امروز : شنبه ۵ فروردین ۱۳۹۶ - 2017 March 24
۰۱:۰۶
ادموند
کمک مالی
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 136164
تاریخ انتشار: ۹ دی ۱۳۹۳ - ساعت ۱۵:۴۳
تعداد بازدید: 188
دوران امام هادي عليه السلام و امام حسن عسكري عليه السلام از دورانهايي است كه حكومت وقت به شدّت مسائل مهدويت و حتي تولد حضرت مهدي عليه السلام را پي ...

دوران امام هادي عليه السلام و امام حسن عسكري عليه السلام از دورانهايي است كه حكومت وقت به شدّت مسائل مهدويت و حتي تولد حضرت مهدي عليه السلام را پي گير بوده...

دل ما خون شـد اي صنـم ز فـراق اي خوشا يك دست به بينم طاق
تشنـه اي كـو بـه عـمـر آب نديـد بـه تو گرديـدم اين چنين مشتاق
زهـر هـجـران اثـر نـمـوده بـه دل غيــر وصلـت نباشـدش تـريـاق
كــاش آن زلــف عـنبـريـنـت را كــه سحـاب است بـرقـه آفـاق
بـرفـكـنـدي ز چـهـر گـلـگونـت كــه بپـاييتـد مـعشـر الـعشـاق
وقت هجران گذشت و وصـل رسيد نبـريــدم گـمـان مـگر اشـفـاق
بـــا شمــا عـهــد دوسـت بستـم مر مرا محكم است اين ميثاق(1)

مسئله مهدويت از مسائل مهم و حياتي است كه از زمان پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله به صورت واضح و روشن مطرح شده و بر زنده نگه داشتن آن تأكيد و تشويق فراوان شده است. و امامان معصوم عليهم السلام نيز به فراخور فرصتهايي كه براي آنها پيش آمده اين مسئله را مطرح و بيان نموده اند. دوران امام هادي عليه السلام و امام حسن عسكري عليه السلام از دورانهايي است كه حكومت وقت به شدّت مسائل مهدويت و حتي تولد حضرت مهدي عليه السلام را پي گير بوده و تحت نظر داشت است. اختناق و سخت گيري در اين زمينه نيز به اوج خود رسيده بود؛ با اين حال، حضرت هادي عليه السلام از فرصتها بهره برداري نمود و گاه به صورت صريح و زماني در پوشش دعا مسئله مهدويت را زنده نگهداشت.
از جمله در زيارت جامعه كبيره كه از متقن ترين، صحيح ترين و جامع ترين متون زيارتي شيعه است، علاوه بر بيان اصل امامت، مسئله مهدويت مخصوصاً دوران ظهور حضرت مهدي عليه السلام و رهاورد حكومت او مورد اشاره و توجّه قرا گرفته است. آنچه پيش رو داريد، نگاهي است گذرا به مسئله مهدويت در زيارت جامعه كبيره.

در زير فرازهايي از اين زيارت شريف را كه درباره امام زمان عليه السلام مي باشد از نظر خوانندگان عزيز مي گذرانيم:

الف. بقيّة اللّه

"السَّلَامُ عَلَي الْأَئِمَّةِ الدُّعَاةِ... وَ بَقِيَّةِ اللَّهِ؛(2) سلام بر امامان دعوت كننده [به سوي خداوند]... و باقيمانده خدا!"
مرحوم صدوق نقل كرده است كه: "اولين آيه اي كه حضرت قائم عليه السلام به هنگام قيام مي خواند، اين آيه است: "بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ"؛(3) "بقية اللّه بهتر است براي شما، اگر مؤمن باشيد."
آن گاه مي فرمايد: "أَنَا بَقِيَّةُ اللَّهِ فِي اَرْضِهِ وَ خَلِيفَتُهُ وَ حُجَّتُهُ عَلَيْكُمْ فَلا يُسَلِّمَ عَلَيهِ مُسْلِمٌ اِلاَّ قالَ السَّلامُ عَلَيْكَ يا بَقِيَّةَ اللَّهِ فِي اَرْضِهِ؛(4) من بقية اللَّه در زمين خدا و خليفه و حجّت او بر شما هستم. پس هر مسلماني كه به او سلام مي كند، مي گويد: درود بر تو اي بقية اللَّه در زمين او!"

