امروز : دوشنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 5
۱۹:۲۷
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 147989
تاریخ انتشار: ۱۱ اسفند ۱۳۹۳ - ساعت ۱۸:۰۷
تعداد بازدید: 210
به دنبال درج گزارشی در پیروان مــوعـــود با عنوان اسناد سکوت شرق در قبال پرونده رحیمی/ چرا این نام «همیشه غایب» بود؟ روزنامه شرق جوابیه ...

به دنبال درج گزارشی در پیروان مــوعـــود با عنوان اسناد سکوت شرق در قبال پرونده رحیمی/ چرا این نام «همیشه غایب» بود؟ روزنامه شرق جوابیه ای برای فارس ارسال کرده که عیناً درج شده و در پایان توضیحات فارس به برخی موارد مطروحه در این جوابیه ارائه می شود: 

آیا «شرق» از معاون اول احمدی‌نژاد «حق‌السکوت» گرفته بود؟

فراسوی اتهام

اعلام حکم زندان و جریمه نقدی سنگین معاون‌اول دولت مدعی پاکدستی؛ رخدادی بی سابقه در جمهوری اسلامی بود که پس لرزه‌های سیاسی بزرگی در پی آورد. رسانه‌های اصولگرا با اعلام برائت از رحیمی، بلافاصله کوشیدند گستره و عمق فساد دولت سابق را در پرونده رحیمی؛ خلاصه کنند. همچنین به موازات مصادره جناحی افشاگری‌های انفرادی احمد توکلی و الیاس نادران علیه رحیمی؛ تلاش برای انتساب معاون اول دولت دهم به اصلاح‌طلبان نیز آغاز شد. در این میان؛ خبرگزاری «فارس» متنی مفصل و حدود پنج‌هزارکلمه‌ای که حاصل تلاش «معاونت پژوهش» این خبرگزاری بود، با تیتر «اسناد سکوت «شرق» در قبال پرونده رحیمی/ چرا این نام «همیشه غایب» بود؟» منتشر کرد. در این متن آمده است: «برخی رسانه‌ها که از منظر سیاسی اصلاح‌طلبانه مخالف دولت احمدی‌نژاد بودند- از جمله روزنامه «شرق»- تقریبا از مقطع تصدی معاونت مطبوعاتی توسط مسوول دفتر محمدرضا رحیمی تا مدت‌ها بعد، فتیله انتقاد از معاون‌اول را پایین کشیده و در حالی که تهاجم همه جانبه به سایر ارکان دولت و نزدیکان رییس‌جمهور - ونیز به شیوه مالوف خود، هجمه به ارکان حاکمیت- در دستور کار آنان قرار داشت، ضریب خبری محمدرضا رحیمی را به صفر نزدیک کرده و درباره پرونده مالی وی در این اردوگاه «سکوت» رازآلودی برقرار بود.» آنان با تاکید بر اینکه « بهترین و متقن‌ترین سند... صفحات خود این روزنامه‌ها هستند» برای اثبات این اتهام، سراغ «صفحه نخست... «شرق»» رفته‌اند و با انتخاب «سال90» برای بررسی روزنامه نوشته‌اند: «با کمال تعجب و شگفتی، از بین میانگین2380 تیتر منتشر شده در صفحه اول روزنامه «شرق» در سال1390 تنها شش‌تیتر فرعی و یک تیتر اصلی به محمدرضا رحیمی اختصاص دارد! ... نکته عجیب‌تر این است که درباره پرونده قضایی رحیمی، اظهارات مسوولان قضایی درباره او و یا شکایت‌های متقابل بین معاون اول و نمایندگان مجلس هیچ خبری در صفحه اول «شرق» در بازه زمانی مورد بررسی وجود ندارد. مضافا اینکه حتی یک یادداشت انتقادی درباره مواضع وی و یا یک مصاحبه تولیدی در این‌باره در روزنامه «شرق» به چشم نمی‌خورد.» این خبرگزاری با طرح چند«فرضیه» و رد آنها به عنوان دلایل «سکوت» روزنامه؛ در قسمت «نتیجه‌گیری» متن، بار دیگر، اتهام دریافت «حق‌السکوت» توسط «شرق» از معاون اول دولت سابق را تکرار می‌کند. آیا این اتهام وارد است؟ آیا آنگونه که «فارس» تاکید کرده؛ همزمان با این خبرگزاری و سایر رسانه‌های اصول گرا مشغول افشاگری ضدرحیمی بوده‌اند اما «شرق» از رحیمی پول گرفته تا با سکوت، خبرهای مفاسد مالی او را دفن کند؟ گزارش حاضر؛ کنکاشی است پیرامون صحت‌وصقم این اتهام.

نگاه «فارس» به کارنامه معاون اول محکوم به فساد دولت دهم چگونه بوده است؟ برای یافتن پاسخ این سوال به قسمت «جست‌وجو»ی این خبرگزاری مراجعه و همانند «فارس»، مطالب سال90 را برگزیدیم تا مقایسه عملکرد این خبرگزاری با «شرق» در سالی همسان امکان پذیر شود. برای سهولت جمع بندی؛ یافته‌ها، در دو گروه خبرهای عمومی (جدول‌یک) و خبرهای مرتبط با بحث فساد و رحیمی (جدول‌دو) دسته‌بندی شد.

   

تیتر اخبار در لینک فوق قابل مشاهده است

همان‌گونه که ملاحظه می‌کنید 232تیتر در جدول یک و 37تیتر در جدول دو آمده است. به عبارت دیگر؛ «فارس» طی سال90؛ 269تیتر (بدون هیچ انتقاد خبرگزاری در متن مطالب) به نقل از رحیمی یا درباره او منتشر کرده است. فراوانی حضور معاون اول احمدی‌نژاد در این خبرگزاری؛ هنگامی بارزتر می‌شود که به یاد آوریم، سال90، 52روز جمعه و 23روز تعطیل رسمی داشت و به عبارتی 75روز سال؛ غیرخبری بود. به این ترتیب، سهم رحیمی از 290روز کاری، 269تیتر بوده که بیانگر میانگین تقریبی «هرروز؛ یک‌تیتر» است، رقم چشمگیری که مشابه آن درباره دیگر مقامات تکرار نشده و در واقع، رحیمی «نام همیشه حاضر» در تیترهای «فارس» بوده است. سوای آمار، پرسش‌های اساسی دیگری نیز پیرامون پوشش خبری رحیمی توسط «فارس» وجود دارد: درصد مطالب انتقادی بیشتر است یا تبلیغی؟ انتخاب تیترها که بخشی از اعلام موضع هر رسانه‌ای است، انتقادی است یا حمایتی؟ چهره ترسیم شده از رحیمی؛ در قریب به اتفاق تیترها و متن آنها (به ویژه در جدول دو)؛ ذهن مخاطب را به سمت فساد و ناکارآمدی او سوق می‌دهد یا پاکی و پرتلاشی‌اش؟

