امروز : شنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 10
۲۲:۴۹
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 144420
تاریخ انتشار: ۱۵ بهمن ۱۳۹۳ - ساعت ۱۳:۲۹
تعداد بازدید: 11
به گزارش خبرنگار آیین و اندیشه پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; ، از نظر شهید مطهری برای حفظ هویت انقلاب اسلامی در آینده ضروری است برخی موارد را ...

به گزارش خبرنگار آیین و اندیشه پایگاه خبری ، مهدوی پیروان موعود ; ، از نظر شهید مطهری برای حفظ هویت انقلاب اسلامی در آینده ضروری است برخی موارد را رعایت کنیم از جمله اسلام و ارزش‌های اسلامی، قوی‌ترین حربه دفاعی این انقلاب و مؤثرترین اسلحه پیشرفت آن، ایمان ملت به نیروی خویش و بازگشت به ارزش‌های اصیل اسلام است. دوم عدالت اجتماعی: شهید مطهری، موضوع عدالت‌خواهی و تحقق عدالت اجتماعی را به عنوان یکی از شروط اساسی تحقق آرمان‌های انقلاب اسلامی می‌داند.

درباره اهمیت علم آینده پژوهی در پیش بینی شرایط آینده انقلاب و اقداماتی که برای تحکیم آن باید انجام داد با حسین خزائی، عضو هیئت علمی گروه فرهنگ‌پژوهی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و استاد آینده پژوهی گفت‌وگو کردیم که در ادامه می‌خوانیم:

 

 *به عنوان سؤال نخست بفرمایید که با رویکرد آینده‌پژوهانه ‌چگونه آینده‌ انقلاب اسلامی ایران را تحلیل می‌کنید؟

-رویکرد آینده‌پژوهان به موضوعات معمولاً با نگاهی به گذشته ، توصیف حال و تحلیل و تصویری از آینده شکل می‌گیرد . از این منظر می‌توان گفت با وقوع انقلاب اسلامی  در ایران توجه به عنصر دین که در آن زمان به حاشیه رانده شده بود و تعبیر دین افیون جامعه ، در بین ملل و نحل جاری و ساری بود، جان تازه‌ای گرفت، بسیاری از نظریه‌پردازان از جمله اسکاچپول و کدی در دیدگاه‌های نظری انقلاب تجدید نظر کردند و برخی نیز مثل فوکویاما روانه ایران شدند تا از نزدیک بتوانند این پدیده را تجزیه و تحلیل کنند.

 حقیقت این بود که در این برهه وجود تمایلات دینی در ایران و حضور تأثیر‌گذار و انکار‌ناپذیر دین، به ‌سرعت در حال گسترش بود. چرا که واقعیت انکار‌ناپذیر حضور دین در جامعه و ارتباط آن با ارکان هویتی و تمدنی ملت‌ برآمده از ضرورت‌های فطرت انسانی است. انقلاب اسلامی مولد پرسش‌های بسیاری در حوزه دین و کشاندن آرای دین‌محور به عرصه حکومتی شد. باور ملت‌ها به دین و ضرورت حفظ و دوام جامعه دینی و تقویت ملاک‌های قوام‌بخش انقلاب اسلامی، نیازمند رویکرد آینده‌پژوهانه‌ای به آینده‌ای پر‌مخاطره اما فرصت‌ساز است.

دیدگاه‌های متعدد درباره انقلاب

 * بطور کلی چه دیدگاه‌هایی در مورد آینده انقلاب اسلامی ایران مطرح است؟

از مسائل مهمی که با آغاز حکومت جمهوری اسلامی ایران، ذهن تحلیل گران و صاحب‌نظران را به خود معطوف کرد، مسئله آینده انقلاب و راه پُر نشیب و فرازی بود که پیش روی آرمان‌ها و اهداف آن قرار داشت. در اینجا می‌توان به چند دسته از دیدگاه‌ها اشاره کرد : نخست دیدگاه‌های جامعه‌شناسی که «جبر تاریخی انقلاب‌ها» نخستین نمونه آن است: یکی از دیدگاه‌هایی که با بررسی چهار انقلاب بزرگ جهان، صورت گرفته، نظریه «کرین‌ برینتون» در کتاب «کالبد شکافی چهار انقلاب» است. وی سعی دارد نظریه خود را به عنوان یک مدل قابل تعمیم بر همه انقلاب‌ها قلمداد کند.

