امروز : یکشنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۶ - 2017 August 20
۱۸:۲۸
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 142538
تاریخ انتشار: ۷ بهمن ۱۳۹۳ - ساعت ۱۲:۳۸
تعداد بازدید: 148
به گزارش خبرنگار آیین و اندیشه پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; ، آیت‌الله اعرافی رئیس جامعة‌المصطفی(ص) العالمیه چندی قبل در اولین سفر ...

به گزارش خبرنگار آیین و اندیشه پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; ، آیت‌الله اعرافی رئیس جامعة‌المصطفی(ص) العالمیه چندی قبل در اولین سفر خود به صربستان با وزیر علوم و برخی دیگر مسئولان عالی علمی و دانشگاهی این کشور دیدار کرد، وی همچنین در کرسی شرق‏‌شناسی دانشگاه بلگراد و انستیتوی فلسفه به ایراد سخنرانی پرداخت.  در این سفر آیت‌الله اعرافی با نمایندگان رسانه‏‌های تأثیرگذار صربستان گفت‌وگو کرد، از جمله پخش مصاحبه وی در اخبار سراسری شبکه‏ تلویزیونی «ب92» از دیگر نتایج سفر وی به بلگراد بود.  با این وجود پرتیراژترین هفته‌‏نامه‏ سیاسی-تحلیلی «پِچات» در صربستان نیز گفت‌وگویی را با آیت‌الله اعرافی انجام داد که در چهار صفحه کامل منتشر شد که در ادامه به این گفت‌وگو اشاره می‌شود:  آیت‌الله علیرضا اعرافی رئیس جامعةالمصطفی(ص) العالمیه شهر مقدس قم چندی قبل، به دعوت مرکز علوم دینی «قم» در بلگراد به پایتخت صربستان سفر کرد، وی به عنوان نماینده رهبر معظم دینی ایران، آیت‌الله خامنه‌‏ای به صربستان آمد، وی در خانواده‌‏ای اهل علم به دنیا آمد، پدرش آیت‌الله محمدابراهیم اعرافی، از دوستان نزدیک امام خمینی(ره) بود، آیت‌الله علیرضا اعرافی فیلسوف و دین‌‏شناس معروف ایرانی است و تا به حال بالغ بر 10 کتاب و تعداد زیادی از مقالات علمی وی در حوزه‌‏های فلسفه‏ اسلامی، فقه و علوم تربیتی به چاپ رسیده است.

مسئولیت‌‏های گوناگونی را در برخی از مهم‏ترین نهادهای فرهنگی ایران بر عهده داشت، جوایز و نشان‏‌های افتخار زیادی را به خاطر فعالیت‌‏های علمی خود کسب کرد.

این مصاحبه با مجله «پِچات» پیش از حملات تروریستی پاریس انجام پذیرفته است. اگر این اتفاق را که مسلمانان افراطی را به خاطر آن مقصر شناختند، در نظر بگیریم، کلمات آیت‌الله اعرافی رهنمودی ارزشمند برای فهم روشنایی‏‌ها و سایه‌‏های اسلام امروز خواهد بود، گو اینکه وی پرده از چهره معتدل و عقلانی اسلام برمی‌‏دارد که این روزها رسانه‌‏های غربی عموماً از آن غافل‌اند.

 





 

*شما رئیس جامعةالمصطفی(ص) العالمیه در شهر مقدس قم هستید، یکی از اندیشه‏‌های راهبردی شما در آن نهاد آکادمیک این است که انسان‏های متدین می‌‏توانند هم‏زمان هم بر اساس موازین دین خود و هم متناسب با رهاوردهای تمدنی عصر نوین زندگی کنند،  دیگر مشخصه‌‏های اصلی مجموعه‏ آکادمیک شما کدام است؟