«شرق» با دعوت از مخاطبان برای مرور مجدد مجموعه تیترهای «فارس» درباره رحیمی طی سال90؛ پاسخ یابی و قضاوت را به افکارعمومی واگذار می‌کند. فقط باید یادآور شد در میان 269تیتر این خبرگزاری، جای حتی یک خبر، یادداشت یا گفت و گوی انتقادی که «تولیدی» یا «اختصاصی» «فارس»عیله رحیمی باشد؛ خالی است. این رخداد برای خبرگزاری‌ای که مدعی پیشتازی در افشاگری ضد رحیمی است و هرگاه اراده کرده، علیه سوژه‌های منتخبش؛ به فاصله چند ساعت، انبوهی از مطالب تولید و منتشر کرده؛ قابل‌توجه است.

بدیهی است؛ واکاوی آماری و محتوایی کارنامه پیروان مــوعـــود؛ رافع مسوولیت «شرق» در شفاف‌سازی اتهامات نزد افکار عمومی نیست. «شرق»، همواره دانستن را حق مردم و مخاطبان خود می‌داند و از آنجا که اتهام وارده؛ شرافت حرفه‌ای یک‌روزنامه و فراتر از آن، اعتبار مجموعه روزنامه‌های مستقل را نشانه رفته و دور از انتظار نیست که همین اتهام بی پایه حتی در رقابت‌های سیاسی مورد سوءاستفاده علیه رقبا قرار گیرد، «شرق» وظیفه خود می‌داند تا ابهام‌زدایی کند.

• هنگامی که روابط ناسالم مالی / سیاسی میان گروه یا فردی با رسانه‌ای برقرار می‌شود، توقع اصلی پرداخت‌کننده پول، برجسته‌سازی مثبت خبری آن گروه یا فرد در رسانه است. درواقع «حق البوق» کلانی پرداخت می‌شود تا آن رسانه با انتشار انبوه تیتر و خبرهای مثبت، چهره‌ای تلاش‌گر، فهیم و قابل اطمینان از او نزد مخاطب ترسیم کند. به اذعان «فارس»، « در صفحه اول روزنامه شرق در سال1390 تنها شش‌تیتر فرعی و یک تیتر اصلی به محمدرضا رحیمی اختصاص دارد». مقایسه رقم هفت‌تیتر با جمع «2380تیتر» صفحه اول یک‌ساله روزنامه، حتی «فارس» را ناچار به پذیرش این واقعیت کرده که در دوره مورد بررسی «ضریب خبری محمدرضا رحیمی» در «شرق»، «نزدیک به صفر» بوده است. نگاه غیرآماری و تحلیل محتوای این هفت‌تیتر نیز نشان می‌دهد، گزارش «سفر رحیمی به آمریکای‌لاتین از نگاهی متفاوت»، موضوع «ورود ایران به حیاط‌خلوت آمریکا در آمریکای‌لاتین» را برجسته دیده، سخنان معاون اول احمدی‌نژاد که با تیتر «نفت ایران تحریم شود یک قطره نفت از تنگه هرمز عبور نمی‌کند»، بازتاب جهانی داشت و آنگونه که در متن خبر هم آمده: « بلافاصله قیمت نفت سبک آمریکا در بازار نیویورک را حدود یک‌دلار و نفت برنت را حدود 20‌درصد... افزایش داد»، در متن تیتر «رحیمی: باید وزارت اوقاف تشکیل شود»، «نایب‌رییس کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس» به «شرق» گفته است: «سازمان اوقاف زیرنظر رهبری است و شخص معظم‌‌له می‌توانند برای تغییرات آن تصمیم بگیرند... اظهارات آقای رحیمی خلاف قانون برنامه پنجم، چشم‌انداز 20ساله و قوانین دیگر کشور است که ایجاد هرگونه تشکیلات جدید اداری و وزارتخانه را ممنوع کرده»، پاسخ ارسالی دفتر معاون اول دولت احمدی‌نژاد به محتوای همین گزارش روزنامه، مطابق قانون مطبوعات در صفحه اول منتشر شد، تیتر «وعده انفجار بمب ناباوری طی چندروز آینده میان تحریم‌کنندگان / رحیمی: تحریم‌ها را دور می‌زنیم» بیانگر نگرش ساده‌انگارانه معاون اول دولت وقت به تشدید تحریم‌ها بود و انتخاب واژه «وعده» در روتیتر، انتقادی ضمنی به این ساده انگاری بود، تیتر «رحیمی: به ما می‌گویند منحرف؛ کدام انحراف؟!» با این مقدمه آغاز می‌شد که «تمامی انتقادات مطرح‌شده در پارلمان هنگام بررسی پرونده اختلاس سه هزار میلیارد تومانی متوجه دولت و حلقه اطرافیان رییس‌جمهوری بود... محمدرضا رحیمی، معاون اول تلاش کرد از دولت دفاع کند... این اولین بار نیست که علیه معاونان و نزدیکان به رییس‌جمهوری چنین اخباری منتشر می‌شود. در سال 89، 216 نفر از نمایندگان مجلس در نامه‌ای سرگشاده، با اشاره به بازداشت اعضای یک «باند فساد اقتصادی» تاکید کردند: «برخی افراد با مسوولیت‌های بالای اجرایی نقش موثرتری از اعضای بازداشت‌‌شده در این پرونده‌ها داشته‌اند»... افکار عمومی در انتظار شکسته شدن سکوت دولت هستند تا این بار فراتر از واژه «نمی‌گذارند» توضیحاتی را به مردم ارایه دهد»، «انتقاد معاون اول رییس‌جمهوری از گرانی» تنها تیتر یک «شرق» از رحیمی طی سال90 بود که در آستانه نوروز (24اسفند) با زیر تیتر «شب عید کار به جایی رسیده است که باید با عوامل گرانی برخورد کنیم» منتشر شد و در متن آن آمده بود: ««در شب عید از خجالت در پیشگاه مردم عرق کردم، کار به جایی رسیده است که باید با عوامل گرانی برخورد کنیم.» این سخنان را... معاون اول رییس‌جمهور گفته... و وجود گرانی را مهر تایید زده است... در ماه‌های اخیر هیچ‌گاه گرانی و افزایش بی‌رویه قیمت‌ها مورد تایید مسوولان قرار نگرفته است. رییس‌جمهور در جمع رفسنجانی‌ها با تاکید بر اینکه اوضاع اقتصادی کشور مناسب است، گناه گران شدن ارز و طلا را به گردن خبرگزاری‌ها، رسانه‌ها، مخالفان دولت و سودجویانی که به بانک مرکزی فشار می‌آوردند، انداخت. دیگر اعضای کابینه نیز از این رویه دور نبودند.» با این اوصاف، جای سوال است، پژوهش گران «فارس» که زحمت شمارش و محاسبه تیترهای رحیمی در صفحه اول «شرق» را بر خود هموار کرده‌اند؛ چرا متن خبرها را ندیده‌اند و اگر دیده‌اند، چرا به جهت‌گیری انتقادی آنها اشاره نکرده‌اند و ترجیح داده‌اند با مسکوت گذاشتن متن و مانور روی هفت‌حضور تیتر رحیمی در صفحه اول، این شائبه را به‌وجود آورند که گویی، هدف این تیترها، برجسته‌سازی معاون اول دولت دهم بوده است؟

