امروز : شنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 10
۱۸:۲۴
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 2902
تاریخ انتشار: ۴ اردیبهشت ۱۳۹۲ - ساعت ۱۵:۳۷
تعداد بازدید: 307
خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس، گروه آیین و اندیشه: یکی از عمده‌ترین دغدغه‌های مدیران کارآمد در سطوح مختلف جامعه، چگونگی ایجاد بسترهای ...

خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس، گروه آیین و اندیشه: یکی از عمده‌ترین دغدغه‌های مدیران کارآمد در سطوح مختلف جامعه، چگونگی ایجاد بسترهای مناسب برای عوامل انسانی شاغل در تمام حرفه‌هاست، بدین طریق افراد با حس مسئولیت و تعهد کامل نسبت به مسائل جامعه و حرفه خود، به کار پرداخته و با حس رضایتمندی، اصول اخلاقی حاکم بر شغل و حرفه خود را رعایت می‌کنند. بررسی و تحقیق در مورد این موضوعات در یکی از زیرشاخه‌های مباحث اخلاقی با عنوان اخلاق حرفه‌ای مورد بحث قرار می‌گیرد.

در گفت‌وگو با «احد فرامرز قراملکی» به بررسی دلایل وجود ضعف در رعایت اصول اخلاق حرفه‌ای در حرفه‌های سازمانی و تعاریف کلی از تعهدکاری و اخلاق حرفه‌ای پرداختیم.

قراملکی بیش از یک دهه است که در زمینه اخلاق حرفه‌ای، اخلاق حرفه‌ای در تمدن ایران اسلام، اخلاق سازمانی، اخلاق کاربردی در ایران فعالیت کرده و کتاب‌های ارزشمندی به بازار نشر سپرده‌ است. وی هم اکنون استاد فلسفه دانشگاه تهران و رئیس پژوهشکده اخلاق حرفه‌ای دانشگاه تهران است.

این صاحب‌نظر در حوزه اخلاق حرفه‌ای می‌گوید: برای تحقق اخلاق حرفه‌ای حداقل 4 عنصر از اهمیت بالایی برخوردار است که در وهله اول، نقش مدیران قرار دارد. عنصر دوم در تحقق اخلاق حرفه‌ای رسانه‌ها هستند که نقش بسیار مهمی در ارتقاء اخلاق عمومی و در عین حال تخریب اخلاق عمومی دارند. عنصر سوم، محیط رقابتی و عنصر آخر، آموزش اثربخش است.
 


 

* آقای دکتر! لطفاً در ابتدا بگویید اخلاق حرفه‌ای در ساحت نظر به چه معناست؟

ـ کلمه اخلاق به آن دسته از صفات مثبت اطلاق می‌شود که با هنجارهای جامعه همخوانی دارد. اصولاً اخلاق، منفصل از موضوعات مادی بوده و بعد معنوی طبقات مشاغل را دربر می‌گیرد که دارای اهداف و منافع مشترک هستند. در این میان مسئولیت‌پذیری صاحبان مشاغل و سازمان‌های حرفه‌ای، در قبال صاحبان حقوق که شامل مصرف کننده، منابع تأمین کننده، سهامدار و ... است تعبیری از اخلاق حرفه‌ای است. البته چنین شرایطی تنها در محیط 360 درجه محقق می‌شود، منظور از محیط 360 درجه محیطی دایره‌ای است که در آن هر انسانی زندگی و فعالیت شغلی دارد و صاحب حق و حقوقی است.


در رویکرد جدید، پیشینه اخلاق حرفه‌ای را کشورهای صنعتی می‌دانند، اما در رهیافت سنتی، ریشه در ایران باستان به ویژه تمدن هخامنشی دارد.