-اسلام دینی واحد است که در ضمن آن، جریان‌‏های کلامی و اندیشه‏‌ای گوناگون، همه بر پایه اصول مشترک، رشد کرده‏‌اند، بدین دلیل، ما با این واقعیت مواجه هستیم که اسلام را می‌‏توان به انحای گوناگون قرائت کرد، اسلام در جمهوری اسلامی ایران مشخصات ویژه‌ای دارد. یکی از مهم‏ترین مشخصات و شاید بنیادی‌‏ترین مشخصه این قرائت ویژه از اسلام دقیقاً همین نکته‌‏ای است که در سؤال شما بدان اشاره شد. ما از یک طرف تلاش می‏‌کنیم تا از هویت و میراث و سنت خود صیانت کنیم. از طرف دیگر، تلاش ما این است که بر پایه اجتهاد مبتکرانه و به کمک اندیشه قدرتمند دینی خود، با چالش‌‏های زندگی معاصر مواجه شویم و متناسب با اقتضائات معاصریت، متقن‌‏ترین پاسخ‏‌ها را در برابر آن چالش‏‌ها ارایه کنیم.

بدین ترتیب، می‌‏توانم بگویم که مهم‏ترین ویژگی‌‏های این قرائت خاص از اسلام، عقلانیت و اجتهاد است. ویژگی بسیار مهم دیگر عبارت است از اینکه این گونه اسلام، با رویکرد عقلانی مقتدر، به دنبال آن است که حقیقت‌‏جویی و عدالت را از یک سو و توانمندی جهادگرانه با هدف صیانت از هویت سنتی خود را از سوی دیگر، یک جا جمع کند.

مشخصه‏ بارز دیگر این است که در چارچوب این اسلام، ما بر عناصر مشترک میراث واحد همه بشریت، یعنی همه انسان‏‌هایی که در جهان امروزی زندگی می‏‌کنند، تأکید می‏‌‏کنیم، دقیقاً به این دلیل است که اصل اساسی ما گفت‌وگو با دیگران است، با کسانی که مثل ما نمی‌‏اندیشند.

جامعةالمصطفیص) العالمیه به میراث سنتی حوزه‏‌های علمیه‏ اسلامی و به فنون علمی دینی و اسلامی‌‏ تکیه کرده است که در سرزمین ما توسعه پیدا کردند، لیکن ما در عین حال تلاش می‌‏کنیم همه‏ ارزش‏هایی را هم که به اختصار ذکر کردم به کار ببندیم، از طرفی دیگر، با توجه به اینکه دانش‌‏پژوهان جامعةالمصطفی(ص) العالمیه از کشورهای گوناگونی می‏آیند، لذا ما تلاش می‌‏کنیم در مجموعه‏ آکادمیک خود، نوعی جامعه معنوی بین‌المللی را ایجاد کنیم که اعضای آن برخوردار از درک بسیار عالی از همدیگر باشند.

چنین جامعه‌‏هایی این توانایی را دارند تا تفکر معتدل و عقلانی در باب حقایق متعالی را پایه‏ریزی کرده و توسعه دهند، لازم است این نکته را هم متذکر شوم که ما در جامعةالمصطفی(ص) العالمیه به دنبال آن هستیم که برنامه‌‏ریزی آموزشی خود را با محتوای اصیل فنون علمی اسلامی، از منظر توانمندی تمدنی میراث خود، غنا ببخشیم، بنابراین ما هر سال بر تعداد رشته‌‏هایی که در ضمن آن‌‏ها فنون علمی مذکور را بررسی می‏کنیم، می‏‌افزاییم.

*آیا در میان دانش‌‏پژوهان جامعةالمصطفی(ص) العالمیه مسیحیان و یا مسیحیان ارتدوکس هم هستند؟ چه تعداد از دانش‏‌پژوهان شما از منطقه بالکان هستند؟

-نزدیک به پنجاه دانش‌‏پژوه مسلمان از کشورهای گوناگون منطقه‏ بالکان در جامعةالمصطفی(ص) العالمیه تحصیل می‌‏کنند، همچنین در ضمن دوره‌‏های آموزشی کوتاه‏‌مدت و فرصت‌‏های مطالعاتی ما، تعداد قابل ملاحظه‌‏ای از مسیحیان و نه تنها مسیحیان بلکه پیروان دیگر سنن معنوی دینی هم مشغول به تحصیل و پژوهش هستند، البته ما جامعةالمصطفیِ مجازی هم داریم که در آن، تعدادی از دانش‌‏پژوهان مسیحی از طریق اینترنت مشغول به تحصیل هستند.