• «فارس» در بخشی از گزارش خود و در بخش «فرضیه‌ها» آورده است: «روزنامه «شرق» از آنجا که به شدت پایبند به اصول اخلاقی و حرفه‌ای و محدودیت‌های حقوقی بوده، تا حد امکان از انتشار اخبار حاوی اتهامات اثبات نشده افراد در پرونده‌های قضایی، انتظامی و نظارتی خودداری نموده و به‌ویژه اسامی افراد را در صفحه نخست درج نمی‌کرده است. و بر همین مبنا این روزنامه مطابق با اصول خود کوشیده است تا با عدم پوشش اخبار مربوط به پرونده آقای رحیمی، از بردن اسم وی نیز خودداری نماید. این فرض نیز در بررسی موصوف، تصدیق نمی‌شود چون روزنامه «شرق» در موارد متعددی ضمن درج اخبار مربوط به پرونده‌های تحت بررسی در دستگاه‌های قضایی و نظارتی، اسامی افرادی از مظنونان یا متهمان در این پرونده‌ها را ذکر نموده که حتی تا امروز نیز اتهامات آنها در دستگاه قضا به اثبات نرسیده و یا رونده آنها در دست بررسی است. مثال: - ردپای سیاسی در اختلاس بزرگ / سند دستور مشایی برای مساعدت با اختلاس‌گر بزرگ / 1000میلیاردتومان اختلاس در شستا / جهرمی، متهم ردیف اول».

برای روشن‌شدن موضوع باید یادآور شد که تیترهای مورد اشاره «فارس»، جملگی به نقل از منابع رسمی، مسوول یا معتبر منتشر شده است:

* منبع تیتر یک «رد پای سیاسی در اختلاس بزرگ»، «عضو هیات‌رییسه کمیسیون اصل90 مجلس» بود که تاکید کرده بود: «کمیسیون متبوعش ارتباط جریان انحرافی با پرونده اختلاس سه‌هزارمیلیاردی از بانک صادرات را با اولویت بررسی می‌کند.» در همین گزارش به سخنان «رییس کمیسیون ویژه اصل44 مجلس»، اشاره شده بود که «این پرونده را با جریانات سیاسی مرتبط» دانسته و افزوده بود: «متاسفانه برخی ارتباط‌های سیاسی نیز در این پرونده پیدا و باعث ظهور رانت‌خواری و سوءاستفاده از بیت‌المال شده است.»

* تیتر«سند دستور مشایی برای مساعدت با اختلاس‌گر بزرگ»، مستند به خبر «فارس و مهر» بود که «به نقل از سایت مشرق‌؛ نامه اسکن‌شده اسفندیار رحیم‌مشایی، مشاور ارشد و رییس دفتر احمدی‌نژاد را منتشر کردند که در تاریخ هفتم‌مهر سال1389 مشایی خطاب به دو وزیر کابینه نوشته «جناب آقای حسینی، وزیر محترم امور اقتصاد و دارایی، به پیوست تصویر نامه شماره 10205/ص20 مورخ 2/7/1389 شرکت خدمات مهندسی خط و ابنیه فنی راه‌آهن در خصوص آمادگی خرید 50/5درصد از سهام شرکت فولاد خوزستان ارسال می‌شود. حسب موافقت ریاست محترم جمهوری خواهشمند است دستور فرمایید ضمن تسریع اقدام مساعد را به عمل آورند.»

*تیتر یک « کمیته تحقیق و تفحص از تامین‌اجتماعی خبر داد / 1000میلیارد‌تومان اختلاس در «شستا» و «سازمان بازنشستگی»» با استناد به اعلام «رییس کمیته‌تحقیق‌و‌تفحص مجلس از سازمان تامین‌اجتماعی» بود که حتی تاکید کرده بود که «اگر هیات‌رییسه مجلس از ادامه کار جلوگیری نمی‌کرد می‌توانستیم بیش از سه‌هزارمیلیاردتومان اسناد و مدارک تخلف در این شرکت‌ها را اثبات کنیم.»

*استناد تیتر «جهرمی؛ متهم ردیف اول» نیز اعلام رسمی «بانک‌مرکزی» بود که با انتشار نامه‌ای در 9بند خطاب به محمد جهرمی نوشت: «بانک صادرات ایران به عنوان اولین خطاکار و ناقض مقررات بوده و مسوولیت این تقصیر نابخشودنی که منجر به بروز فساد مالی اخیر شده است، متوجه مدیریت وقت بانک مذکور و شخص مدیرعامل به عنوان مدیر اجرایی هیات‌مدیره است.»

