امروز : دوشنبه ۴ بهمن ۱۳۹۵ - 2017 January 23
۱۲:۲۵
ادموند
کمک مالی
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 137712
تاریخ انتشار: ۱۶ دی ۱۳۹۳ - ساعت ۱۲:۳۹
تعداد بازدید: 70
پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; _گروه اقتصادی: مشکلات و عواقب ناشی از اتکا به درآمدهای حاصل از صادرات نفت‌خام به قدری زیاد است که رهبر انقلاب ...

پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; _گروه اقتصادی: مشکلات و عواقب ناشی از اتکا به درآمدهای حاصل از صادرات نفت‌خام به قدری زیاد است که رهبر انقلاب اسلامی بارها در سخنرانی‌شان در تمام دولت‌ها به آن اشاره داشته‌اند.

«در کشورى و اقتصادى که متکى به منابع زیرزمینى است و ثروت باد آورده در آن کشور حاکم است، وقتى قرار شد که ما این ثروت ذخیره‌ى تاریخى خودمان را از زیرِ زمین بکشیم بیرون، مدام خام‌فروشى کنیم، به حالت «بچه پولدارىِ ملى» - اینجورى بگوییم. مثل بچه‌پولدارها که قدر پول را نمی‌دانند، هرجور دستشان بیاید خرج میکنند... [بیانات رهبر انقلاب سی‌ام مهرماه 93 در همایش ملی نخبگان جوان کشور]»

علاوه بر اینکه نمایندگان ملت در مجلس شورای اسلامی برای کاهش اتکا به درآمدهای نفتی در برنامه پنج‌ساله پنجم کشور دولت را به ملزم به کاهش وابستگی سالانه 10 درصدی به درآمدهای نفتی کرده‌اند که در سال پایانی این برنامه توسعه‌ای هنوز اقدام عملی مؤثری دیده نمی‌شود.

در این گفت‌وگوی تفصیلی فارس با علیرضا تمیزی، استاد دانشگاه دارای دکترای اقتصاد با گرایش اقتصاد بین‌الملل ، پول ارز و بانکداری به مباحثی همچون تأثیر کاهش قیمت نفت در بازار جهانی بر بودجه‌های سالانه، دلایل و الزامات ایجاد ارتباط اقتصادی با سایر کشور‌ها و ظرفیت بخش‌های مختلف از جمله کشاورزی به جای درآمدهای نفت اشاره شده که در ادامه می‌خوانید.

فارس: با توجه به اینکه اقتصاد ایران همواره از تغییرات جهانی مرتبط با میزان و نرخ ارز حاصل شده از صادرات متأثر می‌شود، چه عواملی را در این خصوص دخیل می‌دانید و آیا رویکرد فعلی دولتمردان برای کنترل شرایط موجود پاسخ‌گو خواهد بود یا خیر؟

تمیزی: از آنجائی‌که بخش بزرگی از تولید ناخالص داخلی ایران، مستقیم و غیر مستقیم برآمده از نفت است و چنانچه نفت را در این زمینه کنار بگذاریم، شکاف میان اقتصاد ایران و کشورهای توسعه یافته و نیز شکاف میان ظرفیت بالفعل اقتصاد ایران و اقتصاد جهانی آشکارتر خواهد شد. به‌طوری که بر اساس گزارش‌های بانک مرکزی و بانک جهانی نسبت صادرات غیرنفتی به تولید ناخالص داخلی در سال‌های 1991 تا 2008 ،4.3 است، در حالی‌که این نسبت با لحاظ صادرات نفتی 22.8 است.

بنابراین اقتصاد ایران در دوران معاصر فرایند صنعتی شدن را با اتکای شدید به درآمدهای نفتی و استفاده از این درآمدها در زمینه‌های زیربنایی و توسعه اقتصادی سپری کرده است. بنابراین هرگونه نوسان در قیمت نفت و درآمدهای ارزی حاصل از آن می‌تواند این روند یا فرایند توسعه‌ای را تحت شعاع قرار داده و اگر این نوسانات به سمت کاهش قیمت مستمر نفت باشد، موجب ایجاد خلل در فعالیت‌های عمرانی و توسعه­‌ای دولت باشد و دولت کنونی نیز با الهام از وقایع گذشته و داشتن تیم اقتصادی مناسب سعی در کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی دارد به‌طوری‌که یکی بر اساس لایحه بودجه 94 که به جلسه شورای اسلامی تقدیم شده سهم درآمدهای نفتی را 71 هزار میلیارد تومان، در مقابل منابع عمومی دولت 225 هزار میلیارد تومان یعنی حدود 34% قرار داده است که اگر این روند کاهش قیمت نفت، ادامه داشته باشد که دور از انتظار هم نیست باز شاهد مشکلات در بودجه پیش بینی شده برای سال آتی خواهیم بود.

