امروز : چهارشنبه ۶ بهمن ۱۳۹۵ - 2017 January 24
۰۲:۳۶
ادموند
کمک مالی
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 23058
تاریخ انتشار: ۱۹ تیر ۱۳۹۲ - ساعت ۱۲:۲۹
تعداد بازدید: 69
خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس- گروه کتاب و ادبیات: پیشنهاد پایان هفته، کتاب «اسلامگرایی در مصر» اثری پژوهشی در تفکر و عملکرد جماعت ...

خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس- گروه کتاب و ادبیات: پیشنهاد پایان هفته، کتاب «اسلامگرایی در مصر» اثری پژوهشی در تفکر و عملکرد جماعت اسلامی مصر به قلم نویسنده و محقق معاصر یعقوب توکلی است که در آن به ریشه‌های بیداری اسلامی در کشور مصر پرداخته شده است.

کتاب «اسلام‌گرایی در مصر» (پژوهشی در تفکر و عملکرد جماعت اسلامی مصر) اثر یعقوب توکلی است که توسط انتشارات سوره مهر در تهران چاپ و منتشر شده است.
کتاب حاضر در نگاه اول در پی آن است که اسلام‌گرایی یکی از مهم‌ترین پدیده‌های سیاسی و اجتماعی عصر حاضر است و بیش از آنکه معلول عوامل اجتماعی و یا اقتصادی باشد،از مایه‌های فلسفی و عرفانی برخوردار  است. در مباحث این کتاب، جنبش اسلامی در مصر با تأکید بر فعالیت سازمان جماعت اسلامی بررسی شده است و توجه عمده نویسنده به نمودهای توحیدباوری و معاداندیشی این سازمان است. در پی آن، شرایط سیاسی، اقتصادی و اجتماعی هم به عنوان عواملی مؤثر در تشریح جنبش اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است.
بنابراین، به اعتقاد مولف، در این اثر برای شناخت بهتر جنبش اسلامی مصر باید به شکلی جدی‌تر به ابعاد دینی و اعتقادی آن پرداخت و علت گرایش طبقات مختلف مردم- به خصوص محرومان به مبارزات سیاسی و همچنین ستم‌ستیزی‌های اجتماعی را، در قالب باورهای دینی و احساس مسئولیت انسان در برابر خدا دانست.
کتاب حاضر در هجده عنوان تنظیم شده است که در مدخل تحلیلی آن می‌خوانیم: وقوع رنسانس در اروپا به نحوی آغاز جریان دین‌زدایی در این قاره محسوب می‌شود، دینی که باید بر مبنای نحوه حاکمیت کلیسا در قرون وسطی به آن نگریست.

به اعتقاد مولف، در طول سال‌های مدیدی که حکومت استبدادی کلیسا، عملکرد خشونت‌بار و فجیعی را در بین ساکنان اروپا به نمایش گذاشته بود، مردم و اندیشمندان- قربانیان اصلی استبداد دینی قرون وسطی بودند در پی یافتن راه‌هایی برآمدند که هدف از دست‌یابی به آن‌ها، فردی ساختن دین و اندیشه‌های دینی و حذف آن از صحنه‌های اجتماعی بود، خواستی که با رنسانس تحقق یافت.
مبحث فوق بر این نکته تاکید دارد که این تغییر و تحولات عمیق، اسباب بروز اندیشه‌های تازه و نوین را پدید آورد و مسیر حرکت فرهنگ و تمدن را در اروپا دگرگون ساخت و زمانی این تحولات صورت می‌پذیرفت که ممالک اسلامی- برخلاف سوابق درخشان علمی و فرهنگی- به دلیل وجود کشمکش‌های سیاسی و نظامی، از آنچه در جهان غرب به وقوع می‌پیوست، بی‌اطلاع بودند و از طرفی، حاکمیت سلاطین فاسد و خودکامه، بنیان‌های سیاسی و اجتماعی و فرهنگی ترقی توسعه را سست گردانید. تداوم این روند در طی قرون متمادی موجب اقتدار روز افزون کشورهای اروپایی و ضعف و فتور کشورهای اسلامی شد به نحوی که دست‌اندازی‌ها و تجاوزات غرب علیه سرزمین‌های اسلامی شدت یافت.

