امروز : پنجشنبه ۲۷ مهر ۱۳۹۶ - 2017 October 18
۰۴:۴۳
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 153653
تاریخ انتشار: ۲۹ آذر ۱۳۹۴ - ساعت ۰۹:۱۰
تعداد بازدید: 363
تفسير منسوب به امام حسن عسكرى علیه السلام1 از منابع مشهور شيعه به شمار مي آيد و از گذشته مورد توجه فقها، محدثين و بالاخص مفسرين بوده است. در بسیاری از منابع مهم شیعی، می توان استناد به روایات این تفسیر را به وضوح مشاهده کرد.


جریان پیدایش تفسیر
شیخ صدوق رحمه الله، نقل می کند: «يوسف بن محمّد» و «علي بن محمد بن سيّار» همراه پدران خود، از سلطة داعي الحق، حسن بن زيد علوي - امام زيديّه در طبرستان - گريختند و به سامرّا نزد امام حسن عسكري علیه السلام پناهنده شدند. حضرت اين تفسير را بر آنها املا فرمود، آن دو می گویند: پدران ما شيعة امامي بودند و در شهر استرآباد [گرگان] زيديها غالب بوده و ما تحت حاكميّت امام زيديّه بوديم. او به اندك بهانه اي شيعيان را به قتل مي رساند، از اینرو پدران ما، شهر را به مقصد سامرّا ترك كردند.
آنها می گویند: ما آنجا در يكي از كاروانسراها اقامت كردیم و سپس خدمت امام حسن عسكري علیه السلام رسيديم؛ هنگامی که حضرت ما را ديد، فرمود: «مَرْحَباً بِالْآوِينَ إِلَيْنَا، الْمُلْتَجِئِينَ إِلَى كَنَفِنَا، قَدْ تَقَبَّلَ اللَّهُ تَعَالَى سَعْيَكُمَا، وَ آمَنَ رَوْعَكُمَا وَ كَفَاكُمَا أَعْدَاءَكُمَا، فَانْصَرِفَا آمِنِينَ عَلَى أَنْفُسِكُمَا وَ أَمْوَالِكُمَا؛ خوش آمديد اي كساني كه به ما پناهنده شديد! خداوند سعي شما را بپذيرد و در امان خویش قرارتان دهد و شما را از شرّ دشمنان حفظ كند، پس به شهر خود در كمال امنيت جان و مالتان، باز گرديد.»
ما با اينكه در صدق گفتار امام علیه السلام ترديدی نداشتيم؛ اما از سخن حضرت شگفت زده شديم و عرض کرديم: اي امام! چه دستوري مي فرمایيد؟ چگونه به شهري كه از آن گريختيم و هم اكنون تحت تعقيب هستيم، بازگرديم؟ امام علیه السلام به پدران ما فرمود: «خَلِّفَا عَلَيَّ وَلَدَيْكُمَا هَذَيْنِ- لِأُفِيدَهُمَا الْعِلْمَ الَّذِي يُشَرِّفُهُمَا اللَّهُ تَعَالَى بِهِ، ثُمَّ لَا تَحْفَلَا بِالسُّعَاةِ، وَ لَا بِوَعِيدِ الْمَسْعِيِّ إِلَيْهِ، فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقْصِمُ السُّعَاةَ وَ يُلْجِئُهُمْ إِلَى شَفَاعَتِكُمْ فِيهِمْ عِنْدَ مَنْ قَدْ هَرَبْتُمْ مِنْهُ؛ دو فرزند خود را نزد من بگذاريد تا به آنها علمي بياموزم كه خداوند عزّوجلّ به سبب آن، شرافت و بزرگواري به آنان بخشد. شما نیز هرگز دشمنان را نخواهيد ديد و آنان كاري از پيش نخواهند برد. خداوند عزّوجلّ آنان را در هم می شکند و محتاج شفاعت شما در جلوی [چشمان] کسی که از او فرا می کردید، قرار می دهد.»