* لزوم فراهم کردن زیرساخت‌ها از جمله ایجاد ثبات در اقتصاد کلان، ایجاد فضای رقابتی در اقتصاد

فارس: رئیس جمهور در سخنرانی‌های خود به موضوع افزایش ارتباط با سایر کشورها و سرمایه گذاری خارجی و سرمایه گذاری مشترک اشاره کرده و اعلام کرد که این موضوع در راستای اقتصاد مقاومتی است و باید تقویت شود، علاوه بر این شما چه راهکارهای دیگری را برای کاهش اتکا به درامدهای نفتی موثر و مفید می دانید؟

تمیزی: افزایش ارتباط با سایر کشورها و توسعه سرمایه گذاری خارجی و سرمایه گذاری مشترک اگر همراه با انتقال تکنولوژی یا جذب انباشت تحقیق و توسعه خارجی با وارد کردن کالاهای سرمایه ای و واسطه ای یا یافتن شریک‌های بازرگانی که تحقیق و توسعه R&D چشم‌گیر دارند، مطلوب بوده و موجب نهادینه کردن این یافته‌ها در فرآیندهای تولیدی و بهسازی کیفیت فراورده‌ها خواهد شد.

در کل فراهم کردن زیرساخت‌ها از جمله ایجاد ثبات در اقتصاد کلان، ایجاد فضای رقابتی در اقتصاد، تاکید بر IT  و ICT و پشتیبانی از سرمایه‌گذاری خارجی برای جذب دانش‌های تازه، مدیریت پیشرفته، تکنولوژی روز و تامین منابع مالی همگی در راستای تقویت اقتصاد و کاهش وابستگی به درآمد های نفتی خواهد بود.

* نظام آموزش عالی در بخش کشاورزی از کارآمدی لازم برخوردار نیست/ خطر افزایش وابستگی به محصولات کشاورزی

فارس: چرا با وجود پتانسیل‌های بخش کشاورزی باز هم به خودکفایی کامل نرسیده‌ایم؛ به عنوان مثال نیاز داخلی کشور به گندم 14 میلیون تن هست و از این میزان تنها 6 میلیون تن در داخل کشور تولید می شود.

تمیزی: عوامل زیادی در این زمینه دخیل هستند که ما نتوانسته‌ایم ظرفیت‌های بالقوه کشور را در زمینه‌های کشاورزی به ظرفیت بالفعل تبدیل کنیم. سرانه زمین‌های کشاورزی در ایران کم است و همین سرانه اندک نیز به دلیل خرد بودن مالکیت‌ها بیش‌تر به نظام دهقانی تا ساختار کشاورزی اقتصادی و صنعتی شبیه است.

نظام آموزش عالی در بخش کشاورزی از کارآمدی لازم برخوردار نیست و اغلب دانشجویانی که در این بخش تحصیل می کنند دلبستگی و علاقه‌ای به رشته تحصیلی خود ندارند البته این معضل در سایر رشته‌های دانشگاهی کم و بیش وجود دارد.

علاوه بر این بالا بودن هزینه تمام شده محصولات کشاورزی به دلیل عدم بهره گیری از دانش فنی لازم در این زمینه و افزایش سالانه بهای نهاده‌ها و کارگر و کوچک بودن زمین‌های کشاورزی از اهم دلایل بالا رفتن هزینه‌هاست. در کل در صورت عدم توجه جدی به این مقوله نه تنها در زمینه گندم بلکه در سایر محصولات کشاورزی و دامی تشدید این وابستگی دور از انتظار نیست.

* تنظیم مخارج دولت با استفاده از ظرفیت‌های مالیاتی/ وجود فضای امن برای سرمایه گذاری و شفافیت قوانین و مقررات پیش‌شرط‌های حضور بخش خصوصی فعال

فارس: یکی از بخش‌های مهمی که در میزان رفاه اجتماعی و ایجاد اشتغال کمک‌‌کننده خواهد بود، بخش کشاورزی و صنایع وابسته به آن است، در این زمینه برای رسیدن به اقتصاد غیرنفتی نگاه تولید محور چقدر مؤثر خواهد بود؟ علاوه بر این سیاست مالیاتی و خصوصی‌سازی چطور باید دنبال شود؟

