امروز : چهارشنبه ۶ اردیبهشت ۱۳۹۶ - 2017 April 26
۲۱:۲۱
ادموند
کمک مالی
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 22230
تاریخ انتشار: ۱۷ تیر ۱۳۹۲ - ساعت ۱۳:۲۷
تعداد بازدید: 39
خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس ـ راهبرد فرهنگ: واقعیت تحولات بزرگ امروز ایران، مفاهیم جدید و بسیاری را وارد حوزه فرهنگی و اجتماعی کرده ...

خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس ـ راهبرد فرهنگ: واقعیت تحولات بزرگ امروز ایران، مفاهیم جدید و بسیاری را وارد حوزه فرهنگی و اجتماعی کرده است؛ ارزش‌ها نوعی چرخش معنایی داشتند و بسیاری از تابوهای اخلاق جامعه در روند جهانی شدن و گسترش استفاده از شبکه‌های تلویزیونی غیر بومی از بین رفت.

فرصت برای بازسازی و ترمیم این تابوهای اخلاقی و انسانی در ایامی که پذیرش بافت اجتماعی جامعه مهیا است، اهمیت بسزایی دارد.

مناسبت‌های مذهبی و ملی از زمان‌هایی است که پتانسیل تمرکز بر یک پدیده و بازاندیشی در ابعاد آسیبی آن را دارد و به همین دلیل به خصوص در سال‌های اخیر در کانون توجه برنامه‌سازی قرار گرفته است.

برنامه‌هایی که به مناسبت‌های خاص ملی و مذهبی از صداوسیما منتشر می‌شوند، عموما محتوای مشخص دارند که حتی در نحوه بازنمایی و بازتولیدی تکرار قرار گرفته‌اند به گونه‌ای که مخاطب شاید تصور کند که اجباری در پشت ساخت این برنامه‌ها قرار داد و به همین دلیل توجه به محتوای جذاب و جدید در حاشیه قرار گرفته‌است.

بیشتر این برنامه‌های در ایامی مانند نوروز، ماه رمضان، محرم و صفر و ... با محور قرار دادن آن مناسبت خواص سعی در توصیف زندگی روزمره یا اتفاقات خاص زندگی افراد داستان با محوریت آن مناسبت هستند و ارزش‌های اخلاقی و مذهبی گاه با نوعی اغراق به مخاطب منتقل می‌شود.

در بین رسانه‌های جمعی، تلویزیون از جذابیت بیشتری در بین مخاطبان بهره‌مند است به همین دلیل در این نوشتار بیشتر به برنامه‌سازی در این رسانه پرداختیم.

اغلب رسانه‌ها به شیوه‌های متفاوتی مانند معتبر نشان دادن منابع اطلاعاتی خود، تکرار مطالب و برجسته‌سازی آن‌ها به‌وسیله فنونی مانند شوخی و یا ترس، مخاطب خود را قانع می‌نمایند و یا همان‌گونه که رولان بارت اشاره می‌کند، از طریق انتقال ضمنی معانی به اشاعه و ترویج آن کمک می‌نمایند.(صنعتی شرقی، 1389)

این رویه نوعی فرهنگ‌سازی و برجسته کردن برخی ویژگی‌ها و یا ارزش‌های اخلاقی یک جامعه است اما نحوه بیان و بازنمایی آن تاثیر بیشتری از خود موضوع دارد.

فرهنگ از ارزش‌های اعضای یک گروه، هنجارهایی که از آن پیروی می‌کنند و کالاهای مادی که تولید می‌کنند، تشکیل می‌شود. به صراحت می‌توان گفت، که سبک‌های زندگی مرسوم در جامعه، یک جنبه از فرهنگ آن جامعه را شکل می‌دهند. بنابراین، در واقع ارزش، مفهوم بنیادین سبک زندگی است و می‌توان گفت، که سبک زندگی فرد بازتابی از ارزش‌های فرد و هنجارهایی است، که به این ارزش‌ها مربوط می‌شوند.

عقاید دینی نیز امری درونی و غیر قابل مشاهده هستند اما مناسک دینی، امری عینی و مشاهده‌پذیر و قابل اندازه گیری‌اند. دلیل تفاوت امر ذهنی (عقیده و باورمندی به یک دین) یا امری عینی(عمل به شعایر دینی) این است که به قول دورکیم «کافی نیست که ما به آنها فکر کنیم، اما لازم است که ما خود را در فضای عمل آنها قرار دهیم که بتوانیم بهتر تاثیرشان را احساس کنیم. در یک کلام لازم است که ما حرکت کنیم و اعمال این چنین ضروری را تکرار نماییم. ما نیازمند تجدید و احیای تاثیراتشان هستیم.»

محتوای پخش شده از تلویزیون به عنوان یک رسانه همگانی، می‌تواند ارزش‌های زیربنایی هویت جامعه را تحت تاثیر قرار دهد و با بهره‌گیری از تکنیک‌های ارتباطی، بر ایده‌های مردم تاثیرات مثبت یا منفی بر جای گذارد.

