امروز : چهارشنبه ۶ اردیبهشت ۱۳۹۶ - 2017 April 25
۰۳:۳۲
ادموند
کمک مالی
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 14944
تاریخ انتشار: ۲۹ خرداد ۱۳۹۲ - ساعت ۰۳:۳۵
تعداد بازدید: 90
خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس، سمیه نبی: مدتی است که پژوهشکده باقرالعلوم(ع) طرحی را با عنوان «تبلیغ تربیت‌گرا» آغاز کرده است که گامی ...

خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس، سمیه نبی: مدتی است که پژوهشکده باقرالعلوم(ع) طرحی را با عنوان «تبلیغ تربیت‌گرا» آغاز کرده است که گامی نو در راستای تبلیغ دینی به شمار می‌رود و البته با شیوه و روشی جدید، دست به طراحی و تدوین مباحث تبلیغی پرداخته است. از این رو همزمان با فرارسیدن اعیاد شعبانیه و روزهای پر خیر و برکت شعبان المعظم، میزگردی را با حضور حجج اسلام علی اصغر رادحسینی مدیرگروه تبلیغ‌پژوهی پژوهشکده باقرالعلوم(ع)، امیر جهانی مدیرگروه تبلیغ تربیت‌گرا و حسین علیزاده از پژوهشگران تبلیغ‌ تربیت‌گرا برگزار کردیم تا اهمیت و جایگاه این طرح برای علاقه‌مندان و کارشناسان دینی بهتر مشخص شود.

بخش نخست این میزگرد از منظرتان می‌گذرد:  
 


 

* «تبلیغ تربیت‌گرا» تبلیغ را به صورت سیستمی و نظام‌مند بیان می‌کند

لطفا در ابتدا عنوان کنید چه اهمیت و ضرورتی برای پرداختن به طرح تبلیغ تربیت‌گرا احساس می‌شد؟

جهانی: حوزه‌های علمیه از سالیان دور، مطابق با تکالیفی که صحابه حضرت رسول(ص) داشتند و حضرات معصوم (ع) نیز شاگردان و یاران خود را برای تبلیغ دین اعزام می‌کردند آنها نیز تکلیف جدی خود را تبلیغ می‌دانند.

شاید تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ضرورت پرداخت سیستمی برای مسئله تبلیغ در حوزه‌های علمیه وجود نداشت از این رو همین اندازه که کارشناس دینی در حوزه‌های علمیه، رشد و نمو پیدا می‌کرد و به میزانی از اطلاعات، داده‌ها دست می‌یافت و از سطح تهذیبی برخوردار می‌شد و به روستاها و شهرها و مجامع علمی می‌رفت، کفایت می‌کرد.

ما در همان دوران قبل از انقلاب، افراد بزرگی را داشتیم که به اروپا، آمریکا، آسیای شرقی، عراق رفتند و کارهای عظیمی را انجام دادند. پیروزی انقلاب اسلامی، نعمت فوق‌العاده‌ای بود و بالاخره امکانات ویژه‌ای در اختیار زعمای دین و علمای اسلامی قرار گرفت و زمینه درخواست‌ها از حوزه علمیه گسترش یافت البته فرصت حوزه به صورت جدی، کم است.

با توجه به اینکه گستره درخواست‌ها از حوزه، بسیار زیاد شد و پیچیدگی مباحث و موضوعات هم فوق‌العاده بالا بود از این رو به ذهن دوستان ما رسید که می‌توان در خصوص تبلیغ ساده‌ای که سابقا آقایان علما انجام می‌دادند و مبتنی بر تجارب شخصی خویش پیش می‌رفتند، می‌توان آن را مدون کرد و به صورت نظام‌مند مطرح کرد و ما می‌توانیم براساس این نظام تبلیغ، دانش‌آموختگانی را تربیت کنیم و جوابگوی نیازهای مخاطبان در عرصه‌ها و ساحت‌های گوناگون از جمله زمینه‌های فردی و اجتماعی باشیم. بنابراین به سمتی حرکت کردیم که تبلیغ را به صورت سیستمی و نظام‌مند درآوریم.

