امروز : جمعه ۲ تیر ۱۳۹۶ - 2017 June 23
۱۲:۴۷
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 123390
تاریخ انتشار: ۱۲ آبان ۱۳۹۳ - ساعت ۰۶:۰۰
تعداد بازدید: 30
به گزارش پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; ، برنامه این هفته برنامه رادیویی سینما معیار به موضوع «عاشورا؛ منبعی برای ایجاد فرم در سینما» پرداخت و ...

به گزارش پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; ، برنامه این هفته برنامه رادیویی سینما معیار به موضوع «عاشورا؛ منبعی برای ایجاد فرم در سینما» پرداخت و سیدناصر هاشم‌زاده، سیدرضا نقیب‌السادات، مهدی آذرپندار و حسن شاهنگی مهمانان این هفته برنامه بودند.

هاشم‌زاده: ما به عاشورا وفادار نیستیم و به آن معرفت نداریم

در ابتدای برنامه و در طلیعهٔ بحث، سید ناصر هاشم‌زاده در پاسخ به چگونگی شکل گیری فرم در سینما و اینکه عاشورا چقدر توانسته فرم خود را در سینما ایجاد کند گفت: «باید منظورمان را از فرم به درستی بیان کنیم. اگر فرم در سینما را آن بخشی در نظر بگیریم که نظر به محتوا ندارد، عاشورا چنین فرمی را ایجاد نکرده است اما عاشورا و تفکر شیعی ساختاری را ارائه داده که فرم و محتوا تواما در آن اندیشیده شده است. ما شاهد بودیم که فرم‌های زیبایی هم متاثر از حماسهٔ کربلا در ادبیات به وجود آمد و محتواهای عمیقی هم در آن‌ها بیان شد. البته سینما هم به مثابه یک هنر، بعد از انقلاب اسلامی به این مساله توجه کرده است ولی پرداختن به موضوع عاشورا یک مساله است و تاثیر عاشورا در سینما، مساله دیگری است.

در واقعه عاشورا همه مسائل مورد نیاز انسان، جلوه گر شده است و این واقعه در همه ابعاد زندگی پیام دارد و آینهٔ همهٔ عالم، همه غیرت و همه دین داری، هم در صورت و هم در سیرت است. این مسایل می‌توانند در سینما مد نظر باشند اما به شرطی که قضیه عاشورا به درستی فهم شود. اول معرفت و عشق نسبت به موضوع لازم است و بعد از آن است که این معرفت و عشق بر فرد تاثیر می‌گذارد و وضعی در او به وجود می‌آورد که این وضع به تاثیر بر اعمال و آثار فرد منجر می‌گردد. اگر امروز واقعه عاشورا در سینمای ایران مغفول مانده، باید دلیلش را در آن معرفت و عشق اولیه جستجو کنیم.»

وی در پاسخ به سیدامیر جاوید مجری-کار‌شناس برنامه در خصوص این دوگانگی که هنرمندان ما به عاشورا محبت و معرفت دارند اما چرا این معرفت در آثارشان جاری نمی‌گردد، صحبت کرد و بیان داشت: «در نمایش عظیمی که امام حسین (ع) در محضر خداوند ارائه داد، اخلاص و صدق متبلور بود وحال سوال اینجاست که این اخلاص و صدق چگونه باید در سینما تبلور پیدا کند؟ درحالی که اصل سینما بر دراماتیک بودن، به معنای نمایشی بودن، و به گونه‌ای خودنمایی کردن است؟ ادب و هنر دینی می‌خواهد به آن اخلاص نزدیک شود و از این تظاهر و خودنمایی دوری گزیند.» سید ناصر هاشم‌زاده در مقام تمثیل و توضیح، با اشاره به اوج ولایت مداری و وفاداری حضرت عباس (ع) در واقعه عاشورا اضافه کرد: «فرهنگ‌هایی در این واقعه عرضه می‌شوند که با سینمای ما تعارض جدی دارند مثلا نوع مواجهه دو برادر ناتنی، در سینمای ما معمولا محل شروع نزاع و درگیری است اما این موضوع در کربلا به گونه‌ای دیگر جلوه می‌کند. درواقع نبود معرفت نسبت به شخصیت‌ها و نوع رفتارشان نسبت به ولی زمان و نوع اطاعت کردنشان، در سینمای ما این فاصله را ایجاد کرده است.»