«يوسف بن محمد» و «علي بن سيّار» مي گويند: پدران ما طبق فرمايش امام عسکری علیه السلام ما را نزد ايشان گذاشتند و همراه خانواده به شهر و ديار خود بازگشتند. ما در مدّت اقامت خود در سامرّا، پیوسته خدمت امام علیه السلام مشرّف می شدیم و حضرت همانند پدر با ما برخورد مي كرد. در يكي از روزها به ما فرمود: «إِذَا أَتَاكُمَا خَبَرُ كِفَايَةِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَبَوَيْكُمَا وَ إِخْزَائِهِ أَعْدَاءَهُمَا وَ صِدْقِ وَعْدِي إِيَّاهُمَا، جَعَلْتُ مِنْ شُكْرِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ أُفِيدَكُمَا تَفْسِيرَ الْقُرْآنِ مُشْتَمِلًا عَلَى بَعْضِ أَخْبَارِ آلِ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله فَيُعَظِّمُ اللَّهُ تَعَالَى بِذَلِكَ شَأْنَكُمَا؛2 هرگاه خبر سلامتي پدران شما و رسوايي دشمنان آنان و صدق گفتار من به شما رسيد، به شكرانة اين خبر مي خواهم به شما «تفسير قرآن» بگویم؛ تفسيري كه مشتمل بر اخبار آل محمّد صلی الله علیه و آله باشد تا بدين وسيله خداوند نشان و مقام شما را والا گرداند.»
ما از فرمايش حضرت خوشحال شدیم و عرض کرديم: اي فرزند رسول خدا صلی الله علیه و آله! بنابراين، ما تمام علوم و معاني قرآن را فراخواهيم گرفت؟ امام علیه السلام فرمود: «تمام علوم را نه»، پس نخستين مطلبي كه به ما املا فرمود، رواياتي در «فضل قرآن و اهل آن» بود، سپس تفسیر برخی از آیات را به ما املا فرمود و ما در مدّت اقامت خود در خدمت حضرت [كه هفت سال طول كشيد] هر روز مقداري از تفسير را مي نوشتيم.3

شیوة تفسیر عسکری
اين اثر که به صورت تفسیرترتیبی آیات است، پس از 5 مقدمه، كل سورة حمد و بقره تا آيه 282 تفسير شده است. نگارندة این تفسیر ابتدا آیه و سپس کلام امام علیه السلام را آورده است و در ذیل آیات، معنای لغات، شأن نزول آیه و نیز مطالبی را پیرامون موضوع آیه و در موارد بسیاری روایاتی از سایر معصومین علیهم السلام دربارة آیه شریفه بیان می کند. همچنین در ضمن تفسیر این آیات، برخی آیات دیگر را نیز به عنوان شاهد ذکر می کند و گاه به تفسیر آنها نیز می پردازد.
این آیات مورد اشاره بالغ بر یکصد و پنجاه آیه از سایر سوره های قرآن می باشد. تمامی تفاسیر این کتاب به امام عسکری علیه السلام منسوب بوده، در آن روایاتی از پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و ائمة هدی علیهم السلام و حتی حضرت زهرا علیه السلام نقل شده است.4
عنوان مقدمه ها چنين است:
1. بحثى در علت تأليف كتاب ؛
2. فضل قرآن ؛
3. فضل العالم بتأويل القرآن و العالم برحمته ؛
4. آداب قرائت قرآن؛
5. سد الأبواب عن المسجد دون باب علي علیه السلام.
در این کتاب، دربارة سيره نبوى صلی الله علیه و آله، به خصوص مناسبات پيامبر و يهوديان، بحثهاى متعددى مطرح شده و مجموعاً، در اين تفسير 379 حديث آمده است. بيشتر روايات، طولانى و مفصّل است، به طورى كه گاه يك روايت چندين صفحه را در بر مى گيرد. همچنین در اين تفسير برخى آيات تأويل شده و بيشتر تأويلها دربارة معجزات پيامبر و امامان علیهم السلام است. در اين اثر بیشتر از اسباب نزول آيات، به مصاديق آيات اشاره شده است.

