امروز : شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۶ - 2017 October 20
۰۱:۰۵
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 33209
تاریخ انتشار: ۱۶ مرداد ۱۳۹۲ - ساعت ۱۱:۳۲
تعداد بازدید: 153
به گزارش خبرنگار سیاست خارجی خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس، مراسم تحلیف حسن روحانی رئیس جمهور منتخب 13 مرداد ماه در مجلس شورای اسلامی ...

به گزارش خبرنگار سیاست خارجی خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس، مراسم تحلیف حسن روحانی رئیس جمهور منتخب 13 مرداد ماه در مجلس شورای اسلامی برگزار شد. در این راستا بر آن شدیم تا با حضور کارشناسان منطقه‌ای و بین‌المللی ارزیابی مختصری از سیاست خارجی دولت نهم و دهم در منطقه مورد بحث (آسیای میانه و قفقاز) داشته و پیشنهاداتی را در این حوزه به دولت آینده برای موفقیت هر چه بیشتر ارائه دهیم.

استقلال 15 جمهوری پیشین از اتحاد جماهیر شوروی (آذربایجان،ارمنستان،ازبکستان،استونی،اوکراین، بلاروس، تاجیکستان، ترکمنستان، روسیه، قرقیزستان، قزاقستان، گرجستان، لتونی، لیتوانی،مولداوی) بیست سال پیش، یکی از بزرگترین رویدادها‌ی سده بیستم به شمار می‌رود.

گرچه اغلب این کشورها پیش از این نیز به ظاهر جمهوری‌های مستقلی بودند، اما همگی آنها در سازمان ملل و یا دیگر مجامع بین‌المللی عضویت نداشتند و امور آنها از طریق «مسکو» انجام می‌گرفت.

ایران جزو نخستین کشورهایی بود که استقلال این جمهور‌ی‌ها را به رسمیت شناخت.

پس از این اتفاق، در حاشیه دریای خزر، ایران با 4 کشور همسایه شد و در خط مرزی شمالی خود از منتهی الیه شمال شرقی تا انتهای شمالی غربی با کشورهای ترکمنستان، آذربایجان و ارمنستان همسایه شد.

به غیر از 3 کشور لتونی، لیتوانی، مولداوی که جزو اروپا شدند، 12 کشور دیگر ظرفیت‌های مختلف برای مبادله با کشورهای و همسایگان آسیایی خود از جمله ایران دارند.

یکی از بزرگترین مشکلات کشورهای آسیایی میانه ( ازبکستان، تاجیکستان، ترکمنستان، قزاقستان، قرقیزستان) نداشتن راه به آب‌های آزاد است که یکی از امن ترین و مناسبترین راه‌‌ها مسیر ایران است.

از سوی دیگر مشترکات فرهنگی، تاریخی، دینی، پتانسیل‌های اقتصادی و تجاری این کشورها با توجه به جمعیت گسترده‌ای که دارند می‌توانند زمینه مناسبی برای فعالیت ایران باشند، هر چند که این منطقه برای کشورهای دیگر مثل آمریکا، چین، اتحادیه اروپا، ترکیه، هند، حتی کشورهای عربی نیز فرصت مناسبی به شمار می‌رود به طوری که تلاش گسترده ای را برای نفوذ در این منطقه وسیع را آغاز کرده اند.

انتظار می‌رود منطقه آسیای میانه و قفقاز با ظرفیت بالا برای فعالیت‌های اقتصادی و تجاری، فرهنگی و حتی امنیتی برای سیاست خارجی ایران در دولت یازدهم یک اولویت باشد.

در نشستی که با حضور حسن بهشتی پور، کارشناس مسائل بین الملل، جهانگیر کرمی استاد دانشگاه تهران و بهرام امیر احمدیان کارشناس حوزه آسیای مرکزی و قفقاز در خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس برگزار شد، کارشناسان این حوزه هر کدام نظرات و پیشنهادات خود را ارائه کردند که بخش دوم آن در زیر آمده است.

                                          * * *

در ادامه این نشست جهانگیر کرمی استاد دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران پیشنهاداتی را به دولت یازدهم در حوزه آسیای میانه ارائه کرد.

وی معتقد است که اولویت دادن به این منطقه باید در عرصه عمل باشد و ظرفیت‌ها، ساختارها و امکانات نهادی و انسانی تقویت شوند.

کرمی با اشاره به حجم انبوهی از توافقات دو جانبه اجرا نشده بین ایران و برخی کشورهای منطقه،تصریح کرد: به طور مثال با آذربایجان،ارمنستان و تاجیکستان حجم انبوهی از توافقات اقتصادی وجود دارد که تنها 10 یا 20 درصد از آنها اجرایی شده است باید دولت در اولین گام این توافقات را به شکل کامل اجرایی کند.