وی به این سوال مجری برنامه که چرا عاشورا در سینمای افرادی که متشرع هستند و عشق به اباعبدلله (ع) دارند هم به خوبی دیده نمی‌شود چنین پاسخ داد: «این افراد در ورود به این حیطه احتیاط می‌کنند، چرا که این قضیه اعجاب‌آور است و ترس ایجاد می‌کند. البته در معرفت ما هم تجدید نظر لازم است و ما هم وقتی که به مساله عاشورا می‌پردازیم نسبت به آن وفادار نیستیم و معرفت کافی نداریم.»

سلام بر حسین و لعنت بر یزید در سینمای ما جریان نشده است

هاشم‌زاده در ادامه گفت متاسفانه تاثیرات فرهنگی عاشورا، در مناسبات اجتماعی امروز جامعه ما به خوبی بروز پیدا نکرده و تنها تاثیرات مقطعی وجود داشته است. وی با بیان این نکته که فرهنگ نذری دادن، برخورد ما با آب و این قبیل جزئیات، در مقابل عظمت عاشورا کوچک است متذکر شد که البته همین شکل‌های موجود هم در سینمای امروز ما، دیده نمی‌شوند و نسبت به آن‌ها کم عنایتی و بی‌توجهی وجود دارد. همین سلام بر حسین و لعنت بر یزیدی که هنگام نوشیدن آب می‌گوییم در سینمای ما جریان نشده است. وی با بیان علل دیگری چون وجود هراس و احتیاط در هنرمندان برای پرداختن به مضامین و فرهنگ عاشورایی راه حل را چنین ارائه نمود که تابو‌ها باید شکسته شوند و باید جسارت به خرج داد و در این زمینه به پیش رفت.

سینمای دفاع مقدس؛ فرمی که عاشورا در سینما ایجاد کرده

در ادامه جاوید، مجری-کار‌شناس برنامه با طرح این بحث که دفاع مقدس ما، برگرفته از فرهنگ عاشورا بوده و سینمای دفاع مقدس هم باتوجه به همین فرهنگ به وجود آمده و فرم خودش را خلق کرده است، از چگونگی ایجاد فرم توسط عاشورا در سینما پرسش کرد که هاشم‌زاده نیز ضمن تایید جاوید، سینمای دفاع مقدس را حاصل نفس گرم اهل معرفت دانست و گفت: «عاشورا به واسطه دفاع مقدس فرم خود را در سینما ایجاد کرده. سینما در پرداخت دفاع مقدس به طور خاص لبیک گفته است، هر چند کمبودهایی هم وجود دارد. باوجود اینکه تاکنون صحنه‌های خوبی آفریده شده و فیلم‌های خوبی ساخته شده‌اند اما هنوز با ارزش‌گذاری‌های خاص کربلا و عاشورا فاصله داریم و باید به سمت آن‌ها حرکت کنیم. سینمای ما در یک سری از امور واقعا پیشرفت کرده و ارزش‌های دفاع مقدس را به خوبی ارائه داده است. در دفاع مقدس ما اتفاق بزرگی رخ داده و این اتفاق خودش را به خوبی در سینمای ما نشان داد، هرچند گاهی دچار ضعف شده و شعارزده از کنار مسایل عبور کرده و یا دچار سادگی و خام دستی شده است.»

آذرپندار: جبهه حق نمایشی نیست!