سند تفسیر عسکری
این کتاب با سندهای مختلفی از شیخ صدوق رحمه الله نقل شده است و او از استادش «محمد بن قاسم استر آبادی» و او از دو راوی پیش گفته، از محضر امام عسکری علیه السلام روایت کرده است. «سلسله سند روايت كتاب نشان مى دهد كه نقل اين تفسير در ميان محدّثان و فقهاى قم در قرن چهارم و پنجم متداول بوده است.»5

جایگاه تفسیر عسکری میان علما

اگرچه این تفسیر در میان بعضی از علمای شیعه مانند: ابن غضائري، علاّمه حلّي [م 726 ق]، سيّد مصطفي تفرشي [م 11 ق]، محقّق داماد، محمد بن علي استرآبادي [م 1028 ق]، محمد بن علي اردبيلي [متوفای بعد از 1100 ق]، قهپايي [م 11 ق]، محقّق شوشتري [م 1415 ق]، آيت الله خويي [م 1413 ق]، محمد جواد بلاغي، ميرزا ابوالحسن شعراني و علامه طباطبایی، مورد نقد و ارزیابی قرار گرفته است؛ امّا علاوه بر تأیید و اعتماد بسیاری از شخصیتهای عالم تشیع، این تفسیر در حفظ ارزشهای علمی و تراث معنوی و فرهنگی شیعه، گنجینه ای ارزشمند محسوب شده و در گسترش معارف قرآن و اهل بیت علیهم السلام نقش ارزنده ای داشته است و مطالب مهم تفسیری، اخلاقی و تربیتی را در طول قرنها به نسلهای بعدی منتقل کرده، گرچه اشکالاتی نیز بر آن وارد است.6
با این حال تفسیر عسکری مورد اعتماد بزرگان عالم تفسیر، حدیث، فقه و اندیشه، همچون: رئيس المحدّثين شيخ صدوق [م 381 ق] در «علل الشرائع»، «من لایحضره الفقیه»، «التوحید» و «الامالی»، قطب راوندي [م 573 ق] در «الخرائج و الجرائح»، ابومنصور طبرسي [م 588 ق] در «الاحتجاج»، ابن شهرآشوب [م 588 ق] در «المناقب»، علی بن یونس عاملی [م 877 ق] در «صراط المستقيم»، محقق كركى [م 940 ق] در «اجازات»، شهيد ثانى [م 965 ق] در «منیة المرید» و «اجازات»، مجلسي اوّل [م 1070 ق] در «روضۀ المتقین» و مجلسي دوم [م 1111 ق] در «بحارالانوار»، شيخ حرّ عاملي [م 1104 ق] در «وسائل الشیعه»، فيض كاشاني [م 1091 ق] در «تفسیر الصافی»، علامه سید هاشم بحرانی [م 1107 ق] در «البرهان في تفسير القرآن»7 و «حلیة الابرار»، محقق بحرانی [م 1186 ق] در «الحدائق الناضرة»، حويزي [م 1112 ق]، حسن بن سليمان حلّي (شاگرد شهيد اوّل و از علماي قرن نهم)، سيد نعمت الله جزايري [م 1112 ق]، محمد جعفر خوانساري، صاحب «اكليل الرّجال»، شيخ سليمان بحراني [م 1121 ق] صاحب «الفوائد النّجفيّة»، ابو علي حائري [م 1216 ق]، وحيد بهبهاني [م 1206 ق]، شيخ ابوالحسن شريف، صاحب تفسير «مرآة الانوار»، شيخ محمد طه، صاحب «اتقان المقال»، سيد عبدالله شُبَّر [م 1242 ق]، سيّد حسين بروجردي [م 1267 ق] صاحب «نخبة المقال»، حجت الاسلام تبريزي، صاحب «صحيفة الابرار»، شيخ عبدالله بحراني، صاحب «عوالم»، شيخ مرتضي انصاري [م 1281 ق] در «کتاب الطهارة»، شيخ عبدالله مامقاني [م 1315 ق]، آقا رضا همدانی [م 1322 ق] در «مصباح الفقیه»، آيت الله بروجردي [م 1380 ق] در «جامع الاحادیث الشیعة»، علي بن حسن زواري (استاد صاحب «منهج المقال»)، محدّث نوري [م 1320 ق] در «مستدرک الوسائل»، آقابزرگ تهراني [م 1389 ق] در «الذریعة»، امام خمینی رحمه الله [م 1410 ق] در «مکاسب محرمه»، و بالاخره استاد شهید مطهری در «آشنایی با قرآن» قرار گرفته است.

