امروز : یکشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 11
۰۷:۴۰
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 23802
تاریخ انتشار: ۲۱ تیر ۱۳۹۲ - ساعت ۱۲:۳۳
تعداد بازدید: 89
به گزارش خبرگزاری فارس، «سمیح ایدیز»، تحلیل‌گر ترک و نویسنده مقاله در روزنامه‌های انگلیسی‌زبان ترکیه، فایننشال‌تایمز انگلیس، تایمز لندن، فصلنامه ...

به گزارش خبرگزاری فارس، «سمیح ایدیز»، تحلیل‌گر ترک و نویسنده مقاله در روزنامه‌های انگلیسی‌زبان ترکیه، فایننشال‌تایمز انگلیس، تایمز لندن، فصلنامه مدیترانه و مجله سیاست خارجی در مطلبی در پایگاه خبری-تحلیلی «المانیتور» می‌نویسد: دیرزمانی نیست که احمد داود اغلو، وزیر خارجه ترکیه از کشوری به کشوری دیگر سفر می‌کرد و به طور فعالانه‌ای در تلاش‌ها برای حل مناقشات و کاهش تنش‌های خاورمیانه مشارکت داشت. آن روزها ماه عسل وی بود، زمانی که همه چشم‌ها به عنوان نیروی جدید و خوشایند به وی دوخته شده بود و از قدرت نرم در حال افزایش ترکیه به نفع منطقه استفاده می‌شد. این اظهارات داود اغلو که ترکیه به خاطر تاریخ حضورش در منطقه، خاورمیانه را بهتر از دیگران درک می‌کند برغم ایجاد جریان‌های نئوعثمانی در داخل و خارج از ترکیه اعتبار داشت. در عین حال آنکارا کانال‌های گفت‌وگو با همه از جمله اسرائیل را باز گذاشته بود و همین مسئله این ایده را تقویت می‌کرد که ترکیه که یک پایش در اروپا قرار دارد، می‌تواند صلح منطقه‌ای ایجاد کند. هویت ترکیه به عنوان کشوری مسلمان‌نشین با حکومتی سکولار و دموکرات و دولت اسلامی منتخب نیز ترکیه را به الگویی سیاسی برای خاورمیانه تبدیل کرده بود. رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه نیز پس از ساقط شدن حسنی مبارک به مصری‌ها اطمینان داده بود که تشکیل چنین حکومتی ممکن است. البته همه اینها مربوط به گذشته است و دیگر آنکارا گوش شنوای چندانی در منطقه نمی‌یابد.

ترکیه دیگر نیرویی بی‌طرف در منطقه نیست

سیاست تک‌بعدی آنکارا درباره سوریه که بر اساس فرضیه نادرست سقوط سریع بشار اسد، رئیس جمهور این کشور بنا شده بود، ظهور رقبا و دشمنان جدید برای ترکیه را تضمین کرد. نتیجه این مسئله این است که ترکیه دیگر به عنوان نیرویی بی‌طرف در منطقه دیده نمی‌شود و در عوض به عنوان قدرتی در نظر گرفته می‌شود که در مناقشات جبهه‌گیری کرده و به تحولاتی همانند عراق و سوریه واکنش‌های خطرناکی نشان می‌دهد تا تفسیر خود از اسلام سنی را در برابر قدرت‌های شیعه و عناصر سکولار جامعه گسترش دهد. امروز فرصت ترکیه برای بازی کردن نقشی مثبت در تلاش‌ها برای کاهش تنش‌های فرقه‌ای و ارتقای دموکراسی واقعی در خاورمیانه از دست رفته است.

ترکیه درباره سوریه و مصر دچار اشتباه محاسباتی شد

به نظر نمی‌رسد که این وضعیت مشکلی جدی برای اردوغان باشد خصوصا از زمانی که وی به صراحت به ترجیحات فرقه‌ای خود اشاره کرد. این درست زمانی بود که محور سنی‌گرایی با حضور کشورهایی مانند عربستان سعودی، قطر و مصر به رهبری محمد مرسی تقویت شد و اردوغان و حامیان حزب عدالت و توسعه وی خواستار عضویت در آن شدند. اردوغان به روشنی معتقد بود که این فرصتی تاریخی و نادر برای تفسیر وی از اسلام سیاسی است و پیروز‌ی‌های مداوم انتخاباتی وی او را در این زمینه گستاخ‌تر کرده و بر سیاست‌ خارجی و داخلیش تاثیر گذاشت. اینکه این جهت‌گیری، ترکیه را از قدرت نرم بی‌طرف‌ بودن دور می‌کرد برای اردوغان زیاد مهم نبود و وی به قرار گرفتن در میان محور سنی قدرتمند و ثروتمند اهمیت بیشتری می‌داد. به نظر می‌رسد آنکارا در این زمینه دچار اشتباه محاسباتی شد که این مسئله را در تحولات مربوط به سوریه و مصر می‌توان دید. اردوغان و محافل دولتی ترکیه از غرب انتقاد می‌کنند که چرا به تحولات مصر عنوان کودتا را نمی‌دهند.
تصور اردوغان مبنی بر وجود ماهیتی سنی یکپارچه و متحد در منطقه اشتباه است