* پیشینه این اخلاق از چه دوره‌ای انشقاق یافته است؟

ـ در رویکرد جدید، پیشینه این اخلاق را کشورهای صنعتی می‌دانند، اما در رهیافت سنتی، ریشه در ایران باستان به ویژه تمدن هخامنشی دارد. یعنی ایرانیان از دوره تمدن هخامنشی خود را متعهد به مسئولیت‌های اخلاقی می‌دیدند. این در حالی است که در آموزه‌های اسلامی نیز مسئولیت‌های اخلاقی در حرفه جایگاه مهمی دارد.

در همین خصوص می‌توان به کتاب «نظریه‏های اخلاقی محمدبن زکریای رازی» اشاره‌ کرد، محمدبن زکریای رازی نمونه بارز دانشمندی است که توجه اصیلی به رعایت اخلاق در حرفه خود داشته است. رازی به عنوان نخستین فیلسوف ایرانی که نظام فلسفی دقیقی ارائه کرده است و با وجود آنکه در زمان خود مدام مورد چالش قرار می‌گرفت و از سوی مخالفانش به عنوان ملحد و کافر خوانده می‌شد و کارشکنی و نقدهای نابجا علیه او وجود داشت، با این حال پایبندی اصیلی به رعایت اخلاق داشت.
 


معیار اصلی در اخلاق حرفه‌ای رعایت حقوق افراد است. البته این موضوع بستگی به این دارد که افراد جزو چه گروه‌هایی هستند.

* موضوعات مورد بحث در مبانی و معیارهای اخلاق حرفه‌ای شامل چه مواردی است؟

ـ معیارهای اخلاقی همچون نقشه‌های راهنمایی هستند که به اعضای یک سازمان کمک می‌کنند تا نقش‌های خود را به روشنی و وضوح کاملی ایفا کنند. این معیارها برگرفته از فرهنگ بومی - فرهنگ مدنی روز و به خصوص در کشور ما متأثر از دین مبین اسلام است. معیار اصلی در اخلاق حرفه‌ای رعایت حقوق افراد است. البته این موضوع بستگی به این دارد که افراد جزو چه گروه‌هایی هستند. به عنوان مثال حق مصرف کننده، کیفیت و شفافیت را شامل می‌شود، نیروی انسانی حق احترام، انصاف، صداقت و امانتداری را دارد و به طور کلی زمان، حریم خصوصی، رازداری و... اصول بنیادی اخلاق حرفه‌ای هستند.

در مورد مثال زکریا رازی که در جواب پیشین آوردم، باید بگویم مبانی اخلاقی این دانشمند در سال 1935 در کتاب رسائل فلسفی محمد بن زکریا رازی توسط «پل کراوس» کشف و به زبان‌های مختلف چاپ شد. بعد از آن بود که اندیشه‌های محمد بن زکریا به شدت مورد توجه قرار گرفت.

خانم دورارت 4 مقاله در مورد نظریه اخلاقی او نوشت و مایکل گورمن 3 مقاله درباره این شخصیت بزرگ علمی دارد. در جامعه اسلامی نیز استاد مطهری در کتاب «خدمات متقابل ایران و اسلام» آورده است که ملحد انگاری محمد بن زکریای رازی یک دسیسه سیاسی بوده تا او را از میدان خارج کنند. ایشان در این کتاب حتی به شیعه بودن او نیز اشاره کرده است.


باید آراء محمد بن زکریا رازی را به عنوان یک دانشمند مؤثر ایرانی به جهان امروز معرفی و این سرمایه گمشده ایرانی را احیاء کنیم تا دچار مصادره فرهنگی نشویم

* شما در کتاب خود به کدام معیار اخلاقی محمدبن زکریا پرداخته‌اید؟

ـ محمدبن زکریای رازی یک نظریه جامع اخلاقی با رویکرد پزشکی دارد که در این کتاب به آن پرداخته شده است. رازی در این نظریه درصدد تشخیص بیماری‌های اخلاقی، پیشگیری‌های بیماری اخلاقی و درمان آنها بود. از همین روی بجاست که آراء محمد بن زکریا رازی را به عنوان یک دانشمند مؤثر ایرانی به جهان امروز معرفی و این سرمایه گمشده ایرانی را احیاء کنیم تا دچار مصادره فرهنگی نشویم که اخیراً در بعضی کشورها رواج یافته است.