*اما ماجرای رحیمی با مواردی مانند مشایی و جهرمی متفاوت بود. زیرا در سال90؛ منابع رسمی، مسوول یا معتبر اطلاعات و نکات تازه‌ای پیرامون پرونده مفاسد مالی معاون اول احمدی‌نژاد منتشر نکردند. بنابراین، سال90، نه فقط در «شرق» بلکه در سایر رسانه‌ها هم آمار خبرهای مرتبط با اتهام فساد مالی رحیمی ناچیز بود. این موضوع حتی در گزارش «فارس» علیه «شرق» نیز ناخواسته؛ تایید شده است. زیرا این خبرگزاری برای اثبات اینکه خبرهای ضدفسادی منتشر شده که با وجود اهمیت خبری، «شرق» به آن نپرداخته، فهرستی از این خبرها، ارایه داده که بر اساس تاکید «فارس»، حاصل «بررسی سایت‌ها و خبرگزاری‌های مختلف» است. در این فهرست، 11تیتر برای یک سال؛ ردیف شده که چهارتیتر انتهایی آن مربوط به خبر شکایت توکلی از رحیمی و تاکید وی بر پیگیری این شکایت است که با مضمونی واحد طی چند روز متوالی متوالی منتشر شده است. درباره هفت‌تیتر دیگر مورد اشاره فهرست این خبرگزاری هم گفتنی است:

تیتر «اژه‌ای: از سخنان معاون اول متاسفیم». با تیتر «حصر خانگی برخی افراد به صلاح خود آنان است»، در «شرق» بازتاب داده است. جمله « از سخنان معاون اول متاسفم» که «فارس» آن را در فهرست تیترهای مهم آورده، در اغلب خبرگزاری‌ها و از جمله خود «فارس» موجود نبود. در جسجوی گوگلی هم به جز چند منبع غیررسمی، نشانی از خبر رسمی دیده نمی‌شود.، کمااینکه «فارس» نیز لینک «خبرآنلاین» را برای خواندن اصل خبر برگزیده است اما «خبرآنلاین» هم اشاره‌ای به زمان، مکان و منبع خبر نشده است. بنابراین، «شرق» امکان انتشار چنین جمله نامستندی را نداشت.

*تیتر «توکلی: رحیمی را باهنر رییس کرد»، با تیتر «توکلی: اسناد فساد اقتصادی برخی از نمایندگان را به شورای نگهبان می‌دهم» در «شرق» منتشر شده و جمله مورد اشاره «فارس» هم در متن خبر آمده است.

*تیتر «دادستان: ادعای رحیمی مصداق نشر اکاذیب است»؛ ناظر به اختلاف نظر قوه‌قضاییه و دولت در موضوع رهاسازی بیماران در بیابان بود. همچنین این سخنان 25خرداد منتشر شده و به علت تعطیل رسمی 26 و 27 و انتشار روزنامه در 28خرداد، در زمره خبرهای روز نبوده است.

*تیتر«احمدی‌نژاد تهدید کرد و گفت تعقیب رحیمی توطئه است» بخشی از سخنان توکلی است که لینک «فارس» آن را به صفحه روزنامه «دنیای اقتصاد» ارجاع می‌دهد که تیتر «روایت توکلی از مذاکره سه قاضی بلندپایه با رییس‌جمهور درباره رحیمی» بر پیشانی آن نقش بسته است. سخنان توکلی با همین محتوا در متن دو گزارش «شرق» با تیترهای «اقدام خاصی در پرونده رحیمی صورت نگرفته است» (4/5/90) و «انتقاد رحیمی از برخی سواستفاده‌های مالی» (23/3/90) نقل شده است. در گزارش اخیر «شرق» همچنین افزوده شده است: «محمدرضا رحیمی علاوه‌بر معاونت اولی رییس‌جمهور ریاست ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی را نیز برعهده دارد اما همواره نمایندگان مجلس اتهاماتی را علیه او مطرح کرده‌اند.»

*تیتر «پورمحمدی: اقدام خاصی درباره پرونده رحیمی نشده است» توسط «فارس» در متنی 133کلمه‌ای بازتاب یافته اما «شرق» متن کامل خبر را با همان تیتر و با اشاره به پیشینه خبر در 711کلمه و به عنوان خبر اول صفحه2 منتشر کرده است.

*تیتر «از توزیع پول توسط رحیمی تا اختلاس 3000میلیاردی» عنوان یادداشتی است از توکلی که مطابق رویه معمول روزنامه‌ها، به علت اختصاصی نبودن یادداشت، بازنشر داده نشد. بنابراین؛ روشن است که «شرق»، با لحاظ معیارهای قانونی و حرفه‌ای، از کنار اندک خبرها و مطالب موجود درباره فساد رحیمی، بی‌تفاوت نگذشته است.

*البته «شرق» در چارچوب قوانین موجود از پیگیری معدود خبرها درباره رحیمی غافل نبود، از جمله انتقادهای تند توکلی از رحیمی در گفت و گو با «فارس» در شماره 22دی89 -حدود یک‌ماه پس از انتصاب محمدزاده - و در قالب 1122 کلمه منتشر شد.

*در مطلب «تبرئه مدیران اخراج‌شده بیمه» نیز آمده بود: «محمدرضا رحیمی، رییس وقت دیوان محاسبات کشور گزارش اولیه بازرسی این نهاد نظارتی از بیمه ایران را بدون طی‌شدن مراحل کارشناسی و داوری در مستشاری و دادستانی دیوان محاسبات برای رییس‌جمهوری ارسال کرد... ارایه گزارش رحیمی به احمدی‌نژاد... از همان ابتدا به عقیده بسیاری از چهره‌های سیاسی، ناقص و نادرست خوانده شده بود.» (25/2/90)

*گزارش «توکلی خطاب به احمدی‌نژاد: مرحمت کنید سکوت نکنید» حکایت از آن داشت که «در کمتر از 24ساعت بعد از برگزاری دومین کنفرانس خبری رییس‌جمهوری در هفته گذشته گفته‌ها و موضع گیری‌های وی با واکنش منتقدان اصولگرای دولت مواجه شد... احمد توکلی به مهر گفت: «معتقدم فردی مانند رحیمی نباید حتی یک‌ساعت معاون رییس‌جمهور باشد... باید سریعا قوه‌قضاییه رحیمی را تحت تعقیب قرار دهد...» (22/3/90)