نکته دیگر این است که اردوغان یا دیگر اعضای دولت وی اصلا کلمه‌ای درباره این مسئله که اعضای محور سنی از این به اصطلاح کودتا حمایت کرده‌اند، به زبان نمی‌آوردند با وجودیکه علیه یک حزب سنی انجام شد و سکولارها و غیرمسلمان‌ها از آن حمایت کردند. این تصور اردوغان و حزب عدالت و توسعه که یک ماهیت سنی یکپارچه و متحد در منطقه وجود دارد که با روش ترکیه در پیاده کردن اسلام سیاسی موافق است نیز یک اشتباه مهلک دیگر است و این مسئله بیش از گذشته آنکارا را در خاورمیانه منزوی می‌کند. امروز ترکیه با محکومیت رسمی ارتش مصر و درخواست برای بازگشت مرسی از طریق فرآیندی دموکراتیک در میان کشورهای منطقه تنهاست. اردوغان می‌تواند به درستی به طرفدارانش بگوید که این موضعی افتخارآمیز است اما به نظر نمی‌رسد که برغم اعلام زمان برگزاری انتخابات دموکراتیک ثبات به این زودی‌ها به مصر برگردد.

مواضع ترکیه درباره مصر محور سنی منطقه را نیز آزرده می‌کند

نه کشتار تظاهرکنندگان طرفدار مرسی بدست ارتش و نه درخواست اخوان‌المسلمین برای قیام اوضاع را بهتر نمی‌کند. خون‌هایی ریخته شده و اوضاع نیازمند مدیریتی بسیار دقیق است. همچنین نیاز جدی برای حضور قدرت‌های خارجی معتبر برای متحد کردن همه گروههای درگیر به منظور خاتمه جنگ داخلی خونین احساس می‌شود. زمانی بود که ترکیه می‌توانست نقشی مثبت را در این زمینه ایفا کند و داود اوغلو نامزدی ایده‌آل برای رهبری تلاش‌ها به منظور آشتی دادن مصری‌ها بود. البته اخوان‌المسلمین به خاطر روابط نزدیکش با حزب عدالت و توسعه دوست دارد شاهد مشارکت ترکیه باشد اما احتمال این مسئله وجود ندارد که مصری‌ها که علیه مرسی به خیابان‌ها ریخته‌اند در این مرحله ترکیه را به عنوان میانجی صادق بپذیرند. ترکیه تحت فرمان اردوغان برای آنها احتمالا همانند حمایت از افراد مرتجع است و مایه تعجب نیست که سکولارهای ترکیه نیز چنین نظری دارند. در عین حال حمایت آنکارا از اخوان‌المسلمین و تقبیح افرادی که مرسی را ساقط کردند نمی‌تواند ترکیه را در نظر قدرت‌های سنی که از کودتای ارتش مصر استقبال کردند، محبوب کند. ترکیه‌ای که قدرتی شیعی مانند ایران را به دلیل مواضعش علیه سوریه آزرده کرده اکنون با مواضعش درباره تحولات مصر در آستانه آزرده کردن قدرت‌های سنی منطقه از جمله عربستان سعودی است و همین مسئله نفوذ آنکارا در منطقه را بیش از پیش کاهش می‌دهد.

تفاوت‌های اساسی میان ترکیه و عربستان درباره مسائل مهم وجود دارد

جالب است بدانیم داود اوغلو و سعود الفیصل، همتای سعودیش این روزها درباره چه موضوعاتی صحبت می‌کنند، البته اگر اصلا صحبتی داشته باشند. در حالی که دیپلماسی تلفنی داود اوغلو درباره مصر در همه روزنامه‌های ملی بازتاب داشته اما هیچ تماسی بین وی و فیصل گزارش نشده است. اینکه هیچ بحثی وجود ندارد نیز نکته‌ای مهم است چرا که دو کشور دستکم درباره تسلیح مخالفان سوری البته به دلایل مختلف تفاهم دارند. اما به نظر می‌رسد تفاوت‌هایی اساسی در دیدگاه‌های آنها درباره مسائل مهم از جمله در مصر وجود دارد. این مسئله درست زمانی رخ می‌دهد که ریاض در حال تقویت نقش خود در خاورمیانه از سوریه و لبنان گرفته تا مصر است و همین مسئله پتانسیلی برای رقابت با آنکارا را فراهم می‌کند. اکنون باید دید که ٱیا اردوغان و داود اوغلو در نهایت این نکته را خواهند فهمید. اینجا منطقه‌ای است که دستور کارهای مختلف را به چالش می‌کشد و قدرت‌های مختلف خاورمیانه همیشه دستورکارهای متفاوتی داشته‌اند که بسیاری از آنها مطابق با طرح‌هایی که در آنکارا و یا یک قرن پیش در استانبول کشیده می‌شده، نبوده‌اند. 
انتهای پیام/ص
برچسب ها:
آخرین اخبار