جهان اسلام با پدیده‏ قرائت افراطی، غیر عقلانی و محدودیت‌‏آور از اسلام مواجه است که مشخصه‏ آن، طرد بیرحمانه همه دگراندیشان است

*رهبر انقلاب اسلامی، امام خمینی(ره) که پدر شما آیت‌الله محمدابراهیم اعرافی از دوستان ایشان بود، در حوزه علمیه قم تحصیل علوم کرد، تا چه حدی اندیشه‏ سیاسی و فلسفی امام خمینی در جهت‏‌گیری‏‌های علمی جامعةالمصطفی(ص) العالمیه پایه‌‏گذاری شده است؟

-اندیشه و آموزه‌‏های علمی امام خمینی(ره) بدون تردید از پایه‏‌های کلیدی برنامه‌‏های آموزشی جامعةالمصطفی(ص) العالمیه به شمار می‏‌آید، امام خمینی شخصیت علمی کم‏‌نظیر در فنون گوناگون علم دینی، همچون میراث فلسفی و عرفانی سنت اسلام بود، امروزه کمتر به این نکته توجه می‏‌شود که ایشان یک عالم بسیار برجسته بود.

*شما یکی از نمایندگان اندیشه معاصر فلسفی در ایران هستید که بر عرفان یا تصوف مبتنی است، آیا غرب مدرن به اندازه‌‏ای کافی از فلسفه‏ اسلامی و جریان‌‏ها و آموزه‏‌های فلسفی جهان اسلام اطلاع دارد؟

-ایران مهد تفکر فلسفی و به خصوص تفکر فلسفی اسلامی است، مهم‏ترین و فاخرترینِ مکاتب فلسفه اسلامی دقیقاً در ایران پایه‌‏گذاری شده و توسعه پیدا کردند، سه مدرسه اصلی فلسفه در اسلام، یعنی مشاء، اشراق و حکمت متعالیه در ضمن حوزه‏‌های علمیه‏ متعددی که مسئول توسعه علوم دینی در ایران بودند، متولد شده و یا رشد بسیار قابل ملاحظه‌‏ای پیدا کردند، اینجا می‌‏توان به دلایل پویایی اندیشه فلسفی در ایران هم اشاره کرد، شاید دلیل نخست، تمایل عقلانی ایرانیان به تفکر در باب مسایل فلسفی است، دلیل دوم، ظرفیت‌‏های عظیم فلسفی مکتب شیعی پیروان خاندان مطهر پیامبر اسلام است که یکی از مهم‏ترین مکاتب و مذاهب اسلامی است، در کنار این، در پرتو سنت فاخر عرفانی یا آنچه که تصوف نامیده می‌‏شود، میراث فلسفی ایران عمیق‌‏تر و غنی‏‌تر شده است. البته، سنت عرفانی تصوف در بسیاری از کشورهای اسلامی به صورت خشک و بسیار سطحی معرفی شده است، ما در ایران تلاش می‌‏کنیم تا لطیف‏‌ترین اعماق و متقن‏ترین اسرار علمی تجربه‏ عرفانی اسلام را به نمایش بگذاریم.

امروزه، آموزه غالب و مسلط فلسفی جهان اسلام که اتفاقاً در ایران پایه‌‏ریزی شده است و به نام حکمت متعالیه شناخته شده است، منظومه‏ای جامع است که اندیشه‌‏های فلسفی در باب کشف عرفانی را هم دربردارد، در حقیقت، این یک مدرسه فلسفی است که تحلیل‏‌های پیشرفت‌ه‏ای را در ارتباط با مجموعه‏ هستی و حقایق و پدیده‏هایی ارایه می‌‏کند که بشر امروز با آن مواجه است، لازم است در اینجا متذکر شوم که میراث فلسفی ما شامل بر آن بخش نظری هم هست که توسط پیروان دیگر سنن دینی بنا نهاده شده است، آنانی که تلاش کردند در متن جهانی که زندگی می‏‌کنند حقایق قدسی و متعالی را دریابند. مطمئن هستم که چنین فلسفه‏ای می‏‌تواند پایه خوبی برای گفت‌وگوی مؤثر میان سنت‏‌های دینی گوناگون و فرهنگ‏‌های مختلف باشد.