*«وزیر علوم به مجلس رفت / انتقاد دوباره نادران از رحیمی» حاوی خبری است که در متن آن اشاره شده است: «به جرات می‌توان گفت در سه‌سالی که از عمر مجلس هشتم گذشته هرگاه بحث مدرک تحصیلی جعلی برخی مدیران و مسوولان بلندپایه دولتی پیش کشیده شده ردپایی از الیاس نادران به درشتی به چشم آمده است» (25/3/90)

*«تکذیب برکناری معاون اول احمدی‌نژاد»، به نقل از «فارس» (23/6/90)

متن خبر تیتر: «رحیمی: به ما می‌گویند منحرف؛ کدام انحراف؟!» پس از بازتاب دادن دفاع از خود رحیمی، در پیشینه خبر آورده است: «در سال89، 216نفر از نمایندگان مجلس در نامه‌ای سرگشاده، با اشاره به بازداشت اعضای یک «باند فساد اقتصادی» تاکید کردند: «برخی افراد با مسوولیت‌های بالای اجرایی نقش موثرتری از اعضای بازداشت‌‌شده در این پرونده‌ها داشته‌اند.» پس از آن رییس قوه‌قضاییه از شناسایی و دستگیری «یک باند بزرگ مفاسد اقتصادی» در یکی از شرکت‌های دولتی خبر داد... تعدادی از نمایندگان خواستار استعفای دولتی‌ها هستند؛ اتهاماتی که گرچه در سال‌های گذشته هم درباره اطرافیان و حلقه نزدیک به رییس‌جمهوری مطرح بوده اما این روزها با اختلاس بی‌سابقه در تاریخ دامنه انتقادات گسترده‌تر و تندتر شده و شاید افکار عمومی در انتظار شکسته شدن سکوت دولت هستند تا این بار فراتر از واژه «نمی‌گذارند» توضیحاتی را به مردم ارایه دهد.» (28/6/90)

*«بی‌اطلاعی مدیرمسوول «ایران» از هدیه معاون اول احمدی‌نژاد» تیتر دیگر «شرق» بود که در آن آمده است: «مصیب نعیمی درخصوص شائبه مطرح شده در برخی رسانه‌ها مبنی‌بر اینکه محمدرضا رحیمی معاون اول محمود احمدی‌نژاد برای دلجویی از روزنامه‌نگاران روزنامه ایران که در جریان حوادث مربوط به روزنامه ایران در هفته گذشته بازداشت شده بودند، ‌هدایایی از جمله یک واحد مسکونی در نظر گرفته، ابراز بی‌اطلاعی کرد» (7/9/90)

*«اژه‌ای: رحیمی از من شکایت کرده است» به عنوان زیر تیتر «تیتریک» منعکس شد.  (19/7/90)

اما چرا اغلب این مطالب در صفحه اول «شرق» بازتاب نیافت؟ برای پاسخ به این سوال ابتدا باید یادآور شد که اتهام فساد رحیمی؛ رخدادی عادی نبود بلکه به دلیل متهم‌شدن «معاون اول» حاضر در دولتی مستقر؛ پرونده‌ای «بی‌سابقه» در دوران پس از انقلاب محسوب می‌شد. از سوی دیگر، فضای سال90 هنوز از رخدادهای سال88 متاثر بود و غالب اصول‌گرایان، مایل نبودند تا دولت مورد حمایت آنان در وضعیتی قرار گیرد که معاون اول آن، پاسخگوی اتهام فسادش باشد. به همین دلیل، نه تنها پیگیری جدی فساد رحیمی در دستور کار اصول‌گرایان نبود بلکه انتقادهای فردی توکلی و نادران را نیز با سکوت بدرقه کردند. در چنین وضعیتی مشخص بود که اصول‌گرایان؛ پیگیری مستقل و برجسته‌سازی پرونده رحیمی در رسانه‌های اصلاح طلب را هم با عینک سیاسی نگریسته و واکنش تندی نشان خواهند داد. همچنین قابل پیش‌بینی بود، دولت دهم که از هر ابزاری برای حذف و محدود‌سازی رسانه‌های منتقد، استفاده می‌کرد، به مساله اتهام فساد معاون اول خود؛ حساسیت مضاعفی داشته باشد و بویژه رسانه‌های اصلاح طلب را به تاوان ورود به منطقه ممنوعه پرونده فساد رحیمی؛ در معرض برخورد حداکثری قرار دهد و آنها را با فشارهای مریی و نامریی متعددی، به وادی حذف بکشاند. علاوه بر این؛ سخنگوی قوه‌قضاییه در نشست خبری 20آذر89 تاکید کرد: «اتهام‌هایی متوجه معاون اول رییس‌جمهور می‌باشد، اما باید به این اتهامات رسیدگی شود تا ببینیم منجر به تبرئه یا محکومیت رحیمی خواهد شد». در آن برهه زمانی، پرونده رحیمی در مرحله «رسیدگی» قرار داشت و در این مرحله، محدودیت قانونی رسانه‌ها برای پیگیری و برجسته‌سازی موضوعات مربوط به پرونده افزایش می‌یابد. تا حدی که انتشار خبرهای پیگیری قضایی اتهام رحیمی، بدون ذکر نام وی و نهایتا با عنوان «م.ر» ممکن بود و رحیمی به «آقای م.ر» شهرت داشت.

* مجموعه این واقعیت‌های سیاسی و ملاحظات حقوقی باعث شد تا «شرق»؛ تلاش برای اطلاع رسانی پیرامون فساد رحیمی را به صفحات داخلی منتقل و از برجسته‌سازی معدود خبرهای آن در صفحه اول؛ اجتناب کند. راز انتخاب سال90 و صفحه اول «شرق» توسط «فارس» برای بررسی دقیقا در همین نکته نهفته است. اگر «مجموع کارنامه» سال‌های اخیر یا صفحات داخلی روزنامه کنکاش منصفانه شود؛ یافته‌ها با ادعای «فارس» فاصله بسیار خواهند داشت. اما این خبرگزاری، بدون اشاره به تنگنا‌های فعالیت مطبوعاتی در سال90 و نادیده‌گرفتن حساسیت‌های سیاسی فوق‌العاده نسبت به اتهام بی‌سابقه آلودگی به فساد متهمی در سطح معاون اول رییس دولت؛ و نیز تغافل از ملاحظات حقوقی پرداختن به پرونده‌ای در حال «رسیدگی»، کوشیده تا وانمود کند «شرق» برای استتار فساد رحیمی «حق‌السکوت» گرفته تا تیترهای مربوطه را در صفحه اول خود منعکس نکند. این در حالی است که با وجود همه محدویت‌ها و ملاحظات؛ باز هم بیلان «شرق» در حوزه خبررسانی پیرامون مفاسد رحیمی؛ از بسیاری «روزنامه»‌های اصولگرا که سیاست «سکوت» را برگزیده بودند و به همین دلیل در سراسر متن «فارس» استنادی از آنان آورده نشده، بسیار بهتر بوده است و حتی بسنده‌کردن به نمونه‌های اشاره شده از مطالب صفحات داخلی سال90 «شرق» نیز مهر تاییدی است بر این واقعیت که کارنامه «شرق» در این موضوع، قابل‌توجه‌تر از رسانه‌های اصولگرایی است که اکنون مدعی افشاگری دیرینه علیه فساد رحیمی هستند.