نکته دوم در بحث از دیدگاه‌های جامعه‌شناسی «عادی شدن انقلاب‌ها» است، برخی معتقدند ظهور رادیکالیسم اعتقادی و صدور انقلاب(مرحله اول) فقط در مقطع زمانی آغاز انقلاب که با هیجانات و شور فراوان همراه است، رخ می‌دهد. از نظر آنها، مرحله دوم انقلاب، دوران عادی شدن انقلاب است. « رفیع پور» در کتاب «توسعه و تضاد» در مورد آینده انقلاب‌ها قولی را  آورده‌اند که ؛ نیروهای مؤثر در پیدایش انقلاب، بیشترین تأثیر را بر روند آینده دارند و این روند را بر اساس اهداف، ارزش‌ها و ایدئولوژی خود شکل می‌دهند.

بر اساس تئوری «کوزر» و تئوری مربوط به دینامیزم گروهی، با از بین رفتن دشمن مشترک برای اعضاء یک گروه، وحدت قبلی آنها کاهش می‌یابد و تجزیه درون گروهی آغاز می‌شود. در این فرایند، بالطبع افرادی که دارای موضع قوی‌تری هستند، موفق‌تر خواهند بود و جنگ قدرت، سریع تر به نتیجه خواهد رسید، هر چند که برای موفقیت خود، هزینه‌های نسبتاً زیادی باید بپردازند. «داوود مهدوی زادگان» در کتاب «عادی‌سازی جنبش‌های مردمی در ایران معاصر» در این زمینه نیز به نظری اشاره دارند که انقلاب‌ها و جنبش‌های مردمی در کشاکش تحولات و رویدادهای سیاسی و اجتماعی، فرایندی را پشت سر می‌گذارند که از آن با عنوان «عادی‌سازی»، «روزمره شدن» و «نهادینه شدن» انقلاب‌ها یاد می‌شود.

نگاه سوم آینده‌پژوهانه است، در این نگاه آینده پژوهان معتقدند آینده را می‌توان با ابزار‌های آینده‌پژوهی واکاوی کرد و براساس روش‌ها و مدل‌ها شاید بتوان روندها و رویدادهای داخلی، منطقه‌ای و جهانی متاثر بر انقلاب را رصد و پایش کرد و دست به سناریو های ممکن و محتمل و مطلوب زد و نسبت به نگاشت نقشه راه، پس نگری، چشم انداز و..... اقدام کرد. که به نظر می‌رسد این دیدگاه یکی از ضرورت های انقلاب است که باید بدان توجه و عنایت داشت و از آن غفلت نکرد.

*دیدگاه‌های دینی چه نقشی در این مسیر دارند؟

یکی از نظریات هم دیدگاه‌های دینی است که از این منظر باید کاوش کرد و معیارها و سنت‌هایی که در این مورد در متون دینی وجود دارد استخراج و بکار بست، ما در اینجا به دو بخش قایل هستیم یکی دیدگاه متاثر از متون دینی توسط اندیشمندان و دیگری مواردی است که به نظر می‌رسد می‌توان از متون دینی استخراج کرد .