تفسیر عسکری از منظر اهل نظر
سخن برخي از بزرگان در تأیید اين تفسير:
1. علامه ملا محمد باقر مجلسی رحمه الله: «تفسير امام عسكري علیه السلام از كتابهاي معروف بوده، شيخ صدوق بر آن اعتماد و از آن حديث نقل كرده است. هر چند بعضي از محدّثان، اين كتاب را مورد نقد قرار داده اند؛ امّا شیخ صدوق آشناي به حديث بوده و از نظر زمان به اين كتاب نزديك تر از محدّثان منتقد بوده است. علاوه بر اينكه بسياري از علماي ما بدون هيچ طعن و نقدي به كتاب، از آن روايت نقل كرده اند.»8
2. محدّث عالی مقام، میرزا حسین نوري رحمه الله: «ديدگاه محقّقان، پيرامون تفسير امام حسن عسكري علیه السلام از جمله: وحيد بهبهاني، سيّد هاشم بحراني، مجلسي اوّل و دوم، شيخ سليمان بحراني و محمد جعفر خوانساري اين است كه: اصحاب ما همانند ابن بابويه [شيخ صدوق رحمه الله] رواياتي از اين تفسير نقل كرده اند. شيخ صدوق از جمله كساني است كه تعهّد كرده است در كتابهايش فقط روايات صحيح و مُتقن را نقل كند. [اين نكته نشانگر آن است كه چون صدوق از تفسير امام حسن عسكري علیه السلام روایت نقل كرده است، پس در صحّت اين تفسير جاي هيچ شكّ و شبهه اي نيست.].»9

نسخه ها و ترجمه های تفسیر عسکری
متن عربی تفسیر، بارها چاپ شده است و آنچه در دسترس می باشد، اخیراً توسط مدرسة امام مهدی علیه السلام و با نظارت محقق فرزانه «سید محمد باقر موحد ابطحی»، در قم چاپ شده است.
قديمی ترين ترجمة فارسى آن، «آثار الاخيار» نام دارد كه توسط «ابو الحسن على بن حسن زواره اى» [م 984 ق]، ترجمه شده که تمام متن آن موجود است. آقای «قدرت اللّه حسينى شاه مرادى» نيز سورة فاتحة اين تفسير را با عنوان «تفسير فاتحة الكتاب از امام حسن عسكرى علیه السلام و پژوهشى پيرامون آن» در تهران [1404 ق] با مقدمه اى مبسوط در اثبات وثاقت تفسير، ترجمه و منتشر كرده است.
سيد حسين بهريلوى [یا بريلوى، متوفاى 1361 ق] اين تفسير را به زبان اردو ترجمه كرده و با عنوان «آثار حيدرى» به چاپ رسانده است.

نکته هایی ناب از تفسیر امام حسن عسکری علیه السلام:
1.درسی از حضرت زهرا علیه السلام
در حديثى از تفسير امام حسن عسكرى علیه السلام، ذیل آیة 83 بقره آمده است: زنى خدمت حضرت فاطمه زهرا علیه السلام رسيد و عرض کرد: مادر پير و ضعيفى دارم که در مسائل نماز دچار مشکل شده است و مرا فرستاده است تا از شما سؤال كنم. حضرت زهرا علیه السلام پاسخ او را بيان فرمودند و آن زن سؤال ديگرى مطرح كرد. حضرت پاسخ فرمودند. آن زن براى سومين بار سؤال كرد و پاسخ شنيد و اين كار را تا ده بار تكرار كرد، و حضرت هر بار به او پاسخ و او، سپس از فزونى سؤالهای خود شرمنده شد و عرض كرد: ديگر به شما زحمت نمى دهم، اى دختر رسول خدا صلی الله علیه و آله!