*نشانه دیگر بی‌پایه‌بودن اتهام «فارس» به «شرق»، مرور کارنامه روزنامه در فضایی است که از محدودیت‌ها و ملاحظات پیرامون پرونده رحیمی کاسته شد. در پی تسریع روند رسیدگی به پرونده و افزایش موضع‌گیری و اطلاع رسانی منابع رسمی و معتبر؛ «شرق» نیز خبرهای بیشتری در این باره بازتاب داد و تولید محتوای خود در این زمینه را متناسب با فضا افزایش داد و سهم رحیمی را در تیترهای اصلی صفحه اول روزنامه پررنگ کرد. این نکته، نشانگر آن است که تعداد و برجسته‌سازی خبرهای مرتبط با فساد مالی رحیمی در «شرق»؛ نه تابع «حق‌السکوت» بلکه متاثر از روند حقوقی پرونده و فضای سیاسی/ مطبوعاتی کشور بوده است. نمونه‌هایی از این مطالب پرشمار عبارتند از:

متهم اختلاس بیمه در دادگاه / 5/1میلیارد تومان به «م.ر» دادم (تیتر صفحه اول) (23/3/91)

*جزییات تازه از اقدامات مجرمانه شبکه فامیلی

دومین جلسه رسیدگی به پرونده اختلاس بزرگ بیمه در حالی برگزار شد که نام «م. ر» در دادگاه مجددا مطرح شد. آن‌گونه که «مهر» از نماینده دادستان نقل کرده، او گفته است «م. ر» که در جلسه قبلی دادگاه از او نام برده شد رییس وقت دیوان محاسبات بود که در ابتدای این جلسه این موضوع اصلاح می‌شود. (4/3/91)

*نماینده ارومیه در مجلس خبر داد / جزییات بازجویی از معاون اول احمدی‌نژاد

احضار و بازجویی از محمدرضا رحیمی تایید شد. نماینده ارومیه با بیان اینکه یکی از متهمان اختلال در بازار ارز به ارتباط خود با فرزندمعاون اول رییس‌جمهور سابق اعتراف کرده است، گفت: شنیده‌ام که رحیمی برای رفع ابهام درخصوص پرونده ایران و اختلال در بازار ارز مورد بازجویی قرار گرفته است. (14/6/92)

*سوال خبرنگار «شرق» در گفت‌وگو با مرتضوی:

بگذارید من یک سوال درباره رابطه شما و آقای رحیمی بپرسم چون به بحث سرپرستی هم اشاره کردید. دولت با تغییر در اساسنامه بحث اختیار انتصابات در سازمان را از وزیر می‌گیرد و به معاون اول خود آقای رحیمی محول می‌کند برای اینکه خطر استیضاح وزیر را که بابت انتصاب شما در شرف‌وقوع بود رفع کند. آقای رحیمی همان زمان به‌شدت از شما حمایت کرد. در اسناد تحقیق‌وتفحص مجلس آمده که شما رقم 50میلیون‌تومان به آقای رحیمی پرداخت کرده‌اید چه ارتباطی بین این پرداخت و آن حمایت وجود دارد؟ این سوالی است که برای افکارعمومی وجود دارد! (عکس یک - 3/10/92)

*پشت پرده هدیه مرتضوی به معاون اول احمدی‌نژاد

عضو هیات تحقیق‌وتفحص مجلس شورای اسلامی از سازمان تامین‌اجتماعی و «شستا» جوابیه‌ای برای «شرق» فرستاده است که در بخش‌های مختلف آن مستندات تازه‌ای از فساد در تامین‌اجتماعی رو شده، آن‌هم مستنداتی تازه درباره تخلف معاون اول «محمود احمدی‌نژاد». در گزارش تفحص از تامین‌اجتماعی به صراحت به بخشی از حاتم‌بخشی‌ها اشاره شد، در آن میان اهدای برخی کارت‌هدیه‌ها به وزرا، معاون رییس‌جمهوری و نمایندگان مجلس حاشیه‌ساز شد. نادر قاضی‌پور، نماینده ارومیه در مجلس حالا مستندات تازه‌ای رو کرده و بر این اساس مشخص شده که «محمدرضا رحیمی»، «50‌میلیون‌تومان کارت‌هدیه» دریافتی را نه به «ایتام» و «بیماران» که به پرسنل نهاد ریاست‌جمهوری بخشیده است. (7/10/92)

*سوال‌های خبرنگار «شرق» در گفت‌وگو با بهمن شریف‌زاده:

راجع به فرزندان آقای احمدی‌نژاد، راجع به آقای رحیمی و... سخنانی بارها و بارها شنیده شده، پرونده بیمه فلان، حلقه فلان... قضیه کیش و تحصیل فرزند ایشان، بیشتر بحث من درباره آقای رحیمی است البته (17/2/92)

*معاون اول احمدی‌نژاد: 55ساعت بازجویی شدم

نام رحیمی در همان زمان دولت احمدی‌نژاد در ارتباط با پرونده اختلاس بیمه ایران بارها مطرح شد و رییس‌سازمان بازرسی کل کشور نقش او را در ماجرا تایید کرده و از تشکیل پرونده علیه او خبر داده بود. (تیتر صفحه اول / 19/10/92)

*عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس: آزادی رحیمی با وثیقه غیرقانونی است

