امروز : شنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 3
۰۹:۱۸
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 30017
تاریخ انتشار: ۸ مرداد ۱۳۹۲ - ساعت ۱۶:۳۴
تعداد بازدید: 110
به گزارش خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس، امروز هشتم مرداد ماه سالروز بزرگداشت حکیم شیخ شهاب‌الدین سهروردی ...

به گزارش خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس، امروز هشتم مرداد ماه سالروز بزرگداشت حکیم شیخ شهاب‌الدین سهروردی بنیانگذار مکتب اشراقی است. وی تأثیرات بسیاری در فلسفه و عرفان جهان اسلام داشته و به همین مناسبت به شمه‌ای از زندگی و اندیشه‌های او در گفت‌وگو با حجت‌الاسلام بهرام دلیر، مدیرگروه عرفان پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی پرداختیم که در ادامه می‌خوانیم:

رگه‌های حکمت اشراق در آثار کندی

*جایگاه شیخ اشراق بین فیلسوفان بزرگ جهان اسلام از حیث پیشینه و تبارشناسی به چه صورت است؟

-در جهان اسلام و جغرافیای مسلمین، فیلسوفان بزرگی ظهور کردند که شاید یکی از این شخصیت‌ها که رگه‌هایی از اندیشه اشراقی پیش از سهروردی را حمل کرد، یعقوب بن اسحاق کندی از نوادگان اشعث بن قیس کندی است. وی در قرن سوم در دوران اوج نهضت ترجمه در جامعه اسلامی می‌زیست، در آن دوران آثار یونانیان و غیریونانیان از جمله آثار مهم فلسفی به زبان عربی و فارسی ترجمه می‌شد و خیلی محققان اسلامی به ترجمه اشتغال داشتند اما کندی یک مترجم صرف نبود و رگه‌های حکمت اشراق در آثارش دیده می‌شد، بنابراین اگر آثار شیخ اشراق را به خوبی مطالعه کنیم زمینه‌هایی از آن در جهان اسلام و به خصوص آثار کندی مشاهده می‌شود.

دومین فیلسوف بزرگ عالم اسلام ابونصر فارابی است که چندان فاصله‌ای با کندی ندارد، وی را معلم دوم در جهان فلسفه پس از ارسطو لقب داده‌اند، شخصیت او یک شخصیت خاص به ویژه در حوزه عمل است و نهایتاً سومین شخصیت پیش از سهروردی در قرن چهارم و پنجم، شیخ‌الرئیس ابوعلی سیناست، وی از توصیف غنی است و در طب، ریاضیات، موسیقی، مابعدالطبیعه و ... سرشار و در اواخر عمر نیز براساس نمط هفتم تا دهم اشارات به عرفان روی آورده بود. این سه شخصیت پیش از سهروردی بسیار بر اندیشه او تأثیرگذار بودند اما پس از او وی بر اندیشه خواجه نصیرالدین طوسی و صدرا مؤثر بوده است.
 
سهروردی تا 29 سالگی یک مشایی صرف بود

*آیا می‌توان سهروردی را از ابتدای فعالیت علمی یک فیلسوف مشایی دانست؟

-شیخ‌الاشراق متولد 549 و متوفی 587 هجری است که در 36 سالگی به قتل رسید، قطعاً شخصیت او از ابتدا یک مشایی بوده و می‌توان ادعا کرد که تا 29 سالگی یک فیلوسف مشایی صرف است و قالب‌ کتاب‌های مشاییان را خوانده است، وی در بین سن 30 تا 33 سالگی مکتب اشراق را شکل داد و در 36 سالگی از دنیا رفت. وی نبوغ عجیبی داشت وقتی از فخررازی که هم عصر و هم‌کلاس او بوده درباره شیخ‌الاشراق می‌پرسند وی می‌گوید سهروردی یک ذهن آتشفشانی دارد اما وقتی از سهروردی درباره فخررازی می‌پرسند وی او را با تعبیر ذهن دوّار یاد می‌کند.
 