حضرت فاطمه علیه السلام فرمودند: «هَاتِي وَ سَلِي عَمَّا بَدَا لَكِ! أَ رَأَيْتِ مَنِ اكْتُرِىَ يَوْماً يَصْعَدُ إِلَى سَطْحٍ بِحَمْلٍ ثَقِيلٍ، وَ كِرَاؤُهُ مِائَةُ أَلْفِ دِينَارٍ، أَ يَثْقُلُ عَلَيْهِ؛ بیا و از هر چه برایت پیش آمده سؤال كن! آيا اگر كسى بر عهده بگيرد كه بار سنگينى را از محل بلندى بالا ببرد و كراية آن صد هزار دينار باشد، سنگينى بار او را زحمت خواهد داد؟»
زن عرض كرد: نه، حضرت فرمود: «اكْتُرِيتُ أَنَا لِكُلِّ مَسْئلَةٍ بِأَكْثَرَ مِنْ مِلْ ءِ مَا بَيْنَ الثَّرَى إِلَى الْعَرْشِ لُؤْلُؤاً فَأَحْرَى أَنْ لَا يَثْقُلَ عَلَيَّ؛ هر سؤالى كه تو از من مى كنى و من پاسخ مى گويم، به اندازة فاصلة ميان زمين و عرش مملو از لؤلؤ، پاداش من خواهد بود، پس قطعاً چنين بارى بر من سنگين نخواهد بود.»10
اين حوصلة عجيب و آن برخورد محبت آميز حضرت علیه السلام و آن تشبيه زيبای ایشان براى برطرف كردن شرمندگى سؤال كننده، هر یک نمونة جالبى از خوش خلقى پيشوايان بزرگ ما می باشد و سزاوار است در طريق ارشاد مردم از آن الهام بگيریم.

2. توسل به اصحاب کساء
در تفسير عسكرى ذیل آیة (فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ فَتابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيم)؛11 «سپس آدم علیه السلام از پروردگارش كلماتى دريافت کرد و با آنها توبه كرد و خداوند توبة او را پذيرفت؛ چراكه خداوند توبه پذير و مهربان است.» مى خوانيم: هنگامى كه حضرت آدم علیه السلام مرتكب آن ترک اولی شد و از پيشگاه خداوند متعال پوزش طلبيد، عرض كرد: «يَا رَبِّ! تُبْ عَلَيَّ، وَاقْبَلْ مَعْذِرَتِي، وَ أَعِدْنِي إِلَى مَرْتِبَتِي، وَ ارْفَعْ لَدَيْكَ دَرَجَتِي فَلَقَدْ تَبَيَّنَ نَقْصُ الْخَطِيئَةِ وَ ذُلُّهَا فِي أَعْضَائِي وَ سَائِرِ بَدَنِي؛ پروردگارا! به من رو کن و عذر مرا قبول نما. و مرا به مرتبه ام بازگردان و درجه ام را نزد خود و خواری آن در اعضا و تمام وجودم آشکار شد.» خداوند فرمود: آيا به خاطر ندارى كه به تو دستور دادم در شداید و حوادث سنگين و دردناك، به محمّد صلی الله علیه و آله و آل پاك او مرا بخوانى؟؛ حضرت آدم علیه السلام عرض كرد: پروردگارا! آرى. خداوند فرمود: «فَتَوَسَّلْ بِمُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ خُصُوصاً، فَادْعُنِي أُجِبْكَ إِلَى مُلْتَمَسِكَ، وَ أَزِدْكَ فَوْقَ مُرَادِكَ؛12 پس مخصوصاً به محمّد و على و فاطمه و حسن و حسين علیهم السلام توسل کن، پس مرا [به نام آنها] بخوان تا تقاضاى تو را بپذيرم و بيش از آنچه مى خواهى به تو بدهم.»
