امروز : یکشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 4
۰۷:۴۵
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 12850
تاریخ انتشار: ۱۹ خرداد ۱۳۹۲ - ساعت ۱۴:۰۸
تعداد بازدید: 129
خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس-پریسا چیذری: صابر امامی شاعر معاصر ایرانی و استاد دانشگاه است. وی در سال‌های پس از انقلاب اسلامی راهی ...

خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس-پریسا چیذری: صابر امامی شاعر معاصر ایرانی و استاد دانشگاه است. وی در سال‌های پس از انقلاب اسلامی راهی حوزه علمیه قم می‌شود و از حضور اساتیدی مانند نادر ابراهیمی در حوزه شعر و ادبی بهره می‌برد البته این همراهی با نادر ابراهیمی به دوران تحصیل محدود نمی‌ماند و تا پایان روزهایی که خالق یک «عاشقانه آرام« در خاک آرام گیرد باقی می‌ماند.

با صابر امامی که در کسوت شاگردی با ابراهیمی آشنا می‌شود به صحبت نشستیم که در ادامه می‌آید.

آقای امامی در ابتدا درباره آشنایتان با نادر ابراهیمی بگویید.

آشنایی من با استاد نادر ابراهیمی به سال‌های ابتدایی انقلاب باز می‌گردد. بعد از انقلاب فرهنگی و تعطیل شدن دانشگاه‌ها با توجه به علاقه‌ای که به حوزه دین و مسائل مذهبی داشتم به حوزه علمیه قم رفتم. در این حوزه علمیه تحت تأثیر دستاوردهای انقلاب برای اولین بار «هنر» مطرح شد. در حوزه علمیه یک بخش فرهنگی - هنری در دفتر تبلیغات اسلامی شکل گرفت که به گونه‌ای جدی می‌خواست به هنر، نقاشی، سینما و تئاتر بپردازد. هم آن‌ها ما را جدی گرفتند و هم ما آنها را جدی گرفتیم و دوره‌ای معادل لیسانس هنر در نظر گرفته شد. در اینجا با نادر ابراهیمی به عنوان یکی از اساتید فیلمنامه نویسی آشنا شدم.

* نادر ابراهیمی از نظر دلسوزی در بیان و ایجاد رابطه، فردی برجسته و بی‌نظیری بود

این دوستی شما در حد استاد و دانشجویی باقی نماند و پس از فراغت از تحصیل هم ادامه پیدا کرد؟

آقای ابراهیمی برای همه گروه به عنوان یک انسان دلسوز و یک فرد پر از معلومات و هنرمندی که از نویسندگان و سینماگران با سابقه بود، تدریس می‌کرد. در این کلاس‌ها افراد بزرگی مانند مسعود کیمیایی، احمد ضابطی جهرمی، محمدعلی سپانلو، صفدر تقی‌زاده و غیره تدریس می‌کردند که در میان آنها ابراهیمی از نظر دلسوزی در بیان و ایجاد رابطه، فردی برجسته و بی‌نظیری بود.

از این جریان با هم صمیمانه دوست شدیم. بعد از مدتی من چند قصه نوشته بودم و بدون نام به ایشان دادم. وی مجذوب این قصه‌ها شد و در کلاس آن‌ها را خواند و نقد و بررسی کرد. بعد از اینکه فهمید این قصه‌ها را من نوشتم توجه خاصی به من کرد. من همچنین در جلسات ادبی که در خانه‌ ایشان تشکیل می‌شد سعی می‌کردم حضور داشته باشم و این رابطه از دانشجویی و استادی فراتر رفت و به رابطه پدر و فرزندی تبدیل شد، وی من را در فضایی هنری ارشاد می‌کرد.