برنامه‌های تلویزیونی هم وسیله بازنمایی شرایط موجود در یک جامعه هستند و هم توانایی مدل رفتاری شدن برای اعضای جامعه را نیز دارا هستند.

الگوشدن برنامه‌های تلویزیون زمانی بیشتر است که مخاطب بین خود و شخصیت‌های سریال‌ها شباهت‌هایی را بیابد و در راستای همسان‌سازی خود و شخصیت‌ها بر آید. با توجه به نظریه رضایت و خشنودی، باید گفت که میل مخاطبان و استقبال آنان از تماشای این قبیل سریال‌ها به ادامه تولید سریال‌هایی با این مضمون و بازتولید آنان منجر شده است.

سورین وتانکارد(1384) در این‏باره می‏گویند که «امروزه رسانه‌ها جهان را تسخیر کرده‏اند، اگرچه ‏این رسانه‌ها به مخاطبان خود نمی‏گویند که چگونه فکر کنند، اما به طرز خیره کننده‏ای در گفتن این که به چه فکر کنند، موفق‌اند».

در سال‌های اخیر تلویزیون بدون توجه به نوع‌شناسی مخاطب، آنها را در معرض ارزش‌های یکسان قرار می‌دهد که چنین عملکردی موجب تقابل و تناقض ارزشی به خصوص در نظام خانواده خواهد شد و ضربه سختی بر فرهنگ متفاوت و بومی خانواده‌ها در شهرهای مختلف وارد خواهد کرد.

بیشترین میزان تماشای سریال و برنامه‌های زنده به صورت خانوادگی در ایامی مانند ماه رمضان یا نوروز صورت می‌گیرد و تجربه تماشای مشترک در خانواده در این زمان بیشتر است.

در سریال‌های ماه مبارک رمضان، اغلب و همه ساله دو قطب در ساختار خانواده‌ها به نمایش گذاشته می‌شود، خانواده‌ای از قشر مرفه، امکانات مالی بالا، خوش گذران، بی توجه به مذهب، در معرض اغفال و گمراهی و دارای سوء اخلاق و در قطب دیگر، خانواده‌ای فقیر، معتقد به مکارم اخلاقی، مذهبی، زنان با حجاب چادر، عدم توجه خانواده به تجملات، مشکلات مالی، دارای صله رحم و ... هستند.

محتوای سریال‌های طنز نیز بیشتر یک حوادثی است که برای خانواده غیرتهرانی که در شهرهای بزرگ یا تهران برای‌شان رخ می‌دهد. به دلیل ابهام موجود در روشن شدن وجوه قابل قبول از هویت ملی و تناسب آن با هویت مذهبی، گرایش‌های بسیار متعدد و متنوعی در خانواده های ایرانی دیده می‌شود. از سویی فرهنگ قناعت و ساده‌زیستی به ظاهر در این سریال‌ها مورد تاکید قرار گرفته است اما رواج تجمل‌گرایی به مراتب بیشتر دیده می‌شود.

بازنمایی موجود در این قبیل سریال‌ها با این شدت و مرزبندی در دنیای واقعی قابل مشاهده نیست و این بازنمایی به بازتولید نوع جدیدی از ساختار خانواده در جامعه منجر خواهد شد؛ به عبارت دیگر، در زندگی واقعی مرزبندی به این شدت تیره و روشن نیست و همواره مرزهای خاکستری فی مابین دو سبک بازنمایی شده در سریال‌ها در جریان است.

القای یک سبک زندگی، آن هم با معیارهای قشر متوسط تهرانی و رواج فرهنگ مصرف، تجمل‌گرایی، انزوای خانوادگی و ... گسست فرهنگی در خانواده‌های ایرانی یکی از سطحی‌ترین و قابل رویت‌ترین آفت‌های و مضرات این قبیل سریال‌هاست.

در جریان انتقال ارزش‌های اخلاقی نیز با ارائه از نوع خاصی و تکراری از یک شخصیت، عنصر جذابیت و تکثر را نادیده گرفته‌اند و شخصیت‌های منفی داستان‌ها بر خلاف شخصیت مثبت دوست داشتنی‌تر هستند و افراد مثبت عموما افرادی ساده و ضعیف جلوه داده می‌شوند و تکرار موضوعات و قابل حدس زدن پایان داستان، عامل منفی دیگر در تولید برنامه‌ها وسریال‌های مناسبتی است.

با وجود فرصت مناسب برای ارزش‌سازی و مهندسی فرهنگی جامعه از طریق برنامه‌های مناسبتی، ضعف در  تولید و کیفیت مناسب محتوای داستان‌ها یا برنامه‌ها، کلیشه‌ای شدن و عدم توجه به شیوه‌های بازنمایی جذاب‌تر، نه تنها تاثیرگذاری برنامه‌ها از بین رفته بلکه شبکه‌های خارجی در این ایام سریال‌های مناسبتی پخش می‌کند.

یادداشت: سودابه قیصری

انتهای پیام/س
برچسب ها:
آخرین اخبار