* به روابط ساختاری با منطقه بیندیشیم

کرمی با بیان اینکه باید به روابط ساختاری با منطقه بیندیشیم تصریح کرد: در دنیای جدید روابط دوجانبه کافی نیست دنیای امروز دنیای منطقه‌گرایی، همگرایی‌های منطقه‌ای است، ما نمی‌توانیم به دور از این وضعیت به نقش خود به شکل قدرتمندانه ادامه دهیم. اگر قدرتی که وجود دارد تبدیل به ساختار نشود، نمی‌تواند پایدار باشد.

کارشناس مسائل آسیای مرکزی و قفقاز معتقد است که در چشم‌انداز بیست ساله تعریفی از وضعیت ایران در منطقه شده است، اما این تعریف بدون رسیدن به ساختاری که این وضعیت را اعمال و اجرا کند، بی‌معنا است.

وی گفت: کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه عرب قائل به نقش و حضور ایران در نهادها و ساختارهای حوزه خلیج فارس و خاورمیانه نیستند، در حوزه آسیای مرکزی هم ما نقش نهادی و ساختاری موثری نداریم و ما را به عنوان یک بازیگر جدی راه نمی‌دهند و تنها ساختار موجود هم اکو است که نیاز به یک بازاندیشی دارد، اما اگر نمی‌شود که فعال شود بهتر است کنار گذاشته شود چون طبیعتا هزینه‌هایی برای ما دارد.

کرمی افزود: ایران بدون داشتن ساختار و نهاد در منطقه پیرامونی و از جمله آسیای مرکزی، امکان ایفای نقش موثر ندارد. در دنیای جدید اگر روابط دوجانبه می‌خواهد چند ‌جانبه شود باید تبدیل به نهاد و ساختار شود، دنیای جدید یعنی منطقه گرایی.

استاد دانشگاه تهران گفت: در حوزه خزر ایران پیشنهاد تشکیل شورای همکاری‌های کشورهای حاشیه خزر را داده، ولی این در حد پیشنهاد مانده است. ما می‌توانیم در مورد قفقاز ساختار تعریف کنیم، باید قدم جلو گذاشت.

کارشناس حوزه آسیای میانه عنوان کرد: برای اقتدار ملی و سربلندی کشور حتما باید به فکر یک دیپلماسی موثر و کارآمد باشیم تا از آسیب‌های احتمالی به قدرت ملی و تمامیت سرزمینی جلوگیری شود.

بهرام امیر احمدیان استاد دانشگاه تهران در ادامه با اشاره به بحث اقتصاد و کارکرد آن در ترویج فرهنگ، با بیان این که در بعد اقتصادی و تجاری همه می‌دانیم که محصولات چین نه این منطقه که حتی اروپا و آمریکا را هم فرا گرفته است، تصریح کرد: ما نمی‌توانیم در بازارها با چین رقابت کنیم در حالی که در کشور خودمان هم از تولیدات چینی بهره می‌بریم. برای این که بتوانیم از طریق تولیدات خود فرهنگ خود را تدریج کنیم باید بحث تولید در داخل را فعال کنیم.

*ایران از طریق فرهنگ مشترک می‌تواند وارد منطقه شود

وی معتقد است که ایران در حال حاضر می‌تواند از طریق فرهنگ مشترک وارد کشورهای منطقه شود، اما متاسفانه رایزنی‌های فرهنگی ما در این کشورها، تنها به ترجمه کتاب‌ها و آثار آنها به زبان فارسی می‌پردازند. ظاهرا وظیفه‌شان کار برای آثار آنهاست. به جای این که آثار و کتاب‌های علمی و فرهنگی ایرانی را به زبان آنها ترجمه کنند.

امیراحمدیان گفت: روابط بین‌الملل مانند پنجره‌ای است که ما از آن به دنیا و دنیا هم از آن به ما نگاه می‌کند. در تمام این کشورها ما رایزنی فرهنگی داریم، اما هیچ کدام از آنها در کشور ما این امتیاز را ندارند، این اجازه را به آنها نمی‌دهیم در حالی که برای جلب اعتماد باید همکاری متقابل باشد.

*هویت بخشی از سرمایه ملی است

وی افزود: اگر بتوانیم در این کشورها به شکل رایگان آموزش زبان فارسی را فعال کنیم، می‌توانیم دین خود را هم تبلیغ کنیم، البته به شرطی که این اجازه را ما هم به آنها بدهیم، اگر می‌توانند زبان خود را در ایران آموزش دهند بیایند و انجام دهند. نکته دیگر نوروز است که می‌تواند ما را به هم ارتباط دهد که خوشبختانه در دولت دهم روی این امر خوب کار شد.

کارشناس مسائل بین‌الملل گفت: تا وقتی نتوانیم زبان فارسی و فرهنگ ایرانی را حفظ کنیم نمی‌توانیم ادعای فرهنگ فارسی و ایرانی را در منطقه داشته باشیم.