ب. خبر از غيبت امام زمان عليه السلام

در سخت ترين دوراني كه اختناق همه جا را فرا گرفته بود و امامان معصوم عليهم السلام تحت نظر بودند و به شدّت حركات و رفتار و گفتار آنها كنترل مي شد، حضرت هادي عليه السلام از دعا و زيارت بيشترين استفاده را برد و مسائل مهم امامت را بيان كرد و مسئله غيبت امام زمان عليه السلام را گوشزد نمود تا شيعيان را براي چنين دوران سخت و غمباري آماده سازد و لذا فرمود: "مُؤْمِنٌ بِسِرِّكُمْ وَ عَلَانِيَتِكُمْ وَ شَاهِدِكُمْ وَ غَائِبِكُمْ وَ أَوَّلِكُمْ وَ آخِرِكُم(5)؛ ايمان آورنده به نهان و آشكار شما و حاضر و غائب شما و اوّل و آخر شما."


مراد از شاهد، امامي است كه مردم او را مشاهده كنند و او مردم را مشاهده نمايد و مراد از غايب، حضرت قائم عليه السلام است كه در هستي و جامعه حضور دارد، ولي ظهور ندارد؛ يعني او مردم را مي بيند و مي شناسد، امّا مردم يا او را نمي بينند و يا مي بينند، ولي نمي شناسند.

تـا كـي به انتظار تو شب را سحر كنم شب تا سحر به ياد رُخَت ناله سر كنم
اي غائب از نظر نظري كن به حال من تا چند سيـل اشك روان از بصـر كنم
بگذشت عمر و راه وصال تو طي نشد آيا شـود كـه بـر رخ خوبت نظر كنم؟

ج. انتظار ظهور دولت حق

از بهترين و برترين آرزوهايي كه امامان ما به جامعه تلقين كرده و نويد تحقق آن را داده اند، ظهور حكومت عادلانه مهدوي است. تزريق و تلقين اين آرزو، جامعه را با نشاط و فعال و سرزنده نگه مي دارد و روح اميد را در دل انسانها مي دمد.
هر شبي گويم كه فردا يارم آيد از سفر چـون كه فردا مي شود گويم كه فرداي دگر
آنقدر امروز و فردا انتظـارش مي كشم كـاقبـت روز فـراق يـار مـن آيـد بـه سر
گر بيايد روزگـار تيـره ام روشـن شود شام هجران مي شود از وصف روز از سحر
حضرت هادي عليه السلام نيز اين آرزوي بلند را اين گونه تلقين مي كند: "مُنْتَظِرٌ لاَِمْرِكُمْ مُرْتَقِبٌ لِدَوْلَتِكُمْ؛(6) منتظر امر [و خروج شما و چشم به راه دولت شمايم."
جمله فوق هر چند به صورت خبري است، ولي گويا انشاء اين امر است كه انتظار آمدن مهدي عليه السلام و تشكيل حكومت توسط آن حضرت امري است مستحب و با فضيلت؛ چنان كه در روايات ديگر نيز به آن اشاره شده است:
1. امام صادق عليه السلام فرمود: "مِنْ دِينِ الاَْئِمَّةِ الْوَرَعُ وَالْعِفَّةُ... وِانْتِظارُ الْفَرَجِ بِالصَّبْرِ؛(7)از دين امامان، ورع و عفت... و انتظار فرج با صبر كردن است."
عمّار ساباطي مي گويد: از امام صادق عليه السلام پرسيدم كه: آيا عبادت پنهاني با امام غائب و پنهان در دوران دولت باطل بهتر است و يا عبادت با ظهور دولت حق [و در زمان ظهور مهدي عليه السلام ]؟
حضرت فرمود: "شما در ورود به دين خدا و نماز و روزه و حج و ديگر خيراتي كه خداوند توفيق داده و به عبادت خدا در پنهان سبقت داريد و از ديگران پيشي گرفتيد و پيوسته به حق امام و حقوق خويش مي نگريد كه در دست ستمگران است و ايشان كه شما را ناچار به زندگي دنيوي و طلب معاش با شكيبايي بر دين و عبادت و طاعت امام و خوف از دشمنان نموده اند. بنابراين، خداوند اعمال شما را در دنيا مضاعف كرده است. پس گواراي وجود شما باد!" (8)
تنها به آرزوي تشكيل دولت حضرت مهدي عليه السلام اكتفا نمي شود، بلكه گام را فراتر نهاده و آرزو مي كند كه جزء حكمرانان و كارگزاران و ياران اصلي حضرت مهدي عليه السلام قرار گيرد و لذا مي فرمايد: "وَ جَعَلَنِي مِمَّنْ ... وَ يُمَلَّكُ فِي دَوْلَتِكُمْ وَ يُشَرَّفُ فِي عَافِيَتِكُمْ وَ يُمَكَّنُ فِي أَيَّامِكُم؛(9)و مرا از كساني قرار بده... كه در دولت شما به فرمانروايي رسد و در عافيت شما گرامي گردد و در روزگار شما تمكّن يابد."
يعني در دولت شما از حكمرانان و فرمانداران بر مردم باشم و در زمان سلامت و عافيت شما به جايگاه بلند برسم؛ به طوري كه ستم ستمكاران و طاغيان به من نرسد و در زمان دولت و چيرگي شما داراي ارزش و اعتبار و منزلت شوم. (10)
و با اين آرزوها، آرزوي ديدار آن حضرت نيز برآورده مي شود كه: "وَ تَقَرُّ غَداً بِرُؤْيَتِكُمْ؛(11) و چشمش فردا به ديدار شما روشن شود."

