امروز : یکشنبه ۶ فروردین ۱۳۹۶ - 2017 March 26
۱۷:۴۳
ادموند
کمک مالی
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 135889
تاریخ انتشار: ۹ دی ۱۳۹۳ - ساعت ۰۶:۰۰
تعداد بازدید: 39
پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; _ گروه اقتصادی/ طبق قانون برنامه پنجم توسعه کشور باید سالانه 10درصد از اتکای بودجه به درآمد حاصل از صادرات نفت خام ...

پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; _ گروه اقتصادی/ طبق قانون برنامه پنجم توسعه کشور باید سالانه 10درصد از اتکای بودجه به درآمد حاصل از صادرات نفت خام کاسته شود اما این اتفاق مهم هنوز عملیاتی نشده و طبق گفته کارشناسان هم‌اکنون میزان اتکا به درآمدهای نفتی 70 درصد است.

کاهش شدید قیمت نفت در ماه‌های اخیر و کسری بودجه ناشی از آن، مشکلاتی را در اجرای بودجه امسال برای دولت به وجود آورده و تنظیم بودجه سال آینده را هم برای مجلس و دولت، پیچیده‌تر کرده است بنابراین برای ارائه راه‌کارهای چگونگی خروج از وضعیت فعلی با مرتضی عباداله‌وند گفت‌وگوی مفصلی انجام دادیم.

وی که در رشته‌های مرتبط با اقتصاد در دانشگاه تدریس می‌کند، متولد سال 1355 دارای مدرک لیسانس اقتصاد از دانشگاه تبریز، ارشد توسعه اقتصادی و برنامه ریزی و دکترای توسعه اقتصادی از ترکیه است.

* اقدام عملی برای قطع وابستگی به درآمدهای نفتی مشاهده نمی‌شود

این مدرس دانشگاه در ابتدای این گفت‌وگوی تفصیلی معتقدست که باید در خصوص وابستگی اقتصاد ایران به نفت واقع بین باشیم، اینکه اقتصاد ما وابسته به نفت و درآمد های حاصل از فروش نفت هست شکی نیست و متاسفانه باید بگوییم که در سال‌های متمادی اقدام عملی و مداوم و با برنامه‌ای برای کاهش و قطع این وابستگی مشاهده نشده است و فرصت‌های مغتنمی که در طول سالها برای این مهم ایجاد شده از دست رفته و برخی اقدامات شایسته هم متاسفانه پیگیری نشده و همچنان این موضوع عقب‌مانده مانده است.

فارس: چه موانعی را پیش روی قطع وابستگی به درآمدهای نفتی در ایران مؤثر می‌دانید؟

عباداله وند: تغییرات در حوزه علوم انسانی و اجتماعی نمی تواند آنی و لحظه‌ای باشد. برای تغییر باید برنامه، تداوم و چشم انداز داشته باشیم، دولت های متعددی برای قطع وابستگی اقتصاد ایران برنامه‌ها و اقداماتی کرده اند ولی در واقعیت آن چیزی که که اتفاق افتاده ، قابل قبول نیست.

اینکه ما چه کارهایی باید انجام دهیم، مستلزم این هست که بدانیم اکنون در چه جایگاهی ایستاده‌ایم:

شاید کمی تلخ باشد، ولی ما سالیان سال اقتصادمان مصرف محور بوده تا تولید محور، علی رغم همه شعارها، اقتصاد ایران، اقتصادی است وابسته به نفت، مصرفی، و ضد تولید.

کفه سنگین تولیدمان بیشتر منحصر به تولید مواد خام و فروش آن بوده و به زنجیره‌های سودآور و ارزش افزوده آفرین، توجه خاصی نداشته‌ایم و این امر سال‌های سال شرایطی را به وجود آورده که خروج از آن یک حرکت و تصمیم گیری انقلابی و جهادی نیاز دارد.

تولید، حلقه مفقوده اقتصاد ایران در سالهای متمادی است، ما بیشتر از آنچه تولید محور باشیم، دلال محور و واسطه محور بوده ایم؛ در اقتصادی که مبتنی بر تولید باشد، نرخ سود بانکی نباید 22 درصد باشد، نباید این همه مغازه، بوتیک، سوپرمارکت، بنگاه املاک و ماشین و ... در جامعه باشد.