در ادامهٔ برنامه مهدی آذرپندار، کار‌شناس و منتقد سینما از طریق تماس تلفنی روی خط برنامه سینمامعیار قرار گرفت و در پاسخ به چرایی عدم بازنمایی درست واقعه عاشورا و شخصیت‌های آن در سینما گفت: «این مساله تاحدی هم به ذات سینما برمی گردد و همهٔ اشکالات متوجه کم کاری‌ها و عملکرد غلط افراد نیست. جبهه حق، به علت ماهیتی که دارد چندان نمایشی نیست. از یک سو عالم تصویر عالم شهود است و از سوی دیگر مضامین جبهه حق مربوط به عالم غیب است و نمایش دادن عالم غیب و نادیدنی‌ها بسیار سخت است! وقتی می‌خواهیم واقعه عاشورا را نشان دهیم، ناگزیر باید آن را تنزل دهیم و به همین دلیل بخشی از حقایق آن فروکاسته می‌شوند. وقتی مخاطب روی پرده با چنین تصویری مواجه می‌شود، میان این تصویرسازی‌ها با همهٔ آنچه که قبلا بر منابر و روضه‌ها شنیده بوده، تفاوت‌های جدی می‌بیند.»

باید به سراغ سمبلیسم برویم

وی در ادامه با بیان این نکته که این ایراد ماهوی منجر به بن بست نمی‌شود، به نظریات شهید آوینی اشاره کرد و راهکار را این چنین پیشنهاد داد که «شاید باید در برخی مضامین به سراغ سمبلیسم برویم. معمولا وقتی قصد بیان مستقیم وقایع را داشته‌ایم، حتی با صرف هزینه‌های هنگفت و تلاش‌های بسیار، هرچند با نیت‌های درست اما نتیجه مقبولی نگرفته‌ایم.»

آذرپندار ضمن قیاس مدیوم سینما و تصویر با مدیوم تئا‌تر و نمایش، در پاسخ جاوید که سنت تعزیه را یادآوری نمود، تاکید کرد: «در تعزیه مسئلهٔ فاصله گذاری وجود دارد و غرقه شدنی که مختص عالم سینماست اساسا در تعزیه رخ نمی‌دهد و شکل نمی‌گیرد. علاوه بر این، اشکالات تصویری شدن وقایع در تعزیه هم وجود داشته است هرچند شعر به همراه موسیقی، صدا و لحن به کمک تعزیه آمده‌اند و بسیاری از اشکالات آن را حل کرده‌اند.»

وی در پایان صحبت‌های خود متذکر گردید که «ما هر وقت سعی کرده‌ایم از گوشه و کنار به واقعه عاشورا نزدیک شویم موفق‌تر بوده‌ایم و ظاهرا این نگاه حاشیه‌ای و گذرا بهتر از پرداخت مستقیم به موضوع و رفتن به سراغ مقاتل است.»

به دنبال این گفت‌وگو یکی از شنوندگان برنامه، طی تماس تلفنی از کار‌شناسان برنامه پرسید که اگر نمایش امر قدسی و شخصیت‌های مقدس تعارض ذاتی با مدیوم سینما دارند، چطور حضرت مسیح در سینمای غرب مورد توجه بوده و بار‌ها بازنمایی‌های تصویری متعددی از ایشان و داستان‌های مربوطه‌شان صورت گرفته است؟ وی در ادامه با مدنظر قرار دادن و طرح احتمالی دیگر، بیان داشت که شاید سینماگران ما عمدتا در پی بیان مسایلی هستند که اساسا اجازه نمی‌دهد فضایی برای پرداختن به فرهنگ عاشورایی باز شود.

نقیب السادات: زمانی می‌توان مقوله‌ای را نهادینه کرد که حجم کافی از پرداخت‌ها وجود داشته باشند

