امروز : چهارشنبه ۱۷ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 7
۲۱:۲۴
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 1186
تاریخ انتشار: ۲۷ فروردین ۱۳۹۲ - ساعت ۰۲:۲۸
تعداد بازدید: 273
به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات فارس، کتاب «یاقوت مستعصمی» نوشته یعقوب آژند نکات جالب و خواندنی از این خوشنویس و از دیگر نوادر تاریخ خوشنویسی ما دارد. ...

به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات فارس، کتاب «یاقوت مستعصمی» نوشته یعقوب آژند نکات جالب و خواندنی از این خوشنویس و از دیگر نوادر تاریخ خوشنویسی ما دارد. بخشی از این کتاب به استادان یاقوت اختصاص دارد و در قسمتی از این کتاب درباره ابن بواب از بزرگ‌ترین خوش‌نویسان تاریخ ایران می‌خوانیم:
 

**آثار ابن بواب از همان ابتدا بین مردم خریدار داشت

یاقوت حموی می‌نویسد که ابن‌بواب یک بار نامه‌ای به یکی از بزرگان نوشت در حدود هفتاد سطر و از او درخواست کمتر از دو دینار کرد. این نامه بعد‌ها به 17 دینار و بار دیگر به25 دینار به فروش رفت. از این اشاره پیداست که آثار ابن‌بواب در بین مردم و به ویژه خبرگان هنری خریدارانی داشته و ارزش درخوری یافته بوده است. حتی صاحب تجارب‌السلف خبر می‌دهد که ظهیر‌الدوله ابوشجاع محمد‌بن حسین از آثار ابن‌مقله و ابن بواب چهل و دو درج (قطعات و طومارها) ترتیب داده بود. که در سفر مکه به فرزندش توصیه می‌کند آنها را بفروشد و پولش را صدقه بدهد. به نوشته یاقوت هنگامی‌که محمد‌بن احمد‌بن احمد انصاری معروف به ابن برفطی (متوفی 625 هـ ) که در خوشنویسی چیره‌دست بود، در گذشت جزو مایملک او بیست و پنج قطعه به خط ابن‌بواب بود(یاقوت، 16ـ 1909، 81.17 ـ 27) این نکات جملگی از اعتبار خط ابن‌بواب حکایت می‌کند که در نزد ارباب علم و هنر ارج و قرب زیادی داشته است.
 

**خوشنویسی که خط خودش را با اسم دیگری به خلیفه نشان داد

از حکایت‌هایی که در مورد ابن‌بواب بر سر زبان‌ها بود پیداست که وی به ویژه در سده ششم هجری، همچون خوشنویسی برجسته الگو، مقبول همگان شده است. عالی افندی مینویسد که روزی یاقوت مستعصمی در یکی از قطعات خویش نام خود را پاک کرد و به جای آن رقم ابن‌بواب را نشاند و آن را به خلیفه نشان داد. خلیفه که از حیله وی خبر نداشت، قطعه‌ای را پسندید که رقم ابن‌بواب بدان بود. یاقوت فی‌الحال از کمال سرور و بهجت به وجد آمد و گفت الحمد‌الله که خلیفه عالی‌شأن خط من بنده را پسند کرد. اما خلیفه این عمل یاقوت را نپسندید و به شماتت او پرداخت.
 

**خوش نویسی که در شعر هم چیره دست بود

ابن‌بواب شعر نیز می‌سرود و یاقوت حموی اشعاری او از نقل می‌کند. اما نکته‌ای که در باب طبع شعر او می‌توان گفت این است که او طبع شعر خود را به خدمت قریحه هنری‌اش گرفته بود. ابن‌بواب قصیده‌ای با عنوان قصیده «رائیة فی‌علم الخط» دارد که در کمال بلاغت سروده شده است و شماری از ادیبان آن را شرح کرده‌اند. موضوع این قصیده در باب ادوات خط و نکات نازک و دقیق آن است که در بیست و هشت بیت تشریح شده است.
ابن خلدون در این مورد می‌نویسد: «استاد ابوالحسن علی‌بن هلال کاتب بغدادی معروف به ابن‌بواب را قصیده‌ای است در بحر بسیط به روی را که صناعت خط و مواد آن را یاد کرده است و قصیده مزبور از بهترین دستورهایی است که در این باره نوشته شده است»  ابن‌خلدون سپس حدود بیست و سه بیت این قصیده را نقل می‌کند چون به نظر وی برای آنهایی که در پی فراگیری هنر خط هستند، بسیار مفید است.
 

**قصیده ابن بواب برای آموزش خوش‌نویسی

گفتنی است که این قصیده شاید از نخستین سروده‌هایی باشد که یک نفر خوش‌نویس در باب خط، خطاطی، خصوصیات، ادوات و فن آن نوشته است. پاره‌ای از این قصیده را نقل می‌کنیم تا معلوم شود رساله‌نویسان و خطاطان سده‌های بعد تا چه میزان از وی تأثیر پذیرفته‌اند و یا اطلاعات وی تا چه پایه در قاعده‌بندی سلوک خطاطی اثرگذار بوده است.
 

«ای آنکه می‌خواهی زیبانوشتن را فراگیری

و در جستجوی حسن خط و تصویر هستی
 

اگر در فن نوشتن بر عزمی استوار هستی

برای سهولت پیشرفت به استاد خود راغب شو
 

از میان کلک‌ها و قلم نی‌ها آن را برگزین که راست و سخت باشد تا بر هنر نوشتن به خوبی قادر شوی و هر گاه بخواهی قلم را بتراشی هنگام سنجیدن، اندازه وسط را در نظر گیر و به دو سر آن بنگر و آنگاه آن سری را که باریک‌تر است بتراش و از جایگاه تراش قلم تا نوک آن طوری بتراش که شیوه معتدلی باشد نه آن را دراز و نه کوتاه برگزین و شکاف (فاق) سرقلم را از وسط آن بزن تا تراش از دو سوی آن یکسان و به یک اندازه باشد.

... آن وقت مصمم به قط زدن قلم باش چه قطهزدن در تراشیدن قلم از همه تدابیر مهم‌تر است... نباید توقع داشته باشی که من تمامی اسرار این فن را بر تو آشکار کنم چون در این امر حس حسادتم مانع می‌شود. ولی خلاصه دستور من این است که باید سرقلم گرد و دایره‌وار و در عین حال محرف باشد. آنگاه در دوات مرکبی بریز که از دوده سیاه با سرکه و یا آبغوره درست شده باشد.»
 

ابن‌بواب سپس از طریقه ساختن مرکب و طرز انتخاب کاغذ مناسب و بریدن و صاف کردن آن صحبت می‌کند و بر سر مشق نوشتن تأکید می‌ورزد و اینکه نوآموز نباید به هیچ رو از خط بد خویش دل آزرده شود، زیرا هر کار دشواری در نهایت آسان می‌شود. او به نکته جالب توجه دیگری اشاره می‌کند که بعدها از آداب خوش‌نویسان و سلوک خطاطان گردید:

« و شیفته آن باش که دست‌ها و انگشتان تو مطالب سودمند و نیکی بنویسند که در این دنیای فریبنده یادگاری نیک از تو به جای ماند. زیرا در روز رستاخیز و هنگام روبرو شدن انسان با فرمان برانگیختن و حشر و نشر، همه کردارهایش در پیش او نمودار می‌شود».
 

انتهای پیام/و
برچسب ها:
آخرین اخبار