آثار نادر ابراهیمی در نثر و نظم شما تا چه حد اثرگذار بود؟ از کتاب‌های وی تا چه حد متأثر شدید؟

یکی از ویژگی‌های تحصیل در حوزه علمیه افزایش قدرت نقد ذهن است و یک طلبه به هیچ حرفی به عنوان وحی نگاه نمی‌کند. ما با همین ویژگی به آثار نادر ابراهیمی در کلاس می‌پرداختیم. خودش می‌گفت: بزرگترین دشمنان و نقادان من می‌توانید شما باشید و با این زیرکی‌هایی که دارید آثار من را نقد کنید. البته خودش هم این روحیه را داشت و گاه نقدهایی که در زمان پیش از انقلاب اسلامی نوشته بود را برای ما می‌خواند که آنها هم این چنین بودند. وی با توجه به دقت و تیزبینی خاصی که داشت وقتی این ویژگی را در ما می‌دید خوشحال می‌شد و ما را به این روش تربیت می‌کرد، ابراهیمی هیچگاه نمی‌گذاشت به آثارش با شیفتگی نگاه کنیم. کتاب‌های نادر ابراهیمی به نظر من در ادبیات معاصر بی‌نظیر هستند. وی در جلسات نقد و بررسی در کلاس بخش‌هایی از کتاب «آتش بدون دود» یا «بر جاده‌های آبی سرخ» که بعدها چاپ شد را می‌خواند. این کتاب درباره سرداری در دوره صفویه بود که قشم را از اشغال پرتغالی‌ها آزاد می‌کند.

اولین کتابی که شما از نادر ابراهیمی خواندید کدام کتاب بود؟

نامش را یادم نیست ولی اولین کتابی که خواندم شامل چند داستان کوتاه بود و بعد از آن «آتش بدون دود» را که پیش از انقلاب چاپ شده بود، خواندم. البته در آن مقطع این کتاب کامل نشده بود.

*  شش ساعت صبحت به صورت یکسره!

نحوه رفتار وی در کلاس‌ها چگونه بود؟ بجز شما رابطه‌ای که میان دانشجویان و استاد نادر ابراهیمی برقرار می‌شد به چه شکلی بود؟

بدون چاپلوسی می‌گویم که در طول دوران دانشجویی‌ام در حوزه علمیه، در دانشگاه و همچنین تحصیل در سینما کسی را همانند ایشان ندیدم که به درس و کلاس مسلط باشد. نادر ابراهیمی احاطه گستره شاملی را در بر می‌گرفت. بطور نمونه ساعت 8:30 وارد کلاس می شد و تا ساعت 14 مداوم صحبت می‌کرد و ما 15 - 14 نفری که سر کلاس می‌نشستیم همه این مدت برایمان حدود نیم ساعت می‌گذشت. نادر ابراهیمی همه وجودش را به کار می‌گرفت صدا، تن صدا، حرکت دست‌ها به صورت دراماتیک و نمایشی بود و از زبان بدنش استفاده می‌کرد تا با ما ارتباط برقرار کند.

آقای امامی خود شما در دانشگاه تدریس می‌کنید، چقدر سعی می‌کنید از نحوه کلاس‌داری و ارتباط نادر ابراهیمی با دانشجویان بهره ببرید؟ خود شما هم سعی می‌کنید از زبان بدن برای جذب دانشجویان استفاده کنید؟

گاهی اوقات سر کلاس یاد نادر ابراهیمی و یاد نحوه کلاس‌داری وی می‌افتم و سعی می‌کنم مثل او باشم اما این سعی کردن مثل سعی کردن زاغی است که می‌خواهد راه رفتن کبک را تقلید کند و حتی راه رفتن خودش را هم فراموش می‌کند.

*ویژگی منحصر به فرد آثار ابراهیمی فرهیختگی و پاک و سالم بودن زبان است

از ویژگی‌های آثار نادر ابراهیمی هم بگویید، به نظر شما ویژگی بارز در آثار وی چیست؟

یکی از ویژگی‌های اساسی و منحصر به فرد نادر ابراهیمی که در کارهایشان وجود دارد و در دیگران نیست فرهیختگی و پاک و سالم بودن زبان است. نادر ابراهیمی به زبان دستوری و رسمی و دانشگاهی ارزش می‌داد و زبان خود را فدای زبان کوچه بازاری و جملات غیر فرهیخته نمی‌کرد.