عنصر دوم در تحقق اخلاق حرفه‌ای رسانه‌ها هستند که نقش بسیار مهمی در ارتقاء اخلاق عمومی و در عین حال تخریب اخلاق عمومی دارند.

* راه‌های تحقق اخلاق حرفه‌ای را در سازمان‌ها در گروی چه پارامترهایی می‌دانید؟

ـ قبل از پاسخ به این پرسش باید به این نکته اشاره‌ای داشته باشم که استفاده از اخلاقی که ارزش افزوده ایجاد می‌کند، قابلیت سازمان‌ها را در کسب و کار افزایش داده و هزینه‌های سازمان و جامعه را کاهش می‌دهد. از آنجا که اخلاق در نظام اجتماعی بر اساس فرد بنا شده است، اجرای آن، احترام و استقلال فرد، در جهت نوآوری افزایش می‌یابد. برای تحقق اخلاق حرفه‌ای در وهله اول، نقش مدیران از اهمیت بسیاری برخوردار است. اگر مدیران بدون شعار و در عمل پایبند به اخلاق باشند الگویی برای توده مردم خواهند شد، در حالی که اگر از اخلاق فاصله بگیرند اخلاق عمومی تخریب می‌شود.


تا زمانی که در کشور محیط رقابتی نباشد، دعوت به اخلاق در محیط‌های کسب و کار دشوار خواهد بود و این جدی‌ترین معضل اخلاق حرفه‌ای در جامعه امروز به شمار می‌آید.

عنصر دوم، رسانه‌ها هستند که نقش بسیار مهمی در ارتقاء اخلاق عمومی و در عین حال تخریب اخلاق عمومی دارند. عنصر سوم محیط رقابتی است. تا زمانی که در کشور محیط رقابتی نباشد دعوت به اخلاق در محیط‌های کسب و کار دشوار خواهد بود و این جدی‌ترین معضل اخلاق حرفه‌ای در جامعه امروز به شمار می‌آید. در حقیقت در جامعه ما محیط رقابتی برای کسب و کار ایجاد نشده است، در صورتی که این اتفاق بیافتد، سازمان‌های کسب و کار قطعاً به اخلاق روی خواهند آورد. عنصر آخر؛ آموزش اثربخش است. بدین معنی که اندیشمندان این حوزه مدل‌های اثربخش برای پیشه‌وران گفتارهای آموزش اخلاق تدوین کنند.


نظریه اخلاقی محمد بن زکریا رازی در 18 جمله چکیده شده است.

 * مولفه‌های اجرای اخلاق حرفه‌ای از نظرگاه رازی در کتاب «نظریه‏های اخلاقی محمدبن زکریای رازی» شامل چه مواردی می‌شود؟

ـ نظریه اخلاقی محمد بن زکریا رازی در 18 جمله چکیده شده است تا با این 18 جمله خواننده بتواند ارکان و مؤلفه‌های نظریه او را بشناسد. کتاب دارای 3 بخش عمده است که در بخش اول تمام مطالعات و نظریه‌های اخلاقی محمدبن زکریا رازی در 5 فصل ارائه شده است. بخش دوم با عنوان مبانی و ارکان نظریه اخلاقی دارای 6 فصل است که ویژگی‌های نظریه اخلاقی رازی، مسئله لذت و تأثیر آن در تمدن اسلامی، اخلاق سلامت‌محور، نقد اپیکوری انگاری و مسئله خودشناسی او مطرح شده است. در بخش سوم که شامل 5 فصل می‌شود، 5 بیماری اخلاقی یا رذایل اخلاقی و معضلات مربوط به اخلاق بررسی شده است. مسائلی مانند «عشق و دوستی»، «حسد»، «عجب»، «دروغ‌گویی»، «خشم» و «شهوت». آخرین بحث این کتاب مرگ‌اندیشی است که در این مسئله، نظریه رازی را با نظریه مولوی مقایسه کرده‌ام.