نظر شهید مطهری درباره حفظ هویت انقلاب اسلامی ایران

*در نهایت به اعتقاد شما آینده انقلاب به چه چیزی وابسته است؟

از نظر شهید مطهری برای حفظ هویت انقلاب اسلامی در آینده ضروری است برخی موارد را رعایت کنیم از جمله اسلام و ارزش‌های اسلامی، قوی‌ترین حربه دفاعی این انقلاب و مؤثرترین اسلحه پیشرفت آن، ایمان ملت به نیروی خویش و بازگشت به ارزش‌های اصیل اسلام است. دوم عدالت اجتماعی: شهید مطهری، موضوع عدالت‌خواهی و تحقق عدالت اجتماعی را به عنوان یکی از شروط اساسی تحقق آرمان‌های انقلاب اسلامی می‌داند و در این زمینه معتقدند با وجود ماهیت اسلامی انقلاب، یعنی جامع تمام مفاهیم و ارزش‌ها و هدف‌ها در قالب و شکل اسلامی، در این صورت این انقلاب به شرطی در آینده محفوظ خواهد ماند و به شرطی تداوم پیدا خواهد کرد که قطعاً و حتماً مسیر عدالت‌خواهی را برای همیشه ادامه بدهد.

نکته دیگر حفظ استقلال است؛ استقلال به عنوان یکی از محورهای شعار اصلی انقلاب، یعنی؛ استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی، مورد توجه شهید مطهری قرار دارد و علاوه بر عدالت و آزادی، حفظ استقلال همه جانبه، به ویژه حفظ استقلال فکری و فرهنگی را شرط تضمین آینده انقلاب اسلامی قلمداد کرده است، چهارم  حفظ آزادی، شهید مطهری یکی دیگر از ارکان تداوم و استمرار انقلاب اسلامی را حفظ آزادی می‌داند، ولی آزادی به معنای معقول و در چارچوب اخلاق و اسلام را تبیین می‌کند.  معنویت اسلامی نیز از نظر شهید مطهری، یکی دیگر از ارکان انقلاب است که حفظ آن در تحقق آرمان‌های انقلاب اسلامی نقش اساسی دارد.

و در نهایت نکته نهایی «گذشته، چراغ راه آینده» است شهید مطهری به منظور تبیین صحیح آینده انقلاب اسلامی، نیم نگاهی به گذشته را مورد نظر قرار داده است. ایشان در بحث رفتار شناسی جنبش‌های اصلاحی اسلامی صد ساله اخیر، ضمن بیان هشدار‌هایی از تجربه تاریخی نهضت‌های اسلامی، وظیفه رهبری انقلاب می‌داند که با تمام وسایل و امکاناتی که در اختیار دارد وارد صحنه شده و علاوه بر پیشگیری از نفوذ آفت‌های احتمالی، تمام تلاش خود را در جهت مبارزه و دفع آفات و آسیب‌های داخلی و خارجی موجود در کشور، مبذول دارد.

*آینده نگری بر اساس متون دینی به چه معناست؟

این آینده نگری دارای چند بخش شهودی، گذشته نگر و تصویرسازی از آینده است، در مورد اول آینده نگری شهودی افرادی با داشتن ضمیری روشن و آگاه می‌توانند حقایقی را در مورد آینده گزارش دهند چنانچه همسر شهید اندرزگو از این شهید بزرگوار نقل می‌کنند که پیش از انقلاب زمانی که کارتر رییس جمهور وقت آمریکا به ایران آمده بود و این مناسبات حکایت از استحکام دولت پهلوی داشت از آن شهید بزرگوار نقل است که می‌گویند: این رژیم توسط امام خمینی (ره) سقوط می‌کند. نوع دوم آینده نگری از رویکردهای قرآنی و سنت شناسی تاریخی است که مبتنی بر مجموعه‌ای از قوانین تحت عنوان «سنت» است. و سوم ترسیم سازی آینده است، ترسیم الگوی آرمانی جامعه مبتنی بر باورها و ارزش‌های بنیادین آن جامعه، نقش اساسی در توجه جدی افراد به آینده داشته و موجب تحرک و پویایی جامعه به سمت آن الگو می‌شود که از طریق ترسیم چشم‌انداز میسور است.