با وجود توصیه صریح دین مبین اسلام و آموزه‌های دینی و تاکید بزرگان، ما به تولید و کار بها نداده‌ایم و این برای امسال و پارسال نیست، مدتهاست اقتصاد ایران بر این پاشنه چرخیده و مسلم است که این شرایط فساد هم ایجاد می کند، چون سیستم معیوب بوده و هست.

باید قبول کنیم که اقتصاد ایران با تمام توصیه‌های دلسوزانه‌ای که شده و می‌شود یک سیستم سرمایه‌داری، آن هم در بدترین شکل ممکن هست.

فارس: اقدامات فوری که می‌تواند اقتصاد ایران را سالم و پویا کند، چیست؟

عباداله‌وند: دولت باید در دو جبهه مبارزه با فساد، توجه به تولید، با اولویت صنایع ارزش آفرین و مزیت‌دار با قدرت وارد عمل بشود و جهادی کار کند.

در بحث فساد پیام مقام معظم رهبری بسیار قابل تامل و مهم بود، مبارزه با فساد در قالب سمینار و بخش‌نامه امکان پذیر نیست و عزمی جدی تر و اقدامی عملی تر می طلبد، سیستم اداری و اقتصادی ایران نیاز به یک فساد زدایی بزرگ دارد و در بعد اقتصادی دولت باید به سمت توجه عملی و علمی به تولید و تولید کننده برود.

ایران کشور بسیار مستعد و بزرگی است، ما برای اینکه بفهمیم چه کاری باید انجام دهیم باید برگردیم و ببینیم تا به امروز چه کرده‌ایم و چه نکرده‌ایم.

در کنار بازار داخلی ما بازارهای بسیار مستعدی در اطرافمان داریم که هر کدام می توانست و می‌تواند محرک خوبی برای اقتصاد ایران جهت توسعه و خروج از وابستگی به نفت باشد، عراق، افغانستان، کشورهای حوزه دریای خزر و حتی ترکیه می‌توانند بازارهای خوبی برای ما باشند.

* نفت صادر کردیم، مبل، لباس، شکلات، کالای تجملاتی وارد کرده‌ایم

حال ما چه کرده‌ایم باید بررسی بشود؟ تراز تجاری ما با ترکیه بیانگر بسیاری واقعیت هاست، سال‌هاست نفت و گاز و مواد اولیه صادر کرده ایم و کالای نهایی را وارد کرده‌ایم و هیچ وقت به این فکر نکرده‌ایم که چرا نباید این قاعده اصلاح شود.

نفت داده‌ایم، مبل و لباس و شکلات و تجملات وارد کرده ایم ، این خود بیانگر این هست که تولید محور نبوده و نیستیم.

در بازارهای بکر همسایه‌مان هم همین اتفاق ها افتاده است، سهم ما از بازار عراق در مقایسه با ترکیه و همچنین رفتار ما با بازارهای مستعدی همچون کشورهای حوزه دریای خزر باید بررسی بشود، آسیب شناسی بشود و نهایتا اشتباهات مشخص و برنامه ریزی مجدد و متفاوت انجام بپذیرد.

ما نه تنها از این فرصت‌ها استفاده نکرده‌ایم بلکه بخش عمده‌ای از بازار داخلی هم در اختیار ترکیه و چین و کره قرار دادیم‌، خیلی ساده نفت و گاز و مواد معدنی فروختیم و جنس وارد کردیم.

* 7 سرفصل مهم برای کاهش اتکا به درآمدهای نفتی؛ از بورس تا نظام بانکی و صنعت توریسم

فارس: باید در این شرایطی که اشاره کردید، چه کرد؟

عبادله‌وند: توجه به مزیت‌های نسبی اقتصادی موجود، توجه به صنعت حمل و نقل به عنوان یک صنعت تاثیر گذار در جهت تسهیل صادرات و ترانزیت کالا، توجه به بخش کشاورزی به عنوان یک صنعت استراتژیک، توجه به بخش توریسم با اولویت توریسم مذهبی و درمانی، اصلاح سیستم مالیاتی با اولویت اخذ مالیات  از بخش واسطه گری و بازرگانی و تخفیف به بخش تولید، اصلاح ساختار نظام بانکی و خروج اقتصاد از بانک و سپرده محوری و توجه به بورس به عنوان تامین کننده منابع مالی بخش تولید و جذب منابع از جمله مواردی است که می‌تواند در کاهش اتکا به درآمدهای نفتی اقتصاد سالم ایران را تضمین کنند.