مهدی دواتگری هم حقوقدان است و هم قاضی بوده، به همین خاطر به خوبی زیروبم برخی چالش‌های حقوقی را می‌داند. چندی پیش به‌دنبال نقد علی مطهری درباره غفلت از پرونده فساد بیمه ایران در نطقی حقوقی از سکوت قوه‌قضاییه پیرامون تخلف مالی بیمه ایران و شخص محمدرضا رحیمی گله کرد. این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس حالا در گفت‌وگو با «شرق» تاکید دارد، وقتی قوه‌قضاییه برای رحیمی قرار وثیقه در نظر گرفته این خود نشانه‌ای بر اتهام او است و سوال اصلی این است که چرا دست‌کم قرار بازداشت یک‌ماهه برای رحیمی صادر نشده است. (تیتر صفحه اول / 29/12/92)

*سوالات خبرنگار «شرق» در گفت‌وگو با میرتاج‌الدینی:

پس تکلیف این همه پرونده‌های تخلف در دوره احمدی‌نژاد چه می‌شود؟ نمونه‌اش پرونده معاون‌اول رییس دولت... چرا معاون‌اول احمدی‌نژاد باید پرونده تخلف مالی داشته باشد؟ ... خب وقتی فردی در سمت معاون اول رییس دولت خطا کرده و پرونده‌دار می‌شود، چطور به فکر آبروی خودش نبوده... یعنی شما هرگونه فساد و تخلف را کتمان می‌کنید؟ (27/10/93)

*شکایت پور محمدی از رحیمی و ایران

21میلیاردتومان مفقود شده در وزارت کشور... به شکایت وزیر کشور سلبق دولت احمدی‌نژاد از معاون اول رییس‌دولت منجر شد. (25/6/91)

*«... این سه‌تن»

سخنگوی قوه‌قضاییه از صدور حکم معاون‌اول احمدی‌نژاد خبر داد. (11تیتر و عکس‌یک 11/6/93)

*روزشمار پرونده رحیمی (11/6/93)

*«محکومیت قطعی معاون اول احمدی‌نژاد به ٥سال زندان» (عکس یک 2/11/93)

نتیجه

از «فارس» انتظار می‌رفت تا پیش از واگذاری ماموریت بررسی «شرق» به «گروه پژوهش» خود؛ از این گروه می‌خواست تا نیم‌نگاهی به مطالب این خبرگزاری درباره رحیمی داشته باشند. در این صورت؛ مشاهده آمار 269تیتر درباره رحیمی - طی 290روز کاری- که قریب به اتفاق آنها سوءگیری مثبت دارند و عاری از هر انتقاد و تعریضی در متن هستند و نیز مشاهده جای خالی مطالب تولیدی این خبرگزاری علیه رحیمی؛ موجب می‌شد تا «فارس» در طرح ادعای پیشتازی خود در مبارزه با فساد معاون اول دولت سابق، احتیاط بیشتری به خرج دهد. به‌هر‌حال، این غفلت اتفاق افتاده و «معاونت پژوهش»، عجولانه روی «شرق» متمرکز شده‌اند. از کارنامه چندساله روزنامه در قبال رحیمی، فقط یک‌سال را برش زده‌اند و در آن یک‌سال گزینشی هم چون تیترهای پرشمار یا مطالبی در حمایت از معاون اول فاسد نیافته‌اند؛ بنای استدلال را روی حذف تیترهای مهم از صفحه اول پی‌ریزی کرده‌اند و طوری جلوه داده‌اند که گویی «شرق» چشم خود را روی انبوهی از خبرهای افشاگرانه علیه رحیمی بسته است اما نوبت مستند‌سازی وفور خبر که می‌رسد، «فارس» با بررسی مجموعه «سایت‌ها و خبرگزاری‌ها»، 11تیتر برای یک سال ارایه می‌دهد که 4تیتر مضمون مشابه دارند و یکی نامستند است. پژوهش گران، صلاح نمی‌دانند به روی خود آورند که متن تیترهای قابل چاپ مورد اشاره آنان در صفحات داخلی «شرق» منتشر و به مخاطب منتقل شده است. طوری قلم می‌زنند که گویی از حساسیت سیاسی و محدودیت قضایی اطلاع‌رسانی پیرامون پرونده رحیمی بی‌خبر و با فضای مطبوعات کشور در سال90 هیچ آشنایی ندارند. تهیه‌کنندگان متن، به مصلحت نمی‌بیینند قبل از ایراد اتهام سنگین دریافت «حق‌السکوت» به «شرق»، نتیجه تحلیل محتوای 7تیتر رحیمی در صفحه اول روزنامه را منتشر کنند. آنان ترجیح می‌دهند یافته‌های شان از تحلیل محتوای صفحات داخلی روزنامه را نیز بایگانی کنند تا واقعیت، افشا نشود .

*واقع بین که باشیم، نباید «فارس» را چندان سرزنش کرد؛ اتهام «حق‌السکوت» را وارد کرده‌اند؛ اما برای اثبات آن، «سند» ندارند. ناچارند؛ تنها تیتر خبری «شرق» از معاونت مطبوعاتی را در میان «2380تیتر» یک ساله صفحه اول روزنامه برجسته کنند ولی نگویند توقیف «شرق» در زمان همین شخص اتفاق افتاد. نمی‌توانند یارانه ناچیز ارشاد به «شرق» در سال 90 را منتشر کنند زیرا با یارانه کلان رسانه‌ای اصولگرا در همین سال مقایسه و اسباب حیرت می‌شود. اسناد رسمی و غیررسمی هم نیست تا یک برگ آن؛ جور افسانه‌ای 5هزار کلمه‌ای با عنوان «پژوهش» را بکشد.

توضیحات فارس:

برغم طولانی و تفصیلی بودن جوابیه روزنامه محترم شرق، متاسفانه پاسخی جدی به مطالب مطرح شده در گزارش پیروان مــوعـــود داده نشده است و توضیحاتی وجود دارد که در ذیل به برخی از آنها اشاره می شود:

الف) روزنامه شرق در این جوابیه تلاش کرده است تا با مقایسه اخبار پیروان مــوعـــود در بازه زمانی سال 1390 این گونه نتیجه گیری کند که اگر شرق در برابر رحیمی سکوت کرده، فارس نیز سکوت کرده است!

