امروز : یکشنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۶ - 2017 August 19
۰۱:۳۹
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 119336
تاریخ انتشار: ۲۶ مهر ۱۳۹۳ - ساعت ۰۵:۲۵
تعداد بازدید: 39
نادر علیزاده مدیرکل نظام‌ بهره‌برداری سازمان مرکزی تعاون روستایی در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; در مورد علل بروز

نادر علیزاده مدیرکل نظام‌ بهره‌برداری سازمان مرکزی تعاون روستایی در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; در مورد علل بروز پدیده خرده مالکی در کشاورزی و پیامدهای ناشی از خرد بودن اراضی کشاورزی، گفت: شکل‌گیری نظام خرده دهقانی به اجرای قانون اصلاحات ارضی در سال 1340 برمی‌گردد که یکی از پیامدهای منفی اجرای این قانون پراکنده شدن اراضی کشاورزی است. 

* پدیده خرده دهقانی حاصل اجرای قانون اصلاحات ارضی است

وی افزود: قبل از اجرای قانون اصلاحات اراضی (1340) بخشی عمده‌ای از اراضی کشاورزی، نظام ارباب رعیتی بود و یک مالک اراضی یک یا چندین روستا را در تملک داشت.

مدیرکل دفتر نظام بهره‌برداری سازمان مرکزی تعاون روستایی بیان داشت:  اجرای نادرست  قانون اصلاحات ارضی منجر به بروز نظام جدیدی با عنوان نظام خرده مالکی شد که به موجب آن یک مناسبات اجتماعی و اقتصادی جدیدی در عرصه روستا به وجود آمد بطوریکه مدیریت روستا و مدیریت تولید در عرصه روستا دچار تغییر شد.

علیزاده در ادامه به بیان تعریفی از واحد بهره‌برداری خانوادگی پرداخت و گفت: واحد بهره‌برداری خانوادگی واحدی اقتصادی، اجتماعی است که در آن اعضای خانواده تحت مدیریت سرپرست خانواده در اراضی خانواده به فعالیت‌های مختلف زراعی، دامداری، باغداری و ... می‌پردازند.

وی افزود: واحد بهره‌برداری خانوادگی از نیروی کار بجز افراد خانواده، جز در موارد محدود استفاده نمی‌کنند و  اعضای خانواده نیز در واحد بهره‌برداری دیگر اشتغال ندارند.

مدیرکل دفتر نظام بهره‌برداری سازمان مرکزی تعاون روستایی تصریح کرد: بنابراین در یک واحد بهره‌برداری خانوادگی نیروی کار لازم برای فعالیت در واحد تولیدی را به طور کامل اعضای خانواده تامین می‌کنند و عوامل تولید یا سرمایه (زمین و آب) متعلق به خانوده است.

علیزاده در ادامه به بیان سایر ویژگی‌های یک واحد بهره‌برداری خانوادگی پرداخت و گفت: مدیریت واحد در اختیار خانواده و معمولا در دست سرپرست خانواده است و تناسب بین نیروی کار و امکانات تولید و شیوه تولید و وسایل تولید به گونه‌ای است که اصل ادغام کار و سرمایه محفوظ می‌ماند.

وی افزود: حرکت واحد بهره‌برداری خانوادگی به سوی واحد بهینه تولید از طریق انجام کشت تجاری و عمقی و فعالیت‌ در زمینه‌های جانبی با حفظ تعادل بین نیروی کار و امکانات در گذار از شیوه‌های سنتی به سوی شیوه‌های نوین ممکن است واحد بهره‌برداری در مورد ویژه و تخصصی نیازمند استفاده از خدمات دیگران است.

علیزاده در ادامه به یکی از مشکلات بخش کشاورزی یعنی پراکندگی اراضی اشاره کرد و اظهار داشت: پراکندگی اراضی کشور مانع مدیریت صحیح می‌شود و هزینه‌های تولید را افزایش می‌دهد ضمن اینکه موجب افزایش هزینه‌های جانبی ماشین آلات می‌شود.

* بیش از 85 درصد  واحدهای کشاورزی زیر 10 هکتار است

وی با بیان اینکه اراضی کمتر از 10 خرد محسوب می‌شوند، گفت: طبق آخرین آمار سرشماری کشاورزی در سال 1382، 86.7 درصد بهره‌برداری کشاورزی ایران در چارچوب نظام خرد و دهقانی قرار دارند و همچنین 37.8 درصد اراضی کشاورزی، در اختیار این افراد است.

