد و غبار بر پیکره بنا برای زیبایی بنا و به عنوان اینکه ما یک شهر توریستی هستیم، وجهه خوبی ندارد، بهتر است مسئولان میراث فرهنگی به فکر زیبایی و تمیزی بنا هم باشند؛ چرا که این مورد آنچنان هزینه‌ای نمی‌طلبد که بگویند هزینه نداریم.

محمدی در ادامه افزود: استفاده از لوله‌های پلاستیکی برای چادر زدن در بنا به منظور برپایی نماز جماعت هم می‌تواند راهکار خوبی باشد چرا که لااقل به کاشی‌ها آسیب نمی‌رساند.

*‌ از عوامل محیطی تا موانع انسانی

مهدی فقیهی، پژوهشگر میراث فرهنگی نیز در این باره گفت: عوامل محیطی تا موانع انسانی در آسیب‌ها دخیل هستند. از جمله آلودگی هوا که تاثیرات مخرب آن بر روی سنگ‌ها، آجرها، کاشی‌ها و ... قابل مشاهده است. دود ناشی از سوخت‌های فسیلی نه تنها بر آجر و سنگ، بلکه بر کاشی‌ و چوب نیز اثر می‌گذارد و مثل خوره آنها را می‌بلعد.

وی افزود: گنبدهای فیروزه‌ای مساجد شهر بر اثر آلودگی هوا پوسته پوسته شده و در حال تخریب هستند و باران‌های اسیدی در حال از بین بردن این آثار تاریخی‌اند. دی اکسیدکربن موجود در هوا و دود ماشین‌ها و کارخانجات وقتی با رطوبت هوا ترکیب شده، تبدیل به مایعات و بخارات اسیدی شده و با نشست بر روی آجرها و کاشی‌ها سبب ایجاد چربی بر روی آنها می‌شوند.




پژوهشگر میراث فرهنگی ادامه داد: البته تغییرات حرارتی و افزایش و کاهش دما نیز از جمله عوامل مخربی هستند که بناهای تاریخی را تهدید می‌کنند و در شهر اصفهان با آب و هوای نیمه کویری و خشک و کم‌آبی‌های اخیر این مسئله تشدید می‌شود.

وی بیان کرد: علاوه بر موارد فوق دی‌اکسیدکرین در صورتی که دمایی بالاتر از حد معمول پیدا کند سرعت تخریب را افزایش می‌دهد و دوده و گازهایی نظیر «انیدری دکربنیک» و «انیدری دسولفورو» در هنگام ترکیب با آب باران و برف به اسیدهایی چون سولفور و سولفوریک تبدیل می‌شوند و این آثار بی‌بدیل را تخریب می‌کنند.

فقیهی با بیان اینکه تاثیرات تخریبی ناشی از تعمیرات غیراصولی و طولانی شدن مرمت نیز جزو عوامل مهم افزایش اینگونه تخریب‌ها هستند، گفت: بناهای تاریخی ایران معمولا طی دوره‌های مختلف مورد تعمیر قرار گرفته‌اند که این تعمیرات بعضاً هرچند بقای بنا را موجب شده اما در بخش‌هایی به ویژه در تزیینات آن، آسیب‌هایی را وارد کرده است.

وی اضافه کرد: به عنوان مثال استفاده‌های نامناسب از مصالح ساختمانی ناهمگون در برابر مصالح سنتی بنا، عدم رسیدگی به موقع و صرف هزینه‌های ناکافی برای حفظ و نگهداری این آثار می‌تواند از جمله عوامل مؤثر در روند تخریب این آثار بی‌بدیل شوند.

*‌ کاشی‌کاری، هنر اسلامی- ایرانی 

این پژوهشگر میراث فرهنگی پیرامون کاشی‌های این مکان تاریخی نیز گفت: هنر کاشی‌کاری در تزئین و زیباسازی بناهای تاریخی در عهد اسلامی نقش مؤثری را ایفا می‌کرد و از اعتبار و ارزش ویژه‌ای برخوردار بود، این هنر در دوره‌های اسلامی به تدریج مانند آجرکاری و گچ‌کاری با شیوه‌های جدید آغاز شد و برای آرایش و جلا بخشیدن به بنا کاربرد ویژه‌ای یافت چنانکه در ادوار مختلف بناهای بسیاری مانند مساجد، مدارس، کاخ‌ها، حمام‌ها و حتی پل‌ها به یکی از انواع کاشی مزین شد.

وی اظهار کرد: اندکی بعد از کاشی تک رنگ معرق که به گل و بوته نیز معروف بود، در اواخر عصر ایلخانی و اوایل دوره تیموری در تزیین بناهای مختلف استفاده شد و در ادامه و در زمان صفوی به اوج صلابت و زیبایی خود رسید که نمونه‌های آن را می‌توان در مسجد شیخ لطف‌الله، مسجد امام و مدرسه چهارباغ دید.

فقیهی افزود: اما از آنجا که در عصر صفوی ادامه استفاده از کاشی‌کاری معرق به دلایل اقتصادی و محدودیت‌های زمانی مقرون به صرفه نبود، ابداع و استفاده از کاشی هفت رنگ نیز مرسوم و متداول شد.

مسجد جامع عباسی، در زمان سلطنت شاه عباس توسط فردی به نام استاد علی‌اکبر اصفهانی احداث شد و ابتدایی‌ترین کاشی‌کاری‌های آن در بخش ورودی و سردر باشکوه قرار دارد که با آرایه‌ها و کتیبه‌های مختلف تزئین شده است.

در این گلستان رنگارنگ که تعداد کاشی‌های آن افزون بر 100 میلیون قطعه ارزیابی شده و تنها در بخش بیرونی گنبد بالغ بر 400 هزار قطعه کاشی معرق برای پوشش سطح تقریبی یک‌هزار و 200 مترمربع به کار رفته ملاحظه می‌کنیم که از دو عامل مادی و معنوی به طور هم‌زمان و به نحو احسن استفاده شده است.

عنصر مادی یعنی کاشی‌هایی که از تلفیق آب و خاک در قالب خشت خام پخته شده در کوره به عمل می‌آیند و عامل معنوی هیجان آدمی است که این آثار بدیع و رنگارنگ را با آن دیدگاه پاک و خلاقانه معماران ایرانی به ثبت رسانیده است. 
انتهای پیام/2301/صا40/چ3000

منبع : فارس

برچسب ها:
آخرین اخبار