یکی از کارهایی که در این میان انجام شد کنش‌های متناسبی بود که باید مورد مطالعه قرار می‌گرفت علومی مانند روانشناسی، جامعه‌شناسی، تربیت و علوم تربیتی بود.

* «تبلیغ تربیت‌گرا» از استعدادهای دنیایی بهره برده و ابدیت انسان‌ها را تأمین می‌کند

نکته‌ای که در این پژوهش‌ها نتیجه داد این بود که ما می‌توانیم از ظرفیت سیستماتیک تربیت و از تعمیقی که در تبلیغ و آموزه‌های تبلیغی وجود دارد استفاده کنیم و طرحی را تحت عنوان «تبلیغ تربیت‌گرا» را با تلفیق آن علوم طراحی کنیم و بتوانیم تبلیغی را متناسب با نیازمندی‌های امروز و مبتنی بر آیات و روایات تولید کنیم.

بنابراین یکی از ارکان جدی طرح «تبلیغ تربیت‌گرا» مبتنی بر آیات و روایات بودن کار است و بر این نکته نیز تعمد و اصرار داریم تا مواردی را که بیان می‌شود خارج از مفاهیم و توسعه معنایی آیات و روایات نباشد و از طرف دیگر نیز پاسخگوی به‌روز و به‌هنگامی برای نیازهای بشری باشد. حتی گامی در راستای ساماندهی و جهت‌دهی استعدادهای بشری واقع شود.

ما بر این باور هستیم که می‌توانیم با تبلیغ‌ تربیت‌گرا، سیستمی را تولید کنیم که مبلغان ما در مواقع مختلف پاسخگو بوده و بتوانند راه حل برون رفت از تمام تغییرات و مشکلاتی که در زندگی بشر امروزی به ویژه مسلمان‌ها اتفاق می‌افتد را مطرح کند، همچنین راهکارهایی را نیز برای افزایش استعدادهای افراد ترسیم کنند و در واقع، این بخش فقط مخصوص پاسخگویی به نیازها است.

از طرف دیگر بنده بر این باور هستم که تبلیغ تربیت‌گرا علاوه بر رویکرد پاسخگویی، یک رویکرد فعال نیز دارد که عرصه جدیدی را مبتنی بر استعدادها و شرایط انسان‌ها به وجود می‌آورد و آن هم این است که می‌تواند به خودی خود مبتکر باشد و فکر می‌کنم اگر تبلیغ تربیت‌گرا آماده شود و آرام آرام در متون درسی حوزه علمیه قرار گیرد روحانیون ما می‌توانند در فضای زندگی مسلمان‌ها و افراد کل بشر، فرامین اسلامی را وارد، دغدغه‌های اسلامی را مطرح و برای تعالی انسان، نقشه‌هایی را داشته باشند که مبتنی بر آیات و روایات باشد و حاصل آن چیزی باشد که وقتی آن را انجام می‌دهند به انجام آن اطمینان داشته و با قاطعیت پیش روند به طوری که بتوانند از استعدادهای دنیایی بهره برده و ابدیت انسان‌ها را تأمین کند.
 


 

آقای علیزاده کمی بیشتر برایمان درباره ماهیت تبلیغ تربیت‌گرا توضیح دهید و بفرمایید چه روشی در این شیوه تبلیغی دنبال می‌شود؟

علیزاده: تبلیغ تربیت‌گرا یک علم بین رشته‌ای است منتها نه با آن تصوری که در سیستم‌های قبلی تبلیغ وجود دارد چرا که ما در گذشته تبلیغ‌ را بین‌رشته‌ای را میان علم تبلیغات، علم روانشناسی، علم جامعه شناسی می‌دانستیم اما در این فضا این طور نیست بلکه ما تبلیغ تربیت‌گرا را علمی میان رشته‌ای لحاظ کرده‌ایم که اخلاق، معنویت نیز در آن مطرح بوده است.