علیزاده بیان داشت: براساس سرشماری کشاورزی سال 82 از مجموع 3 میلیون و 473 هزار و 383 واحد کشاورزی با زمین تعداد 3 میلیون و 11 هزار و 461 واحد (86.7 درصد) را واحدهای زیر 10 هکتار تشکیل می‌دهد که از این تعداد 34.62 درصد از آن واحدهای زیر 1 هکتاری، 15.04 درصد از آن واحدهای 1 تا 2 هکتار، 22 درصد واحدهای 2 تا 5 هکتار و 14.12 درصد واحدهای 5 تا 10 هکتار است.

مدیرکل دفتر نظام بهره‌برداری سازمان مرکزی تعاون روستایی تصریح کرد: بسیاری از این واحدهای خرد اراضی حاصلخیز را در اختیار دارند که به دلیل بهره‌برداری ناصحیح این قابلیت خود را به تدریج از دست می‌دهند.

وی افزود: بنابراین، اراضی معمولا از شکل هندسی مناسب برخوردار نیستند، باغات و قلمستان‌های موجود به صورت پراکنده در بین واحدهای زراعی قرار دارند و میزان کشت سرانه معمولا کمتر از 2 هکتار است.

علیزاده با بیان اینکه در ایران اندازه زمین کشاورزی از بین سال‌های 39 تا 82 سیر نزولی داشت گفت: میانگین اراضی در واحدهای خرد و دهقانی از 2.7 هکتار در سال 1353 به 2.2 هکتار در سال 1382 رسید و در سال‌های منتهی به سرشماری مذکور در اندازه زمین 23 درصد کاهش ایجاد شده و میانگین اراضی بزرگ نیز دارای کاهشی معادل شش درصد بود.

* بهره‌برداران کشاورزی طی 30 سال دو برابر شده‌اند

وی تصریح کرد: میزان اراضی بزرگ از 24.3 هکتار در سال 1353 به 22.9 هکتار در سال 1382 رسید و مفهوم این است که تعداد بهره‌برداران تقریبا دو برابر شده است.

* قاعده ارث یکی از علل اصلی خرد شدن اراضی کشاورزی است

 مدیرکل دفتر نظام بهره‌برداری سازمان مرکزی تعاون روستایی در ادامه به مهمترین علل خرد شدن اراضی کشاورزی اشاره کرد و گفت: واگذاری اراضی به دهقانان پس از اجرای قانون اصلاحات اراضی، قاعده ارث، تغییر کاربری اراضی کشاورزی در مجاورت شهرها به دلیل گسترش شهر نشینی، خرید و فروش اراضی کشاورزی به دلیل بیکاری و فقر و همچنین واگذاری بخشی از اراضی مالکین بزرگ و اراضی کشت و صنعت‌های خصوصی بزرگ و بخش وسیعی از اراضی موات به زارعین بی‌زمین بعد از انقلاب از مهمترین علل خرد شدن اراضی کشاورزی بود.

علیزاده به مشکلات ناشی از خرد شدن زمین‌ها اشاره کرد و اظهار داشت: تولید غیر اقتصادی، افزایش هزینه‌های تولید، عدم امکان استفاده مناسب از تکنولوژی و ماشین آلات نوین، خرید و فروش اراضی (تلقی از زمین به عنوان پناهگاه معیشتی)، عدم تمرکز در الگوی کشت، ضعف تخصص و نیروی کار و بکارگیری ضعیف و ناقص نیروی انسانی است.

* هدر رفت آب در اراضی خرد زیاد است

وی در ادامه اظهار داشت: ریسک تغییر کاربری در اراضی خرد نسبت به اراضی با هکتار بالا بیشتر است و پرت آب در اراضی خرد بسیار بالاست.

علیزاده تصریح کرد: معمولا دسترسی به بازارهای هدف برای کشاورزان خرد سخت است و به صورت سلف‌خری این کار انجام می‌گیرد، ضمن اینکه در اراضی کوچک بکارگیری ماشین آلات بزرگ امکان‌پذیر نیست و بسیار هزینه‌بر است.