پی نوشت:
1) تفاسیر دیگری نیز به نام تفسیر عسکری موسوم است؛ از جمله تفسیر «حسن بن خالد بَرقی» از امام هادی علیه السلام و تفسیر «ابو هلال عسکری» که از اهل سنت می باشد.
2) التفسير المنسوب إلى الإمام الحسن العسكري علیه السلام، مدرسة امام مهدی علیه السلام، قم، ص10.
3) ماهنامة کوثر، ش 60، ص 85.
4) فرهنگ کتب حدیثی شیعه، سید محمود مدنی بجستانی، نشر بین الملل، تهران، ج 1، ص86 .
5) برگرفته از مقاله کتاب شناسی نرم افزار جامع التفاسیر نور.
6) برخى از این علما گفته اند: این تفسیر علاوه بر ضعف سندی، از نظر دلالت نیز شامل برخی معجزات غیر قابل قبول، غلو، افراط و عجایب غیر معقول است که در منابع روایى دیگر هیچ اثرى از آنها نیست. همچنین وقایع خلاف مسلمات تاریخی در آن انعکاس یافته است. گاهی روایات نقل شده در این تفسیر اسلوب روایی خود را از دست داده اند و ظاهراً نقل به مضمون شده اند، از اینرو شاهد عبارات ضعیف و مضطرب هستیم. در مواردی نیز با کتاب خدا و روایات قطعی تعارض دارد.
7) البرهان في تفسير القرآن، سیدهاشم بحرانی، نشر بنیاد بعثت، ج 1، ص 105.
8) بحار الأنوار، محمد باقر مجلسى، مؤسسۀ الوفاء، بيروت، 1403ق، ج 1، ص 28.
9) خاتمۀ مستدرک الوسائل، محدث نوری، مؤسسۀ آل البیت، قم، ج 5، ص 199؛ ماهنامه کوثر، ش 60، ص 85 .
10) التفسير المنسوب إلى الإمام الحسن العسكري علیه السلام، ص 340.
11) بقره/ 37.
12) التفسير المنسوب إلى الإمام الحسن العسكري علیه السلام، ص 225.
13) همان، ص 320.
14) همان.
15) مجموعه آثار استاد شهيد مطهرى، نشر صدرا، تهران، ج 26، ص 340.
منبع: ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره149. 
3. شیعه و اهمیت تقیه
در این تفسیر ذیل آیة 80 و 81 سورة بقره، در معنای شیعه و شرایط آن مطالبی بیان شده است و روایاتی را نقل می کند، سپس بحث تقیه را مطرح می کند و می نویسد: تقیه در بعضى از روايات، در رديف اداى حقوق برادران دينى به عنوان دو فريضه از بزرگ ترين فرايض ذكر شده است. چنان كه در ذيل آية: (وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ) مى خوانيم: «وَ أعْظَمُهَا فَرْضَانِ: قَضَاءُ حُقُوقِ الإخْوَانِ فِى اللّهِ وَ اسْتِعْمَالُ التَقِيَّةِ مِنْ أعْدَاءِ اللّه؛13 بزرگ ترین اعمال صالح [بعد از توحید، نبوت و امامت] دو چیز است: یکی پرداخت حقوق برادران دینی به خاطر خدا و دوم، رعایت تقیه در مقابل دشمنان خدا.» آنگاه از امام مجتبى علیه السلام نقل می کند که فرمود: «إنَّ التَّقِيَّةَ يَصْلَحُ اللّهُ بِهَا أُمَّةً لِصَاحِبِهَا مِثْلُ ثَوَابِ أعْمَالِهِمْ فَإنْ تَرَكَهَا أُهْلَكَ أُمّةً، تَارِكُهَا شَرِيكُ مَنْ أهْلَكَهُمْ؛ تقيّه اى كه با آن حال امّتى اصلاح گردد، براى تقيّه كننده همانند پاداش اعمال آنها را به بار خواهد آورد و اگر ترك تقيّه باعث هلاك امّتى گردد، او شريك جرم خواهد بود.»14
چون ممكن است ترك تقيّه براى خود انسان به خاطر موقعيّت و نفوذ اجتماعى اش، هيچ گونه زيانى نداشته باشد؛ امّا افراد بى گناه و عادّى كه به پيشوا و رهبرى وابسته هستند، هدف حملات دشمن قرار گيرند. اينجاست كه رهبر و پيشواى مكتب براى حفظ نفرات خود از روش تقيّه استفاده مى كند تا با كمك آنها به هدفهاى اساسى برسد.