تمیزی: سرمایه گذاری در بخش کشاورزی از سوی دولت در دهه‌های گذشته، با وجود رشد جمعیت، افزایش سطح زندگی و تقاضای بیشتر شهروندان برای مواد خوراکی بهتر، روندی رو به کاهش داشته و اندک کارهایی هم که در این زمینه صورت پذیرفته بیشتر تقسیم بی­‌هدف و برنامه مالی بانکی کوتاه مدت در میان بهره‌برداران بوده  است، این در حالی است که سرمایه‌گذاری در صنایع فرآوری و تبدیل در این بخش علاوه بر ایجاد ارزش افزوده مضاعف در بخش کشاورزی و ایجاد اشتغال، مطلوبیت بیشتر مصرف‌کنندگان از این فرآورده‌ها را بدنبال خواهد داشت.

با توجه به اثرات ورود درآمدهای نفتی در اقتصاد کشور به نظر می‌رسد، ضروری است به تدریج با اتخاذ سیاست‌های مالیاتی(از جمله افزایش نرخ مالیات بر ارزش افزوده و شناسایی دقیق گروه‌های مالیاتی) درآمدهای ناشی از فروش نفت را از بودجه دولت کاهش و از وابستگی به آن رها شویم و در تنظیم مخارج دولت به ظرفیت‌های مالیاتی توجه کنیم.

برای داشتن بخش خصوصی فعال پیش شرط هایی لازم است که از جمله آن وجود فضای امن برای سرمایه گذاری و شفافیت قوانین و مقررات در بعد داخلی و نحوه تعامل با سایر کشورها از ضروریات است.

فارس: در خصوص لزوم جلوگیری از واردات بی رویه و استفاده از منابع مالیاتی به شکل صحیح آیا راهکار مشخصی دارید که  وضعیت فعلی اقتصاد ایران را از آشفتگی نجات دهد؟

تمیزی: بررسی‌های سال‌های اخیر نشان می‌دهد تزریق ارز به‌دست آمده از فروش نفت به اقتصاد و تخصیص بخشی از آن به واردات کالاهای واسطه و سرمایه‌ای عملاً منجر به انتقال تکنولوژی از کشورهای توسعه یافته نشده است، تا شکاف تکنولوژیک میان ما و کشورهای توسعه یافته پر شده باشد و شاهد جایگاه شایسته در اقتصاد جهانی باشیم.

شاید این نتیجه واردات بی هدف و وجود سیاست‌های اقتصادی (پولی و ارزی و بانکداری) نادرست باشد. لذا توجه به چشم انداز توسعه کشور از طرف دولتمردان و پرهیز از سیاست‌های شتابزده و پوپولیستی و بها دادن به نیروی های متخصص داخلی و حمایت از آنها شروعی بر اصلاح ساختار اقتصادی و سیاسی کشور خواهد بود.

* اقتصاد شفاف شود، بخش خصوصی سرمایه‌گذاری خواهد کرد/ لزوم ثبات در قوانین و مقررات

فارس: در پایان این گفت‌وگو لطفا مهم‌ترین الزامات ایجاد اقتصاد پویا مبتنی بر پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های داخلی را تشریح کنید؟ کنترل واردات چه میزان در رسیدن به این اهداف مؤثر است؟

تمیزی: برای دستیابی به رشد اقتصادی پایدار و افزایش توان صادراتی کشور، باید استراتژی‌های توسعه صنعتی مناسب در پیش گرفت که به افزایش صادرات، توسعه تکنولوژی ارتباطات و کاهش واردات کالاهای مصرفی و افزایش واردات کالاهای واسطه و سرمایه ای با انتقال تکنولوژی های لازم در پیش گرفت.

از دیگر سو زمانی از ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های داخلی به نحو شایسته استفاده خواهیم کرد که شفافیت اطلاعات و دسترسی آسان و سریع اطلاعات برای همه اقشار جامعه امکان‌پذیر گشته و از هرگونه زمینه‌ ظهور و بروز رانت‌های اطلاعاتی، اقتصادی و غیره پرهیز کرده و ثبات در قوانین را همگان علی الخصوص سرمایه گذاران و بخش خصوصی حس کنند که در نهایت درآمدهای نفتی در زمینه توسعه سرمایه انسانی و برنامه‌های تحقیق و توسعه با هدف افزایش پتانسیل اقتصادی و اجتماعی کشور سوق داده شود.

* گفت‌وگو از محمد صادق‌پور

انتهای پیام/ب

 

منبع : فارس

برچسب ها:
آخرین اخبار