مدیرکل دفتر نظام بهره‌برداری سازمان مرکزی تعاون روستایی گفت: در سال 1346 قانونگذار برای برون رفت از مشکل خرد بودن و مدیریت یکپارچه اراضی کشاورزی بحث شرکت‌های سهامی زراعی را در سال 1347 و ایجاد کشت و صنعت‌ها را در 1349 مطرح کرد و گسترش و توسعه شرکت‌های تعاونی روستایی را به عنوان راهکار حل این معضل در دستور کار قرار داد که این راهکارها با اقتضای خود و متناسب با هر منطقه کارایی لازم خود را داشت.

وی تصریح کرد: اما در سال 1385 قانونی تحت عنوان قانون جلوگیری از خرد شدن اراضی کشاورزی به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و در سال 1388 هم آیین نامه اجرایی این قانون به تصویب هیئت وزیران رسید.

مدیرکل دفتر نظام بهره‌برداری سازمان مرکزی تعاون روستایی اظهار داشت: با توجه به اهمیت این موضوع سه هدف اصلی در این قانون با صراحت آمده که عبارتند از ارتقا بهره‌وری عوامل تولید، تخصیص بهینه منابع و جلوگیری از تفکیک و خرد شدن اراضی.

علیزاده بیان داشت: ماده یک این قانون دولت را مکلف کرده بعد از 6 ماه براساس شرایط اقلیمی و شاخص‌هایی نظیر شرایط اقلیمی، الگوی کشت و کمیت و کیفیت منابع آب و خاک حد نصاب فنی را به اقتضای شرایط هر منطقه تعیین کند که این کار را دولت انجام داد و مصوبه آن به تائید هیئت وزیران رسید

وی بیان داشت: در ماده دیگری از این این قانون اشاره کرده تفکیک اراضی به کمتر از نصاب تعیین شده ممنوع است و اگر چنین اتفاقی بیفتد دولت هر گونه خدمات ثبتی را ممنوع می‌کند و سند مالکیت قطعی برای آنها صادر نمی‌شود  بلکه سند بصورت سند مالکیت مشایی خواهد بود.

مدیرکل دفتر نظام بهره‌برداری سازمان مرکزی تعاون روستایی تصریح کرد: دولت برای اجرای این قانون تشویق‌هایی در نظر گرفته است که از جمله صدور سند رایگان برای کسانی که راغب باشند اراضی خود را یکپارچه کنند.

وی افزود: در واقع کسانی که این قانون را اجرا کنند حداقل به مدت 10 سال از پرداخت آب‌‌بها معاف می‌شوند و از جمله مشوق‌های این قانون برای متقاضیان معافیت 5 سال حق بیمه محصولات و پرداخت تسهیلات قرض‌الحسنه 10 ساله و تسهیلات با نرخ بهره کم است.

* راهکار دفتر نظام بهره‌برداری برای کاهش پیامدهای اراضی خرد کشاورزی

علیزاده با اشاره به راهکارهای که دفتر نظام بهره‌برداری برای جلوگیری از پیامدهای خرد شدن اراضی ارائه کرده است، گفت: یکی توسعه شرکت‌های سهامی زراعی و دومی توسعه شرکت‌های سهامی تولید روستایی  و کشت‌ و صنعت‌های خصوصی است.

* کشاورزان خرد دهقانی 90 درصد کشاورزان آسیا و اقیانوسیه را تشکیل می‌دهند

وی افزود: سال 2014 توسط فائو به دلیل اهمیت کشاورزی، سال کشاورزی خانوادگی نامگذاری شده است و گفته می‌شود در آسیا و اقیانوسیه 90 درصد نیروهای کشاورزی را کشاورزان خرده‌پا تشکیل می‌دهند که این دسته تأمین کننده 18 درصد نیاز غذایی منطقه هستند.

* تهیه طرح ساماندهی واحدهای کشاورزی خانوادگی

علیزاده با بیان اینکه دفتر نظام بهره‌برداری سازمان مرکزی تعاون روستایی در صدد است تا طرح ساماندهی واحدهای کشاورزی خانوادگی را تهیه کند، گفت: همچنین این دفتر در تلاش است تا در نیمه دوم سال یک نشست تخصصی در مورد کشاورزی خانوادگی با حضور کارشناسان فائو در ایران داشته برگزار کند و این موضوع در دستور کار دفتر قرار دارد.

انتهای پیام/م

منبع : فارس

برچسب ها:
آخرین اخبار