د. رجعت در زمان حضرت مهدي عليه السلام
يكي از اعتقادات قطعي شيعه، اعتقاد به رجعت است. براساس اين اعتقاد و بر مبناي روايات اهل بيت عليهم السلام در زمان حضرت مهدي عليه السلام عدّه اي از انسانهاي خوب و بد به اين دنيا باز خواهند گشت.
از جمله مسائلي كه در جاي جاي زيارت جامته به آن تصريح شده، بحث رجعت است؛ آن هم با عبارات قطعي و يقيني. در يك جا مي فرمايد: "مُؤْمِنٌ بِاِيابِكُمْ مُصَدِّقٌ بِرَجْعَتِكُمْ؛(12) مؤمن به آمدن شما و تصديق كننده رجعت شما هستم."
دو جمله فوق صرفاً براي تأكيد نيست؛ بلكه براي بيان اعتقاد به اين است كه رجعت اتفاق مي افتد، چه اينكه هر چه را معصومين عليهم السلام - كه از اشتباه و خطا مصون اند - خبر دهند، واقع خواهد شد و بايد به آن ايمان داشت.
و در جاي ديگر مي فرمايد: "وَ يَكُرُّ فِي رَجْعَتِكُمْ؛(13) [و قرار ده مرا از كساني كه ] باز گردد در رجعت و برگشت شما!" و در زيارت وداع در ذيل زيارت جامعه مي خوانيم: "وَ اَحْيانِي فِي رَجْعَتِكُمْ؛(14) [خدا] زنده گرداند مرا در رجعت و برگشت شما!"

ه . رهاورد ظهور
رهاورد حكومت مهدوي آرزوي تمام انبياء و اولياء و صالحان و بلكه تمامي بشريت است و در روايات به صورت گسترده به آن پرداخته شده است. آنچه در اينجا اشاره مي شود، مواردي است كه در زيارت جامعه به آن پرداخته شده است.

1. زنده شدن دين

گذشت زمان، غيبت امام زمان عليه السلام و وجود تحريف گران و بدعت گذاران در طول تاريخ، باعث تغيير چهره دين و دستورات ديني مي شود، تا آنجا كه دين به ظاهر مرده و كهنه شده به حساب مي آيد و دستورات آن به تعطيلي كشيده مي شود؛ از اينرو با ظهور حضرت دستورات دين آن چنان كه هست، بيان و اجرا مي شود. به اين جهت، آن حضرت احيا كننده دين شمرده شده است. در زيارت جامعه مي خوانيم: "حَتّي يُحيِيَ اللَّهُ تَعالي دِينَهُ بِكُمْ؛(15) تا اينكه خداوند دينش را به وسيله شما زنده گرداند."
به تعبير عرفاني، با ظهور حضرت قائم عليه السلام خداوند مظاهرش را كه محمد و آل او هستند، حيات مي بخشد و قدرت اهل بيت عليهم السلام با پاكي زمين از طاغوتها و شاخه هاي آن، يعني فحشا و منكرات و ستم و ديگر زشتيها بر جهان، حاكم مي شود. (16) و در همه جا دستورات اسلام اجرا مي گردد. علي عليه السلام فرمود: "وَ يُحْيِي مَيِّتَ الْكِتابِ وَالسُّنَّةِ؛(17)و [مهدي بخشهاي مرده كتاب [خدا] و سنّت [پيامبرصلي الله عليه وآله ] را زنده مي كند." و با زنده شدن دين است كه اهل بيت عليهم السلام به منزلت بزرگي دست مي يابند و به تعبير كه در زيارت جامعه آمده: "يُمَكِّنَكُمْ فِي اَرْضِهِ؛(18) و تمكن و قدرت دهد شما را در زمين خويش."