نکته‌ای که لازم است در جلسات نقد به آن توجه شود این است که بنای ما بر آن بوده که از متد اجتهاد، یعنی همان شیوه‌ای که مجتهد دین ما در برداشت از آیات و روایات در مسائل فقهی از آن استفاده می‌کنند ما نیز همین روش را در تبلیغ تربیت‌گرا داشته باشیم و نکات متد اجتهاد در آن رعایت شود.

لذا با رویکرد جدی علمی به طرح تبلیغ تربیت‌گرا پرداخته شده و جای بسی دفاع نیز دارد البته ممکن است نقد‌هایی هم بر آن وارد شود که قابل بررسی است.

* برای ما جذابیت به معنای غربی آن و جذب حداکثری که در آن از تربیت خبری نباشد اهمیتی ندارد



 

آقای رادحسینی به نظر شما رویکرد اصلی تبلیغ تربیت‌گرا چیست؟

راد حسینی: نکته مهم و برجسته‌ای که این نظام‌واره تبلیغ دارد رویکرد تربیتی آن است بدین معنا که ما طبق نوشته‌های غربی نیامده‌ایم فقط بر جذابیت صرف و نشستن و برخاستن تأکید کنیم بلکه برای ما تربیت نیز آن هم از نوع اسلامی مدنظر بوده است و دوستانی که در این خصوص زحماتی را کشیده‌اند پژوهش آنها با نگاه به آیات و روایات است بنابر این برای ما جذب، از نوع اسلامی که دوستان ما نام آن را «تربیت» گذاشته‌اند ارزش و جایگاه والایی دارد.

علاوه بر اینکه لازم است در فرایند تبلیغ، تربیت وجود داشته باشد و مخاطب نیز به این سمت کشیده شود، برای ما جذابیت به معنای غربی آن و جذب حداکثری که در آن از تربیت خبری نباشد اهمیتی ندارد و ما این مسئله را به عنوان یک آسیب در تبلیغ تلقی می‌کنیم که نگاه جذابیت‌محور صرف به تبلیغ و جذب حداکثری مخاطب آن هم فقط برای شنیدن چند کلمه، نوعی آسیب به شمار می‌رود که متأسفانه جامعه تبلیغی ما نیز دچار این آسیب شده است.

از این رو دوستان پژوهشگر ما در پژوهشکده باقر‌العلوم (ع) فرایند مبلغ و مخاطب را با نگاه تربیت اسلامی مبنی بر اینکه هر آنچه که قرار است از تبلیغ اسلامی خارج شود باید با نگاه تربیتی باشد را مدنظر قرار می دهند.

* تبلیغ تربیت‌گرا می‌تواند زمینه خلاقیت را در میان کارشناسان دینی بالا ببرد



 

آیا منابعی که در بحث تبلیغ وجود دارد کافی نیست؟

جهانی: ما منابع را دسته‌بندی می‌کنیم منابعی که در متن دین ما وجود دارد مانند خود دین، زمان بردار نیست لذا برداشت‌هایی که کارشناسان از این منابع برداشت‌ها می‌کنند می‌توانند آنها را متناسب با نیازها و زندگی مخاطبان جهت‌دهی کنند. منابع دینی ما پایان‌ناپذیر و همواره پاسخگوست قرآن کتاب آسمانی است که پاسخ تمامی موارد در آن وجود دارد و شیوه برداشت ما شیوه فقاهتی است شیوه‌ای که در برداشت‌های خود مطمئن است و هیچ وقت به بن‌بست نمی‌رسد.