شاید تک تک این سرفصل‌ها بارها مطرح شده و شعار اکثر دولت‌ها بوده است ولی در هر یک از این بخش‌ها اگر واقعا کار می‌کردیم‌، الان تغییرات قیمت نفت را قبل از آنکه تهدیدی برای خودمان بدانیم‌، فرصتی برای صنایع در حال توسعه‌مان تلقی می‌کردیم.

سیاست دولت باید به سمتی برود که درآمد نفت مستقیم وارد اقتصاد نشود، دخل و خرج دولت باید از منابع داخلی تامین بشود و درآمدهای نفتی صرفا صرف توسعه زیربناها و سرمایه گذاری در تولید بشود، نه اینکه بیاییم نفت را بفروشیم و با پولش یارانه مستقیم بدهیم، یا حقوق پرداخت کنیم.

* ساختار سیستم مالیاتی اصلاح شود/ تولیدکننده مالیات می‌دهد، دلال سود می‌کند

فارس: عدم توجه به ساختار مالیاتی کشور چه هزینه‌های برای کشور تراشیده است؟

عباداله‌وند: یکی از مهمترین بخش‌هایی که باید اصلاح بشود سیستم مالیات هست، ما در بخش مالیات دو مشکل عمده داریم، اولا کل مالیاتی که دولت دریافت می کند پایین هست، دوما همین مالیات هم منصفانه اخذ نمی‌شود، یعنی آن بخش‌هایی که باید مالیات بدهند نمی‌دهند یا کم می‌دهند و بار مالیات بر عهده بخش‌هایی است که مستعد تخفیف و معافیت مالیاتی هستند، نظام مالیاتی باید به نحوی اصلاح بشود که منابع مالی و نقدینگی به سمت تولید و فعالیت های ارزش آفرین سوق پیدا بکند.

معنی ندارد سپرده بانکی معاف از مالیات باشد، ولی تولید کننده مالیات بدهد، کسی که سهام می خرد و منابع مالی اش را در تولید به کار می‌اندازد مالیات می‌دهد ولی دلال و واسطه گر و ... به هزار روش نظام مالیاتی را دور می زنند، برای تحقق درآمدهای کامل و صحیح و کارآمد مالیاتی نیاز به یک بازنگری کامل در نظام مالیاتی داریم، بدون در نظر گرفتن برخی مصلحت‌ها و فشارها، باید این جراحی انجام بگیرد تا نقدینگی در بخش های غیر تولیدی جذابیتی بیشتر از بخش تولید نداشته باشد.

* راه‌هکارهای جلوگیری از خام فروشی/ ضربه‌های وارادات بی حساب به اقتصاد ایران

سرمایه گذاری در تولید کالاهایی که مواد اولیه آن در داخل کشور تولید یا استخراج می شود می تواند در جهت جلوگیری از خام فروشی موثر باشد، ما نفت استخراج می کنیم ، مواد پتروشیمی تولید می کنیم، خام می‌فروشیم کشورهای دیگر و به جایش عروسک و اسباب بازی وارد می کنیم، چرا این چرخه در داخل کشور تکمیل نشود؟ چه چیز این صنعت را کم داریم که باید مواد پتروشیمی را بدهیم و عروسک وارد کنیم.

ما معادن بزرگ داریم، خام می‌فروشیم و می رویم کالای نهایی را به قیمت های گزاف وارد می کنیم ، هر محموله خام سنگ ، آهن ، مس ... که از کشور خارج می شود ، فرصت های شغلی و ارزش افزوده را هم با خودش می برد ، و همه اینها پتانسیل هایی است که ما توجه نمی کنیم تا نهایتا چشممان به نمودار قیمت نفت باشد .

اگر اقتصاد ما بر مبنای پتانسیل های داخلی و اقتصاد ملی و توجه به تولید و مصرف کالاهای باکیفیت داخلی بنا نهاده می شد ، کشورهای غربی از تحریم‌ها به عنوان سلاح و تهدید نمی توانستند استفاده بکنند ، خودمان به ظرفیت های موجود توجه نکردیم تا آسیب پذیر شدیم.