لازم است در اینجا اضافه کنم که فلسفه‏ اسلامی امروز در جهان به شکلی معرفی نشده است که تمام ابعاد درخشان آن به نمایش گذاشته شود، در چند دهه اخیر، شرق‌‏شناسانی همچون «هانری کربن» و شاگردان وی در فرانسه تا حدودی تلاش کردند برخی از مشخصه‌‏های مهم فلسفه‏ اسلامی را تبیین کنند. فلسفه‏ اسلامی در دپارتمان‌‏های مدرن در کشورهای مختلف، کم‏ و بیش مورد مطالعه قرار می‌‏گیرد، اما نه در آن حدی که بتواند رضایت‏‌بخش باشد، بسیار خرسند هستم به خاطر این که در کشور شما، با تأسیس مرکز علوم دینی «قم» گام نخست در جهت معرفی صحیح و اصیل غنای فلسفه اسلامی برداشته شده است.

در گفت‌وگوهایی که در اینجا داشتم، از جمله دیدارهایی با نمایندگان ریاست دانشگاه بلگراد و معاون رئیس دانشگاه دالیبور سولداتیج، در دیدار با وزیر آموزش و پرورش و علوم کشور شما آقای سرجان وربیچ و همچنین در جلساتی با سایر نمایندگان نهادهای دانشگاهی همچون رئیس دانشکده‏ الهیات ارتدوکس آقای پردراگ پوزویچ تأکید کردم بر اینکه اندیشه فلسفی می‏‌تواند به صورت مؤثر، دو ملت ما را به هم نزدیک سازد و به ما کمک کند هر چه بهتر همدیگر را بشناسیم.

هنگامی که روسیه را با دیگر قدرت‏‌های جهانی و دقیق‏‌تر بگویم با آمریکا مقایسه می‌‏کنیم، عواطف ما طبیعتاً به طرف روسیه متمایل است

*معروف است که طرفدار آموزه اسلام معتدل هستید. دقیقاً مراد شما از اسلام معتدل چیست؟

موضوع سخنرانی من در اسنتیتوی فلسفه و تئوری اجتماعی دانشگاه بلگراد، تحلیل معنای اسلام معتدل بود، متأسفانه، باید بگویم که ما در جهان اسلام با پدیده قرائت افراطی، غیر عقلانی و محدودیت‌‏آور از اسلام مواجه هستیم که مشخصه‏ آن، طرد بیرحمانه همه دگراندیشان است، از طرف دیگر، جریان‏‌های افراطی تجددگرایانه را داریم که می‌‏خواهند به هر نحو ممکن، اسلام را مساوی با جهان مدرن معرفی کرده و همه‏ عناصری را حذف کنند که این دین به خاطر آن‌‏ها سنتی و متمایز مانده و در سایه آن‌‏ها توانسته است از هویت اصیل خود صیانت کند. به بیان دیگر، آنان نمی‌‏خواهند به هیچ وجه در برابر پدیده طرد هویت سنتی و اصیل میراث اسلامی بایستند.

اسلام معتدل، نوع سوم قرائت از اسلام است که تفاوت جدی با دو قرائت پیشین دارد. همچنان‌‏که به اختصار توضیح دادم، اسلام معتدل مبتنی بر عقلانیت و اجتهاد تخصصی است و همچنین، به دنبال آن است که ثروت مشترک همه‏ انسان‏ها را نشان دهد، اسلام معتدل تأکید بر ضرورت گفت‌وگو دارد و بر اهمیت این نکته پافشاری می‏کند که از طریق گفتگو می‌‏توانیم به همدیگر نزدیک‏تر شویم و تعصب‏‌های نابجای مذهبی را کنار بگذاریم، اسلام معتدل همچنین احساس مسئولیت و تعهد نسبت به مشکلات جهان معاصر دارد و تنگناهایی که مستضعفان و مظلومان در بخش‏های گوناگون دنیا با آن مواجه هستند، علاوه بر این، تلاش می‏‌کند از مبانی معرفتی و ارزشی متقن خود صیانت کرده و در عین حال از تجارب ارزشمند جهان توسعه‌‏یافته‏ معاصر بهره‌‏مند شود، اسلام معتدل هیچ وقت رویکرد حذف ندارد، پیروان دیگر مذاهب اسلامی را از دایره مسلمانان و متدینان حذف نمی‌‏کند، همچنان ‏که دیگر سنت‏‌های دینی مهم، همچون مسیحیت و سایر ادیان را از دایره دین‏‌مداری طرد نمی‏‌کند.