*پس چطور شد که از مشاء کناره گرفت؟

-شیخ‌الاشراق در توابع زنجان به دنیا آمده اما سفری به مراغه برای ادامه تحصیل داشت با این حال آرام و قرار نگرفت و راهی اصفهان شد در اصفهان فلسفه مشاء را به طور کامل خواند و یدطولایی در آن پیدا کرد اما پس از آن آرام از فلسفه مشاء دوری گزید و به یک فلسفه جدید روی آورد، کسانی که سهروردی را می‌شناسند می‌گویند که او رگه‌هایی از یونان باستان دارد اما من اعتقادم بر این است که مکتب شیخ‌الاشراق با اشراق ارسطوییان متفاوت است اما درباره اینکه چطور شد از مشاء دوری گزید، شاید به دلیل خوابی بوده که سهروردی درباره ارسطو دیده و خودش نیز در تلویحات تعریف کرده و از آن زمان به بعد متنبه شده و به گفته خودش هدایت پروردگار عالم بر او هویدا شده و به اشراق روی آورد.
 
*سهروردی چطور به عرفان روی آورد؟

- اوتا 33 سالگی حکمت اشراق را کامل مسلط شد و در «المشارع و مطارحات» می‌نویسد که فلسفه را به کمال رساند و سپس به دنبال عرفان رفت، فلذا سهروردی نامش فیلسوف است اما در نهایت فلسفه‌اش به بحث‌های شهودی، ذوقی و اشراقی می‌انجامد. وی به کشورهای مختلف سفر کرد و با عرفای بزرگ هم دیدارهایی داشت در یک مقطعی پسر صلاح‌الدین ایوبی از او حمایت کرد چرا که علما حرف‌های سهروردی را نمی‌فهمیدند و سخنانش برای همه ناآشنا و غیرمأنوس بود اما اینها به نظر پسرصلاح‌الدین خوب می‌نمود لذا فضولی علما نتوانست خللی در کارش ایجاد کند اما علما طی یک توطئه و نوشتن نامه به صلاح‌الدین ایوبی فرمان قتل سهروردی را گرفتند و لذا او به شیخ مقتول معروف شد.
 
*شیوه سهروردی در نگارش آثارش به چه صورت بود؟

-به طور مثال در حکمت‌الاشراق یک شیوه خاص داشت چرا که هم مسلط به فلسفه ماقبل خود فلسفه مشاء بود و مدافع آن بود و هم به نقد آن می‌پرداخت. در بحث اندیشه‌های سیاسی، اخلاقی و عرفانی نیز اگر حکمت‌الاشراق را ملاک قرار دهیم رویکرد خاصی دارد اما روی هم رفته آنگونه که باید سهروردی جایگاهش در بین دانشگاهیان و تحصیل‌کرده‌ها مطرح باشد متأسفانه نیست و اهل مطالعه مع‌الاسف آثار نیچه را بیش از آثار سهروردی مطالعه می‌کنند.

*پس اینطور که مشخص است جایگاه سهروردی در جامعه ایرانی خیلی قابل رؤیت نیست؟

-بله متأسفانه این جایگاه به ویژه در عرف جامعه ایران ضعیف است و این مشکل از ناحیه شیخ‌الاشراق نیست بلکه از ناحیه روشنفکران اهل مطالعه است که به فلسفه بومی چندان مطالعه و تمرکز نکردند و شاید افتخارشان این بوده که کانت‌شناس، دکارت‌شناسی بوده یا به هیوم، نیچه، معنویت‌های جدید، وین دایر، کریشنامورتی، اوشو، دالایی لاما و ... پرداخته‌اند. اما واقعیت این است که خیلی باید شاگردی شخصیت‌هایی چون سهروردی را کنیم چرا که حتی متفکران غرب چون هانری کوربن نیز شیفته این افراد بودند.

در نهایت مهمترین گام در این راستا چیست؟

-نسل جوان لااقل آثار فارسی سهروردی را مطالعه کنند خود فلاسفه هیچ گاه حق و حقیقت را منحصر به اندیشه‌های خود نمی‌دانستند باید از هر شخصیتی گذر کرد چرا که فلسفه همیشه در گذر است اما با این حال باید در همه بزرگان مطالعه داشت.
انتهای پیام/ک
برچسب ها:
آخرین اخبار