شما خودتان در عرصه ادبیات دستی بر آتش دارید، از ویژگی‌های نثر نادر ابراهیمی توضیحات بیشتری می‌دهید؟

نثر وی فرهیخته و سالم است. محمدرضا سرشار یکی از منتقدین معاصر، کتاب «بوف‌کور» صادق هدایت را از منظر دستور زبانی مورد بررسی قرار داده و صدها غلط از میان آن پیدا کرده است، این نشان دهنده اینست که هدایت به محتوا می‌نگریسته و توجهی به فرم نداشته است اما نادر ابراهیمی فرم و محتوا را در کنار هم قرار داده است.

نادر ابراهیمی چون شعر دوست داشت و البته کتابی هم با نام «در حد توانستن» دارد نثری نزدیک به وزن و آهنگ دارد و در این مسئله توفیق هم رسیده است. حتی اسم کتاب «بار دیگر شهری که دوست می‌داشتم» بر وزن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن هم بر همین شیوه وزن و آهنگ نزدیک شده است. این موضوع در متن کتاب هم وجود دارد.

*زمانی از عشق نوشت که عشق گناه محسوب می‌شد

کتاب «یک عاشقانه آرام» در میان مردم بیشتر شناخته شده است، نظرتان درباره این کتاب را بیان می‌کنید؟

زمانی که عشق گناه محسوب می‌شد و باعث می‌شد تا مغضوب واقع شوی با پسوند «آرام» کتابی عاشقانه نوشت و سعی کرد از این دایره ممنوعیت و گرفتاری به تنگ فکری‌ها راحت شود که خیلی هم مورد استقبال قرار گرفت.

شاید بتوان گفت که این کتاب یک عاشقانه آرام نام گرفته است اما آرام نیست و عشق را با جوش و خروش بالا بیان می‌‌کند؟

عشق نمی‌تواند آرام باشد. در فضایی که نمی‌شد از عشق سخن گفت و مورد تفتیش واقع می‌شدیم سعی کرد بگوید عشق هیچ گناهی ندارد و بگوید پاک و معصوم است و فقط بستگی دارد که به آن چگونه نگاه کنیم. نادر ابراهیمی سعی کرد «آرام» را سپری برای توجیه کتاب قرار دهد اما در بطن اثر آرامشی دیده نمی‌شود.

* عکس‌هایم با نادر ابراهیمی در یک لحظه سوخت!

پس از اینکه درس شما در حوزه علمیه قم به پایان رسید چگونه ارتباط خود را با نادر ابراهیمی حفظ کردید؟

دوستی من از حوزه علمیه قم شروع شد و تا پایان لحظات زندگی‌اش ادامه داشت و همیشه دوست داشتم ایشان را ببینم. هفته قبل از فوت وی با همسرم و دو دخترم به خانه ایشان رفتم و یک حلقه فیلم با هم عکس گرفتیم تا اینکه به شوخی به من گفت: دکان خودت را جمع کن. سخت‌ترین خاطره من در ایام زندگی‌ام هم اینست که بعد از این دیدار به شهرکرد رفتم و فیلم عکاسی در دوربینم گیر کرد و برای اینکه عکس‌ها نور نبیند دوربین را به عکاسی بردم، مغازه‌دار در یک لحظه فیلم را از دوربین در آورد و همه عکس‌های من را سوزاند. عکس‌های نازنینی که داشتم و همه سوختند...

از فوت نادر ابراهیمی چگونه خبردار شدید؟

من روزی داشتم از سر خیابان کارگر رد می‌شدم که لحظه‌ای دلم هوای وی را کرد و می‌خواستم به خانه‌اش بروم اما از آنجا که بیمار بود مراعات کردم و نرفتم بعد فهمیدم که همان لحظه‌ای که دلم بی‌تابش شده بود فوت کرده است.