 





 

*روابط ایران و روسیه به عنوان یک کشور مسیحی ارتدوکس را چگونه ارزیابی می‏‌کنید؟

-روابط ما با روسیه بسیار عالی است، هر چند اعتقاد دارم که ظرفیت‏‌های عظیمی برای توسعه آن روابط همچنان وجود دارد، هنگامی که روسیه را با دیگر قدرت‌‏های جهانی و دقیق‌‏تر بگویم با آمریکا مقایسه می‌‏کنیم، عواطف ما طبیعتاً به طرف روسیه متمایل است، به صورت ویژه تلاش این کشور را برای آنکه در تغییر ظالمانه چهره‏ کلان جهان به رهبری آمریکا، مشارکت نداشته باشد، ارج می‌‏نهیم. برای این کشور به این دلیل ارزش قائل هستیم که در صحنه جهانی تا جایی که می‏‌تواند می‌‏خواهد مستقل بماند.

در چند سال نخست پس از فروپاشی اتحادیه‏ جماهیر شوروی گمان می‌‏کردیم که روسیه جذب جهان غربی کلان خواهد شد، لیکن خوشبختانه این کشور همچنان مستقل ماند. البته ایران به عنوان یک کشور بسیار مؤثر و قدرتمند در جهان اسلامی همیشه، با حفظ استقلال، به فکر منافع خود بوده و مستقلاً هم‌پیمانان و دوستانی را انتخاب می‌‏کند که به همراه آنان خواهد توانست اهداف متعالی آموزه‏‌های دینی خود را محقق سازد.

*در کرسی شرق‌‏شناسی دانشکده‏ زبان‏شناسی دانشگاه بلگراد سخنرانی‏‌ای با عنوان «اسلام، علم و چالش‏‌های معاصر» داشتید. آیا در آن جلسه و در دیگر جلسات از میزان شناخت صرب‏‌ها نسبت به ایران راضی بودید؟

-من با نمایندگان تأثیرگذار حیات دانشگاهی و علمی صربستان ملاقات داشتم، در همه‏ جلسات احساس می‌‏کردم که هم‌‏صحبت‏‌های صربستانی من با تمام وجود علاقه‌مند بودند با ایران بهتر آشنا شوند و این مسأله من را بسیار خرسند می‌‏سازد. اعتقاد دارم باید همه با هم خیلی بیشتر تشریک مساعی داشته باشیم تا بدون واسطه هم‏دیگر را بهتر بشناسیم.

شما در یک جایگاه بسیار استراتژیک قرار دارید و موقعیت کشور شما در بالکان از اهمیت فوق‏‌العاده برخوردار است، این حق شما خواهد بود، اگر مردمتان بخواهند که احتمالاً وارد اتحادیه اروپا شوید، اما من می‏‌خواهم توصیه‏‌ای برای علما و مسئولان نهادهای علمی شما داشته باشم، در ضمن این رویکرد نباید هویت سنتی و اصیل خود را از دست بدهید، نباید برای نیل به این هدف، ذوب در جوامع غربی شوید، شما در جایگاهی قرار گرفتید که شرق و غرب را به هم وصل می‏‌کنید، لذا اعتقاد دارم که لازم است استراتژی کلان روشن و تعریف شده‌‏ای را داشته باشید که به شما کمک خواهد کرد با همه، روابط خوب داشته باشید و بتوانید از غنای تمدنی جریان‌‏های گوناگونی که در دو سوی شما قرار گرفته‏‌اند، بهره‌‏مند شوید.

در ذهن خود نمی‏‌توانم یک پارادوکسی را حل کنم که در کشور شما آن را یافتم، از یک سو، فراوان گفته می‌‏شود که آرزو و علاقه دارید به اتحادیه‏ اروپا و خانواده جوامع غربی بپیوندید، اما از سوی دیگر، تأکید همه‏ جانبه دارید بر اینکه می‏‌خواهید میراث غنی سنت خود را حفظ کنید.