ما در تبلیغ تربیت‌گرا بیشتر به سمت انتقال و نوع بسته‌بندی مطالب رفته‌ایم. نیازهای غذایی بشر تمامی ندارد هر وقت که گندم بکاریم می‌توان از آن نان تولید کرد اما به آن نوع نانی که ارائه می‌دهیم بستگی دارد سؤال این است که آیا این گندم‌ها می‌تواند به هزار نان تبدیل شود که ما می‌گوییم بله این قابلیت را دارد و در واقع ما بسته‌بندی‌ها را متناسب با نیازهای امروزی می‌کنیم تا پاسخ فرد، اجتماع، و پاسخ تشکّل‌های جمعی را بدهد در مسئله ارائه، منابع‌ ما اندک است و اکنون نیازمندی‌ها بسیار زیاد شده و معتقدیم این نوع بسته‌بندی مطالب می‌تواند زمینه ایجاد خلاقیت جدی را در میان کارشناسان دینی ما ایجاد کند و از ترکیب این عناصر بتواند واژگان و مفاهیم مختلفی را تولید کرده و در اختیار مخاطب قرار دهند.

* بیش از 70 درصد تبلیغ تربیت‌گرا مبتی بر آیات و روایات است 

تبلیغ تربیت‌گرا از چه ویژگی‌هایی برخوردار است؟ و چه امتیازی نسبت به سایر روش‌های تبلیغی دارد؟

علیزاده: تبلیغ تربیت‌گرا سه ویژگی‌ اصلی دارد؛ نخستین و مهمترین ویژگی آن نظام‌واره و سیستمی بودن تبلیغ تربیت‌گرا است. همچنین تربیت‌گرا بودن دومین ویژگی آن است که متأسفانه کمتر به آن توجه می‌شود و اسلامی بودن، سومین ویژگی‌ آن به شمار می رود.

این روش تبلیغی، اسلامی است چرا که از متن قرآن روایات اهل بیت (ع) برآمده است. اگر بخواهم در بخش اول مثالی را عنوان کنم که چگونه تبلیغ تربیت‌گرا مولد بوده و می‌تواند در شرایط مختلف، ثمرات جدیدی را به ارمغان آورد می‌توان مثال حروف الفبا و کتابخانه را عنوان کرد، وقتی افراد وارد کتابخانه می‌شوند هزاران کتاب با مفاهیم مختلف و متفاوتی را مشاهده می‌کنند. با وجود اینکه حروف الفبا بیش از 28 حرف نیست و این مفاهیم از حروف الفبا به وجود آمده‌اند منتها این حروف قابلیت آن را دارند که با شیوه‌های مختلف، ترکیب شوند.

در تبلیغ تربیت‌گرا عناصر و حروف الفبایی دیده شده است که به نظر می‌رسد هر مرتبه، هر یک از این بخش‌ها را که با هم ترکیب می‌کنیم یک سخن تازه‌ای از آن در فضای تبلیغ بیرون می‌آید و مطمئن هستیم وقتی جلد نخست تبلیغ تربیت‌گرا در اختیار اندیشمندان دینی قرار گیرد می‌تواند برای اندیشه‌های مختلف، حرف‌های تازه‌ای را در فضای تبلیغ تولید کند.

بنابر این ویژگی مهم این عناصر آن است که یکدیگر را کنترل می‌کنند تا فضای سیستمی حاکم بوده و از چارچوب دین خارج نشود و این ویژگی بسیار مهمی است که به نظر می‌رسد چنین تحقیق مشابهی در عرصه تبلیغ وجود ندارد.

اما اگر بخواهیم ابتنای این تحقیق را بر آیات و روایات مورد بررسی قرار دهیم بیش از 70 درصد آن را متن قرآن و حدیث تشکیل می‌دهد البته با پردازشی جدید، مباحث تبلیغی از آن استخراج شده است نکته تربیت‌گرا بودن آن نیز بسیار جدی است. این نظام‌واره با ابتنای خود به آیات و روایات، مبلغ و مخاطب را تربیت می‌کند و مجموعه‌ای از گفت و شنود‌های صرف نیست! که به نظر می‌رسد آسیب جدی تبلیغ، در زمان‌های گذشته همین مورد بوده است.

بنابراین بنده معتقدم این نظام‌واره علاوه بر رشد مبلغ، اگر با این سبک و سیاق تبلیغی در عرصه تبلیغ وارد شود می‌تواند موجب رشد روز افزون مخاطب نیز شود.