در تدوین «نظریه‏های اخلاقی محمدبن زکریای رازی» از توان مطالعه تطبیقی و بررسی مقایسه‌ای استفاده شد.

* برای تدوین این اثر از چه‌ شیوه‌ای استفاده کردید؟

ـ در تدوین این کتاب از توان مطالعه تطبیقی و بررسی مقایسه‌ای استفاده کردیم. به عنوان مثال در بحث «عجب»، از یک طرف با مفهوم خودانگاری روان‌شناسی و از طرف دیگر با نظریه غزالی مورد مقایسه قرار گرفت، یا در بحث «عشق و دوستی»، نظریات زکریا را در کنار نظریه‌های مولوی قرار دادیم و در بحث «لذت» این روش را برای زکریا و ابن سینا به انجام رساندیم. به طور کلی در این کتاب سعی کردیم از بررسی مقایسه‌ای استفاده کنیم تا محمدبن زکریا رازی را بهتر بشناسیم. این کتاب اساساً یک پروژه تحقیقاتی بود که با حمایت مالی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، اجرا و نتیجه آن کتابی با عنوان «نظریه‏های اخلاقی محمدبن زکریای رازی» شد که در نهایت با مشارکت مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه به چاپ رسید.


برای کاربردی کردن اخلاق در جامعه استفاده از ابزارهای تشویقی همیشه در اولویت قرار دارند، مشروط به اینکه مدل انتخابی، منصفانه باشد.

* به عقیده شما برای کاربردی کردن اخلاق در جامعه از چه ابزارهایی می‌توان بهره گرفت؟

ـ ابزارهای تشویقی همیشه در اولویت قرار دارند مشروط به اینکه مدل انتخابی، منصفانه باشد. ابزارهای نظارتی را باید بعد از برنامه‌های آموزشی به کار  بست. یکی از ابزارهای مهم، حرکت‌های مردم نهاد در اخلاق کسب و کار است، یعنی تشکل‌های صنفی نه با هویت حقوقی که با هویت اخلاقی، ابزاری مناسب برای ترویج اخلاق در کسب و کار به شمار می‌آیند.


یکی از بزرگترین موانع رشد اخلاق، پیش‌بینی‌ناپذیری فرآیندهاست.

* آسیب‌شناسی فرآیند اخلاقی شدن در جامعه ما با چه موانعی روبه‌روست؟

ـ یکی از موانع بزرگ رشد اخلاق در سازمان‌ها، بسترها و فرآیندهای سازمانی است. به عنوان مثال پیچیدگی موجود در فرآیند یک سازمان عاملی برای رشوه و بداخلاقی در آن سازمان خواهد شد. در حالی که اگر این فرآیندها آسان، سریع و پیش‌بینی پذیر باشد اخلاق در آن سازمان رشد خواهد کرد. همچنین یکی از بزرگترین موانع رشد اخلاق، پیش‌بینی‌ناپذیری فرآیندهاست. سازمان‌های کسب و کار معمولاً سازمان‌های دولتی را قابل پیش‌بینی نمی‌دانند. به عنوان مثال یک شرکت تولیدی سیستم بانکی را پیش‌بینی‌پذیر نمی‌بیند و این موضوع می‌تواند مانع تعامل اخلاقی بین دولت و صنعت و به دنبال آن مصرف کننده و تولید کننده و در نهایت عامل بزرگی در جهت  کاربردی کردن اخلاق حرفه‌ای در سازمان‌ها شود.
انتهای پیام/ک
برچسب ها:
آخرین اخبار