امروز : یکشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 11
۱۸:۵۷
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 26986
تاریخ انتشار: ۲۸ تیر ۱۳۹۲ - ساعت ۱۲:۳۴
تعداد بازدید: 157
غلامحسین مقدم‌حیدری عضو پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در گفت‌وگو با خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس عنوان ...

غلامحسین مقدم‌حیدری عضو پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در گفت‌وگو با خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس عنوان کرد: «عقلانیت علم» توسط فیلسوفانی همچون تامس کوهن(1922-1996)  و پاول کارل فایرابند (1924-1994) در نیمه دوم قرن بیستم، مورد نقادی قرار گرفت. این کار با کتاب مهم «ساختار انقلاب‌های علمی» تامس کوهن در 1962 شروع شد و با آثار فایرابند و به ویژه کتاب «علیه روش وی»  (1975) به اوج خود رسید.

وی در ادامه افزود: کوهن مومیایی علم را باز کرد و نشان داد که علم فرایندی تاریخی است. او مناقشات مهمی درباره عقلانیت علم مطرح کرد اما جلوتر نرفت و پیامدهای آن را واکاوی نکرد. اما فایرابند این مومیایی را مورد بررسی‌های دقیق تاریخی و فلسفی قرار داد و با تشریح آن بحرانی جدی درباره عقلانیت علم مطرح کرد.

مقدم‌حیدری با اشاره به اینکه در کتاب «قیاس‌ناپذیری پارادایم‌های علمی» سعی کرده روایت کوهن از علم را که سبب بحران «عقلانیت» می‌شود بیان کند، توضیح داد: با این حال این نقدها تنها زمانی می‌تواند به بار نشیند و نتایج ثمربخش و پندآموزی دهد که با دیدگاه فایرابند، فیلسوف علم معاصر، تکمیل و پی‌گیری شود. این کتاب سعی دارد چنین هدفی را برآورده سازد.

این عضو پژوهشگاه علوم انسانی یادآور شد: مشکل مهمی که در انجام این پژوهش همواره با آن مواجه بودم این است که گرچه دغدغه فایرابند عقلانیت و بویژه عقلانیت علم است و در اکثر آثارش می‌توان این دغدغه را دید اما نمی‌توان بحثی مدون و سیستماتیک در این باره را در آثار او یافت. از این رو بازسازی آرای فایرابند با مشکلات عدیده‌ای همراه بود و دشواری‌های خاص خود را داشت.

وی درباره فصول این کتاب توضیح داد: در فصل نخست سعی شده، تا مروری به برخی از مهمترین نظریه‌های عقلانیت در علم بیان شود. باید توجه کرد که در این فصل نظریه‌های گوناگون عقلانیت مطرح نشده بلکه بنابر عقلانیت مورد نظر فایرابند به عقلانیت علم از منظر پوزیتیویست‌ها، ابطال‌گرایی پاپر و برنامه‌های پژوهشی لاکاتوش اشاره شده است.

وی افزود: در فصل دوم نقدهای فایرابند بر عقلانیت تحت سه مقوله نقد مشاهدات و داده‌های حسی، نقد سازگاری و منطقی بودن و نقد روش بازسازی شده است. فصل سوم ابتدا به بررسی وضعیت علم در جهان معاصر می‌پردازد و نشان می‌دهد که علم در جهان ما به صورت یک اسطوره در آمده که تمام جوانب زندگی ما را در برگرفته است. سپس پیامدهای نقد عقلانیت همچون مناقشه عینیت، نسبی‌گرایی سنت‌ها و جامعه آزاد بررسی می‌شود و نهایتاً در فصل آخر پارادوکس‌های موجود در بحث‌ها و استدلال‌های فایرابند را در سه بخش پارادوکس روش، پارادوکس عقلانیت و پارادوکس نسبی‌گرایی شرح و بسط داده‌ام.

مقدم‌حیدری با بیان اینکه هم‌اکنون بر روی مبانی فلسفی مردم‌شناسی علم در پرتو فلسفه ویتگنشتاین متأخر کار می‌کند، اظهار کرد که سعی دارد نشان دهد، اگر علم را نه مجموعه‌ای از گزاره‌ها بلکه «یک شکل زندگی» در نظر بگیریم، آنوقت در پرتو آرای ویتگنشتاین درباره تبیین و توصیف می‌توانیم نشان دهیم که فهم شکل زندگی خاص در علم تنها در گرو توصیف آن است و از نظر ویتگنشتاین این امکان ندارد، مگر با مهارت یافتن در بازی زبان علم و این نیز به نوبه خود تنها با رویکردی مردم شناسانه (Anthropology) به علم امکان پذیر است.

وی معتقد است که این رویکرد مردم شناسانه به علم با رویکرد برونو لاتور، فیلسوف و جامعه شناس معاصر فرانسوی متفاوت است و تاکنون کسی از این منظر مردم‌شناسی علم را بررسی نکرده است.

انتهای پیام/ک
برچسب ها:
آخرین اخبار