این در حالی استکه چنین مقایسه ای اصولاً به لحاظ روشی، غلط است. پیروان مــوعـــود یک رسانه «خبرپایه» است که بر اساس کارویژه خود، به طور طبیعی، قریب به اتفاق اخبار رسمی مرتبط با شخصیت های سیاسی،فرهنگی، اقتصادی، ورزشی و...(که ارزش خبری شهرت دارند) را پوشش می دهد. معاون اول رئیس جمهور در همه دولت ها از جمله شخصیت هایی است که به واسطه جایگاه رسمی خود، روزانه منشاء اخبار متعددی از تبریک و تسلیت به مقامات داخل و خارج کشور گرفته تا دیدارهای دیپلماتیک، سفرهای اداری به مناطق مختلف کشور، ابلاغ بخشنامه ها و دستورالعمل های دولتی و... است و همه خبرگزاری های معتبر کشور نیز این اخبار را - که عموماً دریافتی است - پوشش می دهند و در این بین، تفاوتی میان فارس و سایر خبرگزاری ها وجود ندارد. چه بسیار اخباری که هیچ گاه به صفحات روزنامه ای مثل شرق راه نمی یابند و کسی از این بابت - از منظر حرفه ای - خرده ای بر این روزنامه نمی گیرد اما همان اخبار اگر در یک خبرگزاری منتشر نشوند، «خبرخوری» محسوب شده و احیاناً خبرنگار حوزه مربوطه، مورد مواخذه قرار می گیرد. پوشش این اخبار نیز به معنای تبلیغ مثبت یا منفی برای فرد مورد نظر تلقی نمی شود مگر آن که ضریب خاصی به آنها داده شود که بررسی ها نشان می دهد بخش اعظم اخبار مندرج در جدول شماره یک، کمترین ضریب را در صفحات اصلی پیروان مــوعـــود داشته و عموماً در صفحات استانی سایت خبرگزاری انتشار یافته اند.

طرفه این که چنین رویه ای هم اکنون نیز در قبال معاون اول دولت آقای روحانی وجود دارد و به همان سیاقی که اخبار معاون اول رئیس جمهور  سابق و اسبق در فارس پوشش داده می شد، اخبار رسمی آقای اسحاق جهانگیری نیز - به عنوان یک اقدام حرفه ای - به صورت تمام و کمال در خبرگزاری منتشر می شود. به عنوان مثال در 13 بهمن ماه سال جاری در خصوص سفر آقای جهانگیری به استان لرستان در عرض یک روز 7 خبر منتشر شده است:( اینجا ، اینجا ، اینجا ، اینجا ، اینجا ، اینجا ، اینجا ). بدین ترتیب، انتشار میانگین هر روز یک خبر از فردی با جایگاه معاون اولی در هر خبرگزاری کشور - که عمدتاً اخبار تبریک و تسلیت، سفر و مراسمات اداری و... هستند - موضوع غیرعادی و جالب توجهی نیست. مضافاً اینکه بر خلاف جوابیه شرق، پیروان مــوعـــود در همین دو جدول ارائه شده، تیترهای منفی متعددی علیه رحیمی داشته که فقط چند مورد آن مربوط به شکایت دکتر توکلی است.

اما روزنامه شرق مثل بسیاری دیگر از روزنامه های امروزی، نه یک رسانه خبرپایه که یک رسانه «تحلیل محور» است که کارویژه آن گزینش و انتشار اخبار مهم، متناسب با سیاست های خود و تحلیل آنها در قالب یادداشت و گزارش است. در این میان انتخاب و چینش تیترها در صفحه اول (به عنوان ویترین روزنامه) بسیار مهم و معنادار است و گرایش و تمایل رسانه را تا حدود زیادی آشکار می کند. سئوال اصلی این است که در یک روزنامه سیاسی مخالف دولت احمدی نژاد که روزانه یادداشت ها، گزارش ها و تحلیل های مختلفی را منتشر می کند چرا در مقطع مذکور، هیچ یادداشت و تحلیلی درباره رحیمی وجود نداشته و در صفحه نخست نیز جای این چهره اصلی و پرحاشیه دولت خالی بود؟

 ب) همکاران ما در روزنامه شرق ادعا کرده اند: «فضای سال90 هنوز از رخدادهای سال88 متاثر بود و غالب اصول‌گرایان، مایل نبودند تا دولت مورد حمایت آنان در وضعیتی قرار گیرد که معاون اول آن، پاسخگوی اتهام فسادش باشد. به همین دلیل، نه تنها پیگیری جدی فساد رحیمی در دستور کار اصول‌گرایان نبود بلکه انتقادهای فردی توکلی و نادران را نیز با سکوت بدرقه کردند. در چنین وضعیتی مشخص بود که اصول‌گرایان؛ پیگیری مستقل و برجسته‌سازی پرونده رحیمی در رسانه‌های اصلاح طلب را هم با عینک سیاسی نگریسته و واکنش تندی نشان خواهند داد.»

 به نظر می رسد این ادعا نیز پایه و اساس محکمی نداشته باشد و گویا همکاران محترم ما در روزنامه شرق، حافظه تاریخی مردم را دست کم گرفته اند. کمتر فرد منصفی است که فضای سیاسی سال 90 را درک کرده باشد و به این نکته اذعان نکند که دقیقاً در همان مقطع، بزرگترین رویارویی میان «غالب اصولگرایان» با طیفی از دولت احمدی نژاد تحت عنوان «جریان انحرافی» وجود داشت که محمدرضا رحیمی یکی از ارکان این طیف بود و اصولاً یکی از دلایل زاویه گیری اصولگرایان از احمدی نژاد، حضور و معاون اولی شخص رحیمی بود.

اعتراض به حضور رحیمی در دولت احمدی نژاد نیز «انتقادهای فردی نادران و توکلی» نبود بلکه تقریباً از زمان معاون اولی نامبرده، رویه غالب فعالان سیاسی و رسانه ای اصولگرا بود. و از فردای معرفی رحیمی به عنوان معاون اول در سال 88 که الیاس نادران به صراحت خواستار بررسی تشکیل کمیته ای برای بررسی مسائل وی شد و خبر آن در فارس انتشار یافت، این رویه کماکان ادامه داشت. نشان بدان نشان که علاوه بر شکایت رحیمی از توکلی و نادران و زاکانی به ع

برچسب ها:
آخرین اخبار