اين دو فقره اشاره به همان مطلبي دارد كه قرآن دويست سال قبل از بيان امام هادي عليه السلام به آن اشاره نموده است؛ "وَعَدَ اللَّهُ الَّذينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دينَهُمُ الَّذِي ارْتَضي لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَني لا يُشْرِكُونَ بي شَيْئاً وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ"؛(19) "خداوند به كساني از شما كه ايمان آورده و كارهاي شايسته انجام داده اند، وعده مي دهد كه قطعاً آنان را حكمران روي زمين خواهد كرد؛ همان گونه كه به پيشينيان آنها خلافت روي زمين را بخشيد و دين و آييني را كه براي آنان پسنديده است. برايشان پابرجا و ريشه دار خواهد ساخت و ترسشان را به امنيّت و آرامش مبدّل مي كند؛ [آنچنان ] كه تنها مرا مي پرستند و چيزي را شريك من نخواهند ساخت و كساني كه پس از آن كافر شوند، آنها فاسقان اند."
و در آيه ديگر فرمود: "اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الآْياتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ"؛(20) "بدانيد خداوند زمين را بعد از مردنش زنده مي گرداند. به تحقيق آيات را براي شما بيان كرديم، شايد تعقل كنيد."

2. روشن شدن زمين

"وَاَشْرَقَتِ الاَْرْضُ بِنُورِكُمْ؛(21) و زمين با نور شما روشن مي شود."
اين جمله از زيارت جامعه، اشاره اي لطيف به ظهور حضرت مهدي عليه السلام دارد كه با وجود نور آن حضرت، زمين نوراني خواهد شد و در واقع، اشاره دارد به آيه اي كه مي فرمايد: "وَاَشْرَقَتِ الاَْرْضُ بِنُورِ رَبِّها"؛(22) "و زمين [در آن روز] به نور پروردگارش روشن مي شود."
و امام صادق عليه السلام فرمود: "ربّ و پروردگار زمين، امام آن است. عرض كردند: هنگامي كه (مهدي) قيام كند، چه خواهد شد؟ فرمود: مردم از نور خورشيد و ماه بي نياز مي شوند و از نور امام استفاده مي كنند." (23)
و در جاي ديگر فرمود: "هنگامي كه قائم ما ظهور كند، زمين به نور پروردگارش روشن شود و مردم از نور خورشيد بي نياز مي شوند و تاريكي از بين مي رود." (24)

3. فراگير شدن عدالت
رهاورد ديگري كه از ظهور حضرت مهدي عليه السلام در زيارت جامعه مورد توجه قرار گرفته است، عدالت فراگير و جهاني است؛ عدالتي كه تمام هستي و تمام جوانب و زواياي زندگي بشر را زير بال مي گيرد و به قول اميرمؤمنان عليه السلام: "فَيُرِيكُمْ كَيْفَ عَدْلُ السِّيرَةِ؛(25) روش عادلانه [در حكومت حق ]را به شما مي نماياند." و عدالت واقعي را براي همه جهانيان به نمايش مي گذارد و طعم شيرين آن را به همه خواهد چشاند.
در زيارت جامعه مي خوانيم: "وَ يُظْهِرَكُمْ لِعَدْلِهِ؛(26) و شما را براي [اجراي ]عدالتش آشكار كند."
تعبير فوق اشاره به اين دارد كه خداوند با ظهور حضرت مهدي عليه السلام آخرين و كامل ترين صحنه از عدالت خويش را آشكار مي سازد و به مردم نشان خواهد داد.

پی نوشت :

1) شرح زيارت جامعه، علّامه حسين همداني درودآبادي، انتشارات جمكران، مقدم كتاب.
2) بحارالأنوار، ج 99، ص 148؛ مفاتيح الجنان، زيارت جامعه كبيره.
3) هود/ 86.
4) كمال الدين، شيخ صدوق، ج 1، ص 330.
5) بحارالأنوار، ج 99، ص 152.
6) همان، ج 97، ص 345، ح 33.
7) همان، ج 52، ص 122، ح 1.
8) الكافي، كليني، ج 2، ص 129.
9) بحارالأنوار، ج 99، ص 131؛ مفاتيح الجنان، زيارت جامعه كبيره.
10) شرح زيارت جامعه كبيره، ص 539؛ جلوه هاي لاهوتي، ج 3، ص 176.
11) بحار الانوار، ج 99، ص 154.
12) همان، ص 131.
13) همان، ص 154.
14) همان، ص 133.
15) همان، ص 131.
16) شرح زيارت جامعه، ص 522.
17) نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتي، خطبه 138.
18) بحار الانوار، ج 99، ص 131.
19) نور/ 55.
20) حديد/ 17.
21) بحار الانوار، ج 99، ص 131.
22) زمر/ 69.
23) تفسير الصافي، فيض كاشاني، بيروت، مؤسسة الاعلمي للمطبوعات، ج 4، ص 331.
24) همان. ر.ك: تفسير قمي، ذيل آيه.
25) نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتي، خطبه 138.
26) بحار الانوار، ج 99، ص 131.

منبع:موعود

برچسب ها:
آخرین اخبار