این طرح توسط چند نفر انجام می‌شود آیا متخصصان شما صرفا از فعالان و پژوهشگران پژوهشکده باقر‌العلوم (ع) هستند؟

جهانی: اصل این کار توسط چهار نفر از پژوهشگران انجام می‌شود و دو ناظر نیز بر آن نظارت می‌کنند. پژوهشگران ما استعدادهای مختلفی دارند هم تخصصی تبلیغ در آنها هست که یکی از تخصصی‌های حوزه است همچنین تخصصی اخلاق و عرفان نیز در آنها وجود دارد.

از این رو سعی ما بر این بوده که تخصص‌های مختلف را در آنجا داشته باشیم از جمله تربیت و تبلیغ. جدایی از این چهار پژوهشگری که فعالیت می‌کنند این طرح دو ناظر مستقیم نیز دارد که کار را به لحاظ کیفی مورد بررسی قرار می‌دهند و از آنجایی که این کار در حوزه انجام می‌شود ضوابط کاری در حوزه بسیار متفاوت با سایر مراکز است لذا سعی ما بر این بوده است تا از نهایت ظرفیت اساتید در این طرح استفاده شود. به طور مثال اگر یکی از اساتید در جامعة‌المصطفی العالمیه فعالیت دارد و یا در قسمت مبلغان و طلاب خارج از کشور است این طرح را ببیند و اگر آسیبی در عرصه‌های بین‌الملل دارد آن را به ما گوشزد کند از این رو دوستانی که با گرایش خاصی به ویژه مبتنی بر علوم روز، در پژوهشکده دفتر تبلیغات اسلامی فعالیت می‌کنند این طرح را در ملاحظه کرده و مشاوره‌هایی را در این راستا به ما ارائه داده‌اند.

یکی از مشاورانی که ما از آنها بهره برده‌ایم فردی است که در زمینه عرفان‌های جدید و معنویت‌های نوپدید به تحقیق می‌پردازد و در انتها بیان می‌کند که آیا با نگرش این چنینی می‌توان پاسخگوی نیازها، مفاهیم و آسیب‌های امروزی بود؛ آیا موانع مختلفی که امروزه پردازشگران معنوی در جهان ایجاد کرده و مخاطبان را به چالش می‌کشند و انرژی و استعدادهای بشری را به هدر می‌دهند می‌توان پاسخ مناسبی برای آنها طرح کرد و مشاوران به مطالعه و تحقیق در این حوزه می‌پردازند.

جلد اول این طرح آماده شده است و جلد دوم و سوم آن در دست تدوین است و تلاش ما این است که این طرح را برای مراکز پژوهشی آماده کنیم تا متن درسی مراکز تخصصی از جمله مرکز تخصصی تبلیغ قرار گیرد و قابلیت این نوع استفاده را دارد.

* آزاداندیشی به صورت جدی در حوزه‌های علمیه وجود دارد

آیا در روند تدوین تبلیغ تربیت‌گرا، تعاملی هم با مراجع تقلید و علما داشته‌اید؟

جهانی: اما درباره این سؤال لازم می‌دانم این نکته را یادآور شوم که در حوزه و در فضای تولید دانش حوزوی، شکی در اینکه تمام اساتید شاگردان مراجع اعزام هستند نیست و همگی در درس خارج علما شرکت می‌کنند اما اینکه تولید علم مبتنی بر ارتباط با آقایان مراجع باشد نه این گونه نیست بلکه در حوزه، آزاد‌اندیشی به صورت جدی وجود دارد و طلاب نیز پایبند به فضای تولید آزادانه علم هستند از این رو پژوهشگر بعد از آنکه رتبه‌های علمی را کسب می‌کند و دانش و بهره کافی را از محضر اساتید می‌برد می‌تواند در فرایند این چنینی که ناظر، مشخصی هم دارد و پژوهشکده معتبری آن را پشتیبانی می‌کند به تولید چنین دانشی بپردازد.

ادامه دارد...
انتهای پیام/ک
برچسب ها:
آخرین اخبار