نکته قابل توجه در این میان این است که، هرگاه حرکتی واقعی و مردمی با شرکت توده‌های مردم آغاز شد و شعاع آن از محدوده نخبگان تحصیل‌ کرده فراتر رفت، بیش از آنکه جنبه ناسیونالیستی یا اقتصادی به خود بگیرد، به صورت اسلامی تجلی نموده است. در این مسیر، مصر به عنوان کشوری مسلمان یکی از این کانون‌های ویژه بود که مورد توجه قرار گرفت، وجود دانشگاه الازهر در این کشور به زمان فاطمیان بازمی‌گردد. ضمن اینکه ناپلئون بناپارت از جمله حکمرانانی بود که خیلی زود به اهمیت مصر واقف شد و آن سرزمین را به تصرف خود درآورد.

در ادامه آمده است تأسیس دانشگاه دارالعلم در قاهره توسط فرانسویان، مقدمه‌ای برای ورود فرهنگ غرب به این کشور شد. سپس سوریه و لبنان نیز در معرض هجوم مسیونرهای مسیحی و فرهنگ غرب قرار گرفتند. همچنین آمده است: به وجود آمدن دولت اشغال‌گر اسرائیل و وقوع جنگ اول اعراب و اسرائیل در سال 1948 و شکست اعراب در آن جنگ نشان داد که اعراب تا چه اندازه در جهان معاصر تنها و رها شده هستند. در این زمینه، تشکیل سازمان اخوان‌المسلمین مصر که در سال 1928 توسط استاد حسن‌البنا در شهر اسماعیلیه پایه‌گذاری شد پاسخی بود به روند سلطه‌جویی غرب در جهان اسلام و خصوصاً کشور مصر، هر چند به باور نویسنده این سازمان با طرح مبهم و کلی حکومت اسلامی نتوانست کاری از پیش ببرد، اما به عنوان یک حرکت و شروع قابل توجه محسوب می‌شود.
بر اساس شاهدی که در کتاب آمده است، اعضای داوطلب خدمت در اخوان المسلمین، مدتی در فلسطین به همراه رزمندگان این کشور به جنگ علیه رژیم صهیونیستی پرداختند تا اینکه «حسن‌البنا» توسط پلیس مخفی مصر ترور شد. بعد از حسن‌البنا، قاضی الهضیبی، پس از یک دوره انتقال رهبری توسط صالح عشماوی، مرشد عام اخوان‌المسلمین و جانشین وی گردید اما به علت اتخاذ شیوه‌های لیبرالیستی و محافظه‌کارانه وی، هیچ گام مثبتی جز تشدید اختلاف میان اعضای سازمان برداشته نشد. در 25 ژوئیه 1952 نیز که کودتای افسران آزاد در مصر به رهبری جمال‌ عبدالناصر باعث سقوط ملک فاروق از مسند قدرت گردید، باز هم امکانی برای هماهنگی میان اخوان المسلمین و حکومت ناصر به وجود نیامد. تا آنجا که در سال 1954 انحلال اخوان‌المسلمین آخرین مانع کسب قدرت مطلقه ناصر محسوب می‌شد. در قسمت آخر مدخل تحلیلی به پیروزی انقلاب اسلامی ایران پرداخته شده است.
در بخش بعدی کتاب حاضر تحت عنوان «شرایط نوین بازخیزی اسلامی در مصر» ضمن پرداختن به انقلاب اسلامی و تأثیر آن بر مصریان، آمده است، دولت‌های حاکم بر مصر و رژیم پهلوی در ایران، در چند بحران مشابه نظیر: بحران هویت، بحران مشروعیت، بحران اخلاقی و بحران اقتصادی، دست و پا می‌زدند که آن‌ها را وادار می‌کرد برای جلوگیری از نابودی خویش به سرکوب ملت‌هایشان بپردازند. به نقل از کتاب، رفتار هنرپیشه‌گونه سادات و عملکرد ضداخلاقی وی و همسرش جیهان‌سادات و خانواده وی موجب آن شد که او به لحاظ اخلاقی مورد اتهام و تنفر افکار عمومی مردم مسلمان مصر و مسلمانان جهان قرار گیرد. در آخر این بخش به این مطلب اشاره شده است که انحطاط فرهنگی و اخلاقی شدید نیز که به دنبال انحطاط اقتصادی به وجود آمده بود، به مرور مردم مسلمان مصر را به چاره‌جویی وا می داشت چاره‌ای که نه سوسیالیستی و شرقی باشد و نه بر مبنای سرمایه‌داری مهاجم غربی.
به باور نویسنده اقدام خالد از دو جهت قابل توجه بود: اول آنکه جنبش اسلامی مصر، پس از دو دهه رویارویی نافرجام با رژیم حاکم و تحمل اعدام‌ها و فشارهای ظالمانه‌ توانست ضربه‌ای مهلک بر رژیم وارد سازد ولی دومین مسئله آن بود که از لحظه ترور سادات به بعد، آنچنان دستگیری‌ها و سرکوب‌ مسلمانان انقلابی شدت گرفت که باعث کنترل جدی حرکات و برقراری حکومت وحشت و سپس شکست طرح انقلاب اسلامی در آن سرزمین گردید.