صنعت توریسم با اولویت توریسم مذهبی و درمانی ، می تواند درآمد خوبی نصیب کشور نموده و فرصت های شغلی بالایی ایجاد بکند ، ما به عنوان قطب درمانی در بین کشورهای همسایه محسوب می شویم و این فرصت خوبی برای ساماندهی این صنعت و کسب درآمدهای مطلوب در این بخش می باشد ، همچنین توجه به صنعت گردشگری داخلی موجب ایجاد ارزش افزوده و اشتغال زایی می شود ، پتانسیل های گردشگری داخلی به علت عدم توجه به برخی نیازهای اولیه و فراهم نبودن ابتدایی ترین استاندارهای گردشگری هدر می رود و بخشی از آن به جیب کشورهای همسایه می رود .

بخش کشاورزی به عنوان یک صنعت استراتژیک و حیاتی قادر به تامین همه نیازهای داخلی می باشد ولی آن چیزی که مشاهده می شود واردات بی رویه محصولات کشاورزی است  و دردناک تر اینکه درآمد همین کشاورزی سنتی هم به جیب تولید کننده نمی‌رود ، توجه به صنایع تبدیلی کشاورزی و ایجاد ارزش افزوده و ثروت ساز این محل به راحتی می تواند بخش عمده ای از نیازهای داخلی را برطرف و از خروج ارز جلوگیری بکند ، بماند که این بخش با توجه به بازارهای همجوار توان بالایی برای ارز آوری دارد.

صنعت ترانزیت از جمله صنایع سود ساز و پرپتانسیل است، همسایه‌های شمالی ما می‌توانند هدف این صنعت باشند و حمل و نقل کالای صادراتی و وارداتی  آنها برای کشور ما یک فرصت اقتصادی محسوب می‌شود، حال میزان برنامه ریزی، موفقیت و سرمایه گذاری ما در این بخش گویای خیلی مسائل هست، اینکه با گذشت سالیان متمادی هنوز خط راه آهن سراسری تکمیل نشده قابل تامل هست.

* خصوصی سازی و نقش آن در  سالم‌سازی اقتصاد

فارس: یکی از راه‌کارهایی که همواره توسط کارشناسان و اساتید اقتصاد بیان می‌شود، چابک سازی دولت و خصوصی سازی است، در این زمینه ارزیابی شما به عنوان یک کارشناس اقتصادی و بازار سرمایه چیست؟

عباداله‌وند: توجه به خصوصی سازی واقعی و کوچک‌تر و محدود کردن فعایت های اقتصادی دولت و ارگان های وابسته باید به عنوان یک راهکار در مبارزه با فساد و ایجاد فرصت های سرمایه گذاری یکسان مورد توجه قرار بگیرد.

اصلاح الگوی مصرف جامعه با اولویت و توجه به محصولات داخلی و تکیه بر کالاهای ملی از اولین نیازهای تغییر رویکرد اقتصاد ملی باشد ، توجه به  خارج باید صرفا منحصر به کالاهای باشد که بنا به دلایلی فعلا توان تولید آن در داخل وجود ندارد.

هر یک از این بخش‌ها در درونش ثروت‌های فراوانی دارد که اگر ما سرمایه گذاری مناسب در این بخش ها انجام می دادیم یا بدهیم، می توانیم به مرور از وابستگی اقتصادمان به نفت کم کرده و به سمت یک اقتصاد ملی ، تولیدگرا و پویا حرکت بکنیم.

اینکه معایب و مشکلات بیان شود قبل از آنکه ناامید کننده به نظر بیایید، باید به دیده فرصت و پتانسیل تلقی شود، ما فرصت‌های خوبی برای رفع وابستگی از نفت را از دست داده‌ایم و البته فرصت‌های فراوانی پیش رو داریم که ان‌شالله با رویکردی مناسب روزی را شاهد باشیم که درآمدهای نفتی صرفا به عنوان خامه روی کیک اقتصادمان محسوب شود.

گفت‌وگو از محمد صادق‌پور

انتهای پیام/آ

منبع : فارس

برچسب ها:
آخرین اخبار
پربازدید ها