4. عالمان ریاکار
استاد مطهری رحمه الله در کتاب «آشنایی با قرآن» به نکته ای اجتماعی و مهم اشاره می کند و می نویسد: «حديث معروفى است در تفسير امام عسكرى علیه السلام، و از قديم يادم هست که امام علیه السلام راجع به بعضى از آنهايى كه نامشان علما است و در آخرالزمان پيدا مى شوند، مى فرمايد: «هُمْ اَضَرُّ عَلَى ضُعَفاءِ شيعَتِنا مِنْ جَيْشِ يَزيدَ عَلَى الْحُسَينِ بنِ عَلِىٍّ علیهما السلام وَ اصْحابِهِ؛ يعنى ضرر عالمان ریا کار بر امت اسلام از ضرر لشكر يزيد بر حسين بن على علیهما السلام و یارانش بيشتر است. واقعاً هم همين طور است. آدمى كه اين فكر را در ميان مردم تبليغ بكند، ضررش بر اسلام از لشكر يزيد بر امام حسين علیه السلام كمتر نيست.»15
این تفسیر دربردارندة نکات ارزندة فراوانی است که از مجال این مقاله بیرون است و مبلغین می توانند با مراجعه به این منبع معتبر شیعی، از مطالب بسیار ارزشمند آن بهره مند شوند.

پی نوشت:
1) تفاسیر دیگری نیز به نام تفسیر عسکری موسوم است؛ از جمله تفسیر «حسن بن خالد بَرقی» از امام هادی علیه السلام و تفسیر «ابو هلال عسکری» که از اهل سنت می باشد.
2) التفسير المنسوب إلى الإمام الحسن العسكري علیه السلام، مدرسة امام مهدی علیه السلام، قم، ص10.
3) ماهنامة کوثر، ش 60، ص 85.
4) فرهنگ کتب حدیثی شیعه، سید محمود مدنی بجستانی، نشر بین الملل، تهران، ج 1، ص86 .
5) برگرفته از مقاله کتاب شناسی نرم افزار جامع التفاسیر نور.
6) برخى از این علما گفته اند: این تفسیر علاوه بر ضعف سندی، از نظر دلالت نیز شامل برخی معجزات غیر قابل قبول، غلو، افراط و عجایب غیر معقول است که در منابع روایى دیگر هیچ اثرى از آنها نیست. همچنین وقایع خلاف مسلمات تاریخی در آن انعکاس یافته است. گاهی روایات نقل شده در این تفسیر اسلوب روایی خود را از دست داده اند و ظاهراً نقل به مضمون شده اند، از اینرو شاهد عبارات ضعیف و مضطرب هستیم. در مواردی نیز با کتاب خدا و روایات قطعی تعارض دارد.
7) البرهان في تفسير القرآن، سیدهاشم بحرانی، نشر بنیاد بعثت، ج 1، ص 105.
8) بحار الأنوار، محمد باقر مجلسى، مؤسسۀ الوفاء، بيروت، 1403ق، ج 1، ص 28.
9) خاتمۀ مستدرک الوسائل، محدث نوری، مؤسسۀ آل البیت، قم، ج 5، ص 199؛ ماهنامه کوثر، ش 60، ص 85 .
10) التفسير المنسوب إلى الإمام الحسن العسكري علیه السلام، ص 340.
11) بقره/ 37.
12) التفسير المنسوب إلى الإمام الحسن العسكري علیه السلام، ص 225.
13) همان، ص 320.
14) همان.
15) مجموعه آثار استاد شهيد مطهرى، نشر صدرا، تهران، ج 26، ص 340.
منبع: ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره149.

برچسب ها:
آخرین اخبار