همگرایی گفتمان انقلاب اسلامی در منطقه اثرگذار شده است

*گفتمان غالب انقلاب در سال 2015 چه باید باشد؟

باید توجه داشت که همانگونه که عرض کردم همگرایی گفتمان انقلاب اسلامی در منطقه به گفتمانی اثرگذار تبدیل شده و ان‌شاءالله رو به رشد خواهد بود، چنانچه غربی‌ها نیز از آن به امپراتوری تعبیر می‌کنند و در سطح جهانی هم با استفاده از ابزار‌هایی مثل سرشماری و ... اقبال به اسلام و میانگین سنی آن درخور توجه است، چنانچه براساس پیش‌بینی موسسه‌های غربی  در دیلی تلگراف در گزارشی نوشت تا سال 2050 حدود 20 درصد جمعیت اتحادیه اروپا را مسلمانان تشکیل خواهند داد.

طی آمارگیری که سال 2007 صورت پذیرفته است حدود 9 درصد از جمعیت فرانسه را مسلمانان تشکیل داده‌اند. آلمان‌ها نیز حدود 3/4 درصد جمعیتشان را مسلمانان تشکیل می‌دهند. این کشور با جمعیتی 3/82 میلیون نفر بیش از 5/3 میلیون نفر مسلمان دارد. انگلیس نیز سه درصد جمعیتش را مسلمانان تشکیل می‌دهند. این کشور که تقریبا 9/60 میلیون جمعیت دارد حدود 8/1 میلیون نفر مسلمان دارد.همچنین پنج درصد جمعیت سوئدی‌ها را مسلمانان تشکیل می‌دهند. از مجموع 1/9 میلیون جمعیت سوئد حدود نیم میلیون آنها مسلمان هستند.در این اتحادیه در صد مسلمانان در کشورهایی نظیر هلند 2/5 درصد، بلژیک 7/3 درصد، دانمارک 7/3 درصد، اتریش 8/4 درصد، ایتالیا 7/1 درصد و اسپانیا 8/1 درصد است و این آمار حتی در شرایط کنونی نیز آماری متفاوت با  سال‌های اخیر است .

*بطور خلاصه بفرمایید از منظر آینده پژوهی بعد از گذشت 36 سال از انقلاب اسلامی در این مرحله چه کاری باید انجام دهیم و وظیفه ما چیست؟برای تحکیم آینده انقلاب چه کار باید کرد ؟  

در درجه اول باید با رویکرد آینده پژوهانه به بررسی انقلاب پرداخت یعنی شناخت گذشته آن، توصیف و تبیین وضعیت کنونی آن و تصویر انقلاب در آینده بر اساس مدل کشف: قوت‌ها و ضعف‌ها، فرصت‌ها و تهدیدها تا بر این اساس به راهبردهای اساسی دست یافت.

در درجه دوم، توجه به این اصل مهم که نیروهای مؤثر در پیدایش انقلاب، بیشترین تأثیر را بر روند آینده دارند و این روند را بر اساس اهداف، ارزش‌ها و ایدئولوژی خود شکل می‌دهند. در درجه بعدی توانایی در بسیج مردم که به نوبه خود تابع داشتن رهبر توانا و یک ایدئولوژی نوید دهنده و امید بخش است.

دیگر این که واقعیتی است که با وقوع انقلاب اسلامی روندهایی از اسلامگرایی در اقصی نقاط دنیا شکل گرفته است که برخی از غربی‌ها نیز از آن به شکل گیری نیرو‌های اثر گذار در منطقه نام می‌برند توجه به شکل گیری آن از یک طرف و توجه به اقدامات نیروی رقیب نباید دور از ذهن و فکر و عمل ما باشد. همچنین در این مسیر تغذیه معرفتی روند رو به گسترش توجه به اسلام قبل از این که با بسته‌های مسموم معاندان مواجه شوند .

کسب قدرت و اقتدار علمی که نه تنها در دنیای کنونی بلکه در هر برهه‌ای از علم بنا به تعبیر امام «العلم سلطان»‌ یاد می‌شود که در دست هر کسی باشد او غالب و چیره است. بنابراین آینده انقلاب و صدور انقلاب ابزاری می‌خواهد که یکی از مهمترین آن‌ها قدرت و توان علمی است، قوی‌ترین حربه دفاعی این انقلاب و مؤثرترین اسلحه پیشرفت آن، ایمان ملت به نیروی خویش و بازگشت به ارزش‌های اصیل اسلام است.