بخش بعدی به تشکل‌های اسلامی در مصر اختصاص دارد نظیر اخوان‌المسلمین که تحت رهبری شیخ عمر تلمسانی قرار داشتند. از دیگر تشکل‌ها صرفی‌ها بودند که حتی رهبری آنان نیز از طرف حکومت انتخاب می‌شد و به عبادت آمیخته به خرافات مشغول بودند و مؤسسه الازهر واوقاف، تشکل‌ دیگری بود که در واقع عامل اجرای دستورات حکومت مصر و رهبری آن بود و وظیفه داشت همه عملکردهای دولت را به دین ربط دهد. تاریخچه تشکیل سازمان جماعت اسلامی، عنوان قسمت بعدی این کتاب است که می‌پردازد به اینکه جماعت اسلامی در ابتدا به نام اتجاه‌الصعید، شناخته می‌شد اما به خاطر اعتراض به سیاست‌های اخوان‌المسلمین و سلفی‌ها از آنان جدا شد و نام جماعت اسلامی را بر خود نهاد.

نکته‌ای که در قسمت بعدی کتاب با عنوان «عمل به تکلیف استراتژی کسب قدرت سیاسی» وجود دارد این است که رهبران جماعت اسلامی می‌دانستند که تنها حکومت اسلامی با استقرار خود می‌تواند به عنوان یک مرکز قوی مطرح باشد و شکست رهبری که نتوانستند اندیشه‌های اصلاحی خود را پیاده کنند فقط به خاطر عدم توفیق آنان در پیاده کردن یک حکومت اسلامی در کشور بوده است. در قسمت بعدی این نوشتار به طور مبسوط روند کشته شدن سادات به وسیله خالد اسلامبولی و سه تن دیگر از یاران و دوستان او که همگی در این عملیات شهید شدند مورد بررسی قرار گرفته‌ و شمه‌ای از زندگی آنان بازگو می‌گردد. در قسمتی از این بخش آمده است نخستین چیزی که پس از ترور سادات مشکوک به نظر می‌رسد قطع برنامه مستقیم رژه در حوزه رئیس جمهور بود. تلویزیون پس از قطع برنامه، ابتدا مناظر روستایی نمایش داد و دقایقی بعد، مارش‌های نظامی پخش کرد. به این شکل ملت مصر دریافتند که واقعه‌ای مهم رخ داده است.
به حکومت رسیدن حسنی مبارک در مصر پیامدهای منفی بسیاری را برای جنبش اسلامی در پی داشت. او برای کسب وجهه بیشتر نزد دولت‌های غربی، سیاست درهای باز را گسترش داد و مبارزه علیه گروه‌های مسلمانان را شدت بخشید. به اعتقاد نویسنده ماجرای بازجویی خالد از آنجا که حاوی شرح دقیق ماجرا و همچنین وقوف بر اندیشه حاکم بر فعالیت گروه‌های اسلامی مصر است، بسیار اهمیت دارد. شرح این بازجویی در قسمت‌های آخر کتاب حاضر به طور مبسوط شرح داده شده است. همچنین در قسمت‌ دیگری از این کتاب به روایت شهادت خالد اسلامبولی و حسین عباس محمد اختصاص دارد . انتهای کتاب به اسناد و عکس‌های مربوط به این حادثه اختصاص دارد.

کتاب«اسلامگرایی در مصر»نوشته یعقوب توکلی را انتشارات سوره مهر در تهران چاپ و منتشر کرده است. علاقه‌مندان برای تهیه این اثر می‌توانند با شماره تلفن‌های 66460993 تماس حاصل نمایند.
انتهای پیام/و
برچسب ها:
آخرین اخبار