دیگر مه‌مان تلفنی برنامه دکتر سیدرضا نقیب السادات بود. ایشان در پاسخ به این سئوال که تاثیرات فرمی عاشورا در روایت‌های سینمایی چه بوده است گفت: «نگاهی به تولیدات سینمایی ما نشان می‌دهد که مضمون‌پردازی و سوژه عاشورا مورد توجه قرار گرفته است و ما توانسته‌ایم روایت شیعی خودمان را با نگاهی حقیقت طلب و واقع گرایانه در سینما بیان کنیم اما به روایت‌هایی از نگاه سوم شخص، مانند فیلم روز واقعه، کمتر پرداخته شده است.» وی با تاکید بر نقش تکرار در نهادینه کردن مفاهیم در ذهن مخاطبین گفت: «زمانی می‌توان مقوله‌ای را نهادینه کرد که حجم کافی از پرداخت‌ها وجود داشته باشند. ما در سریال‌های تلویزیونی پیام عاشورا را با محوریت حضرت سیدالشهدا (ع) بهتر بازنمایی کرده‌ایم اما در سینما اینگونه نبوده است و روایت‌گری عاشورا نیاز به توجه بیشتر نسبت به جاذبه‌های موجود در این واقعه دارد.»

شاهنگی: عاشورا مجموعه‌ای از ژانرهاست

حسن شاهنگی، به عنوان آخرین کار‌شناس حاضر در برنامه، ابتدا به دسته‌بندی شیوهٔ پرداخت به حماسهٔ حسینی در سینما در دو قالب غیرمستقیم و مستقیم پرداخت و سپس با نگاهی آسیب‌شناسانه نسبت به ضعف‌هایی که گریبان‌گیر پرداخت روایت‌های عاشورایی در سینماست، گفت: «عاشورا هم در سینمای دینی می‌گنجد و هم در سینمای تاریخی و نسبت به این سینما از طرف مخاطب اقبال ویژه‌ای وجود دارد که باید از این ظرفیت بهره گرفت. عاشورا تکراری و کلیشه‌ای نمی‌شود. عاشورا به تمام معنا یک سینمای فاخر است و این سینما ارکانی دارد و یک رکن آن، ایده است و کجا می‌توان ایده‌ای چنین فاخر یافت که قهرمانی در عین اینکه شکست می‌خورد پیروز است.» وی با اشاره به تنوع مضمونی موجود در واقعهٔ عاشورا گفت: «ژانرهای توامانی در این واقعه عظیم وجود دارند و واقعه عاشورا، در حقیقت هم تراژیک است و هم درام است، هم حماسی است، هم جنگی است و هم سیاسی-اجتماعی است.» وی با تذکر خطر «اسطوره‌سوزی» چنین ادامه داد که «هر ملتی میراث‌ها ی فرهنگی و تاریخی دارد که اگر آن‌ها را بازنمایی نکند، دیگران به زعم خودشان با نگاهی دیگر این کار را خواهند کرد. رسالت ما اولا حفظ این میراث و جلوگیری از تحریف آن و ثانیا نشر و گستراندن این میراث عظیم است. سینما با جذابیت‌های دیداری فوق العاده خود می‌تواند در این عرصه وارد شده و از این ظرفیت‌ها استفاده نماید.»

شاهنگی در پایان این پنج‌شنبهٔ سینمامعیار با غریب خواندن امام حسین (ع) در سینمای امروز ایران گفت «ندای هل من ناصر حسینی، باید از طرف سینماگران و هنرمندان متعهد کشور لبیک گفته شود و این رسالت، قبل از آنکه رسالتی هنری باشد دینی است که بر دوش هنرمندان قرار گرفته تا تلاش کنند حق امام حسین (ع) را به درستی ادا نمایند.»

برنامه رادیویی سینما معیار پنجشنبه‌ها ساعت 16 از رادیو گفت‌و‌گو پخش می‌شود. برنامه‌ای به مجری کار‌شناسی سید امیر جاوید و تهیه کنندگی و سردبیری محمد جواد طالبی که سعی دارد ضمن پرداختن به مسائل اساسی سینمای ایران سطح آگاهی مخاطب از فیلمهای روی پرده را بالا ببرد.

فایل صوتی برنامه سینمامعیار از طریق پایگاه اینترنتی رادیوگفتگو به نشانیhttp: //www. radiogoftogoo. ir قابل دسترسی است.
انتهای پیام/

منبع : فارس

برچسب ها:
آخرین اخبار
پربازدید ها