انقلاب اسلامی پلی از نابسامانی‌ها به سمت فضیلت‌هاست

*سخن پایانی درباره انقلاب اسلامی ایران بفرمایید؟

انقلاب اسلامی در ایران، فصل جدیدی از هویت فرهنگی و تاریخی این سرزمین را رقم زد و طلیعه تمدنی تازه را نوید داد که بر ارزش‌ها و آرمان‌های قدسی دین اسلام استوار است. انقلاب اسلامی در یک نگاه تحلیلی ‌ـ تاریخی، فراتر از یک پدیده اجتماعی یا واقعه تاریخی صرف است؛ زیرا شرایط و علل وقوع و استمرار آن، در بردارنده عناصری است که توان و استعداد ایجاد دگرگونی‌های جدی و بنیادی را در زندگی انسان معاصر دارا است و به همین سبب، می‌بایست آن را پدیده‌ای تاریخ‌ساز و تحول‌آفرین در جهان معاصر قلمداد کرد که با نگاه خدا محور و با تکیه بر آموزه‌های دین اسلام و در چارچوب کلی نبرد حق علیه باطل، مسیر رو به رشد خود را می‌پیمای و از طرفی انقلاب اسلامی پدیده‌ای مقطعی و برای امروز و فردا نیست بلکه فرایندی مستمر و فراتر از هر افق دراز‌مدت دیگری است.

انقلاب اسلامی در حقیقت پلی است بین امروز جهان با انواع نابسامانی‌ها و مشکلات و «فردای بایسته وعده داده‌شده بشری» که سرشار از نیکویی‌ها، زیبایی‌ها و فضیلت‌هاست. به این ترتیب ضرورت پرداختن انقلاب اسلامی به این مهم و تلاش در جهت تحقق اهداف و آرمان‌های آینده‌پژوهی با رویکرد دینی از موضوعات کلیدی به شمار می‌آید. اصولاً عمده‌ترین شعارهای انقلاب اسلامی کاربردی با پشتوانه فکری و نظری است که جهان‌شمول و معطوف به آینده است. آینده‌پژوهی پیش از آنکه محصول توافق و اتفاق نظر میان انسان‌ها باشد، در آموزه‌های وحیانی و در نصوص دینی بر آن تأکید شده است.

 آینده‌ای که برای مواجهه با آن باید مهیا بود و با تمسک به مبانی معرفت دینی دریچه شناخت را بر مسائل نوظهور آینده گشود، خاستگاه دینی دارد. کوتاهی نسبت چنین آینده‌ای به هر دلیل، سبب می‌شود نسبت به آینده انقلاب، جهان اسلام و اسلام، راهبردهای طراحی‌شده و وارداتی مورد توجه قرار گیرد. دور از ذهن نیست که جوامع عقب‌مانده همیشه و از دیرباز در حوزه مطالعات راهبردی خویش تابع تولیدات فکری غرب و به‌کارگیری آن در عرصه‌های داخلی بودند که این امر منجر به وابستگی فکری و نارسایی در شناخت مسائل و مشکلات داخلی و در نهایت گرفتاری در برابر راهکارها و مدیریت‌های علمی غربی بوده است. در صورتی که در نگاه‌های آرمانی انقلاب اسلامی گره زدن انقلاب اسلامی با حکومت صالحات ادبیات رایج در بین رهبران و شعار های مردمی این نهضت بوده است و در اینجا جا دارد که مهدویت‌پژوهی با رویکرد نوینی در پژوهش و نظریه‌پردازی، در طرح کلان آینده بشریت و چگونگی قرار گرفتن جوامع بشری در مسیر مشیت خداوند برای رسیدن به جامعه آرمانی ضرورت آینده‌پژوهی تقویت شود.

انتهای پیام/ک

منبع : فارس

برچسب ها:
آخرین اخبار