شما در بخشی از صحبت‌های خود به جلسات  هفتگی که در خانه نادر ابراهیمی برگزار می‌شد اشاره کرده‌اید، درباره این محفل‌ها بیشتر بگویید؟

پنج‌شنبه‌ها یا شاید هم سه‌شنبه‌ها بود که وقت آزادی را برای دوستانش و اطرافیانش گذاشته بود. فردی مثل من که از شاگردانش بودم تا افراد بزرگی مانند احمد‌رضا احمدی که از هم‌دوره‌‌ای‌های وی بودند در این محفل حضور می‌یافتند. دیداری عمومی بود و در به روی همه باز بود. در این جلسات هر کسی شعر یا داستانی داشت می‌خواند و اگر سؤالی هم داشت مطرح می‌کرد. با دوستان گپ می‌زدند و صحبت می‌کردند و من هم گوش می‌کردم.

* تغییرات نادر ابراهیمی برای نان به نرخ روز خوردن نبود 

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی جهت‌گیری‌های نادر ابراهیمی در آثارش تغییر می‌کند و حتی به عنوان دگردیسی از این تغییرات یاد می‌شود.

تغییر لازمه هر انسانی است و انسان نباید ایستا بماند. اگر تغییر می‌کند معلوم می‌شود که با محیط در ارتباط است و از محیط اثر می‌گیرد. یکی از بحث‌هایی که نادر ابراهیمی همیشه مطرح می‌کرد همین موضوع تغییر بود. کلاس‌های ابراهیمی فقط تکنیک نبود و شامل بحث‌های فلسفی، ادبی، اخلاقی و غیره می‌شد.

نادر ابراهیمی در همه ابعاد مطالعات خوبی داشت و همیشه مثالی می‌زد که فردی با پیراهن رکابی و شلوارک در پارک می‌دوید در آنجا دید که همه یک جوری به او نگاه می‌کنند فردا پیراهن رکابی‌اش را به پیراهنی آستین کوتاه تغییر داد و شلوارکش را تبدیل به شلوار گرمکن تبدیل کرد. این یعنی تغییر و تغییر طبیعی است. فضای بعد از انقلاب برای هر انسانی تغییراتی ایجاد می‌کند و ایشان هم خیلی تغییر کرد. معتقدم تغییرات نادر ابراهیمی برای نان به نرخ روز خوردن نبود فردی ملی بود و در این جلسات می‌دیدم کم کم تبدیل به فردی مذهبی البته نه به معنای متشرع می‌شد.

خاطره‌ای از نادر ابراهیمی در پایان تعریف می‌کنید؟

همه ایامی که با نادر ابراهیمی گذشت خاطره بود و لحظات غیر قابل بازگشت. به طور نمونه جریانی اتفاق افتاده بود و ما می‌خواستیم کلاس‌ها تعطیل نشود و نادر ابراهیمی می‌خواست به ویلایش در کلاردشت سفر کند. تصمیم گرفتیم که همه با هم برویم. یکی از دوستان ما به نام نادری از جبهه تعریف می‌کرد و می‌گفت که توپی شلیک شد و داشت از این توپ توضیح می‌داد ما همه سراسر دلهره بودیم و گوش می‌کردیم که ببینیم چه اتفاقی افتاد است، در پایان گفت من به توپ رسیدم و شوت زدم و فهمیدیم همه این روندی که تعریف کرده از فوتبال بوده است.

یک روز هم داشتیم با هم از قم به تهران باز می‌گشتیم من در راه با وی صحبت می‌کردم نادر ابراهیمی به شوخی به من گفت وقت من را گرفتی اتوبوس بهترین جایی است که من می‌توانستم به خودم و آثارم فرو روم اما تو نمی‌گذاری.

انتهای پیام/و
برچسب ها:
آخرین اخبار