توصیه و آرزوی من، به خاطر احساس علاقه‏ خالصانه‏‌ای که نسبت به کشور شما دارم، این است که از همه نتایج توسعه‏ فنی و مدرن غرب سود ببرید، لیکن به هیچ وجه، نه میراث فاخر و غنای هویت ناب شرق و مردمان شرقی را و نه هویتی را که در اعماق ملت شما ریشه دوانیده است فراموش نکنید و از آن فاصله نگیرید، ای کاش مردمان بالکان می‌‏توانستند معقول‏تر عمل کنند، خودشان متحد می‌‏شدند و به عنوان یک اتحادیه‌‏ای قدرتمند، عنصری پراهمیت و انکارناپذیر در عرصه روابط بین‌الملل می‌‏بودند، توصیه من برای مسلمانانِ شما هم این است به صورت جدی در مورد ضرورت وحدت همه‏ مردمان بالکان بیندیشند.

باید همه با هم خیلی بیشتر تشریک مساعی داشته باشیم تا بدون واسطه همدیگر را بهتر بشناسیم

*تا چه اندازه‌‏ای در ایران، صربستان شناخته شده است و آیا این شناخت می‌‏تواند بیشتر شود؟ آیا صربستان و ایران می‏‌توانند روابط فرهنگی، تجاری و انحای دیگر همکاری فیمابین را توسعه دهند؟

-شناخت ایرانیان از صربستان نسبتاً رضایت‌‏بخش است، ما صربستان را می‏‌شناسیم به خاطر اینکه چند نفر از دانش‏‌پژوهان تأثیرگذار از این کشور، سالیانی متمادی در ایران تحصیل کردند و آنان به ما کمک کردند تا مهم‏ترین مشخصه‏‌های فرهنگی و تمدنی مردمی را که در صربستان زندگی می‌‏کنند، بهتر بشناسیم. لیکن، اعتقاد دارم در این زمینه باید خیلی بیشتر کار کرد، افراد خیلی بیشتری باید کمک کنند تا شناخت ما از همدیگر در هر دو طرف بسیار عمیق‌‏تر شود.

ایران کشوری قدرتمند در منطقه خود است و این اقتدار هم در ضمن دانش عقلانی و فلسفی و هم در عرصه توسعه تکنولوژیک، خود را نشان می‌‏دهد، گو اینکه ثروت‏‌های عظیم طبیعی ایران را هم باید در اینجا افزود، اطلاع دارم که نمایندگان عالی هر دو کشور، هم ایران و هم صربستان، علاقه‌مند به توسعه و تعمیق روابط فیمابین هستند، آرزوی من این است که این مسأله هر چه زودتر تحقق یابد و روابط به سطحی برسد که بتوانیم به آن افتخار کنیم، من پس از پایان سفرم به صربستان قطعاً تلاش خواهم کرد، عالی‏ترین مسئولان کشور خودم را نسبت به نتایج این سفر مطلع کنم.

*آیا حضور مسیحیان و مسلمانان در بالکان در کنار هم می‏‌تواند خطری بالقوه برای این منطقه قلمداد شود؟ توصیه شما در این رابطه برای مسلمانان و مسیحیان بالکانی چیست؟

-توصیه من به مسلمانان و مسیحیان در بالکان این است که به اعتدال عقلانی بازگردند و از هرگونه تعصب ناروا و بی‌‏پایه فاصله بگیرند؛ همه آنان، کشور خود را دوست داشته باشند و اجازه ندهند در این منطقه افکار افراطی و خشک رشد کند؛ همه با تمام وجود بپذیرند که اسلام و مسیحیت باید در فضای آرامش و احترام همه ‏جانبه‏ متقابل هم‏زیستی داشته باشند. اگر آنان خاطراتی منفی از گذشته‏ نزدیک دارند، تصور می‌‏کنم که الآن وقت آن است که آن خاطرات منفی به کنار گذاشته شود و همه به سوی آینده‌‏ای درخشان گام بردارند.

انتهای پیام/

منبع : فارس

برچسب ها:
آخرین اخبار
پربازدید ها