وی با بیان اینکه هویت بخشی از سرمایه ملی است، تصریح کرد: وقتی بحث کشور و حضور در عرصه بین‌المللی پیش می‌آید می‌گوییم ایران اسلامی، اما در داخل می‌گوییم مسلمان ایرانی و این یک مغایرت ایجاد می‌کند و زمانی که می‌خواهیم این را به بیرون منتقل کنیم، می‌گویند شما اول خودتان را تعریف کنید بعد با ما حرف بزنید، چرا باید قزاق‌ها بر سر در دانشگاه‌ خود بنویسند الفارابی، چون از منابع عربی گرفته‌اند. ما باید بگوییم که این اشتباه است باید روی این مسائل کار شود، برای این کار باید اول خودمان برنامه داشته باشیم.

* در عرصه بین‌الملل رقابت به معنای حذف نیست

استاد دانشگاه تهران گفت: آمریکایی‌ها می‌گویند: «هیچ هدفی آنقدر دور نیست، منتهی باید با دقت و برنامه به سمت آن حرکت کنیم»، در عرصه بین‌الملل رقابت به معنای حذف نیست، بازی جمع صفر نیست. باید همکاری داشته باشیم.

وی با بیان اینکه باید با آذربایجان همکاری کنیم، گفت: ما در این کشور 10 درصد سهام شرکت «شاه دنیز» را داریم، برابر با شرکت‌های بزرگ سهام داریم.

*باید در سیاست خارجی واقع‌نگر و عملگرا باشیم

کارشناس مسائل بین‌الملل در خصوص عدم موفقیت ایران در مشارکت در پروژه «باکو جیحان» عنوان کرد:  این تفکر رسانه‌ای که کارشناسان ناوارد ابداع کردند این است که ایران نزدیک‌ترین، بهترین، به صرفه ترین و کوتاهترین راه برای کشورهای منطقه است، این یک اشتباه است، اگر اینگونه است پس چرا در طرح باکو جیحان موفق نشدیم؟ اگر این طرح از طریق ایران اجرا می‌شد باید 5700 کیلومتر را طی می‌کرد تا به اروپا برسد، اما الان با طی 1700 کیلومتر از طریق مدیترانه به اروپا می‌رسد.

استاد دانشگاه تهران گفت: پیرامون ما پر از امکانات است، باید بر اساس یک مدیریت استراتژیک ببینیم که تهدیدها و فرصت‌های ما چه هستند، تا بتوانیم برنامه‌ریزی کنیم.

حسن بهشتی‌پور نیز در بخش پایانی سخنانش پیشنهادات خود را برای منطقه آسیای مرکزی و قفقاز اینگونه ارائه داد:

1- باید در بخش مدیریت فرهنگی و سفارتخانه‌ها تغییر ایجاد شود و از افراد کارشناس‌تر و کارآمدتر استفاده کرد.

2- باید الگو برای روابط با این کشورها تعریف شود، یعنی یک الگو بر اساس منافع مشترک و دو طرفه، اگر منافع یک طرفه تعریف شود هیچ گاه طرف مقابل همکاری نخواهد کرد. همچنان که ترکمنستان در بخش گاز در دوره «نیازف» ابتدا با آن قیمتی که ما تعیین کرده بودیم تن به همکاری داد ولی در ادامه نیامد، برای این که منفعت کشورش در نظر گرفته نشده بود. پس باید منافع را متقابل و مشترک تعریف کرد تا همکاریها  درازمدت شوند.

وی افزود: اگر همکاری‌ها متقابل باشد طرف مقابل به خاطر منافع خودش هم که شده علیه ما اقدامی نمی‌کند و امنیت را به خطر نمی‌اندازد چون منافع خودش هم به خطر می‌افتد.

بهشتی‌پور با بیان اینکه باید نگاه و نگرش خود را تغییر دهیم، تصریح کرد: این نگاه سنتی- امنیتی را کنار بگذاریم که می‌گفت "همسایه هر چقدر قوی‌تر باشد امنیت ما را تهدید خواهد کرد و یک همسایه خوب باید ضعیف باشد"، این نگاه کهنه شده است.

کارشناس حوزه آسیای میانه و قفقاز معتقد است که اگر منافع مشترکی داشته باشیم که به هم گره خورده باشد، قوی‌شدن همسایه مستلزم قوی‌شدن ما و بالعکس خواهد بود. برای همین هیچگاه همدیگر را تهدید نخواهیم کرد.

وی گفت: باید نگاه و نگرش خود را بازآفرینی و بازبینی کنیم، اگر نگاه خود را تغییر دهیم نتیجه هم تغییر خواهد کرد. بر این اساس راه حل‌های دیگر را باید در مناطق مختلف بررسی کنیم.

*بخش خصوصی در سیاست خارجی ما فعال شود

3- فعال کردن و توجه به بخش خصوصی در حوزه همکاری‌ها در منطقه، کارشناس مسائل بین‌الملل با بیان اینکه خصوصی کردن را باید از داخل کشور شروع کنیم تا شرکت‌های خصوصی در روابط با کشورهای خارجی فعال‌تر شوند، اظهار داشت: شرکت‌های خصوصی منافع محور هستند و ما می‌توانیم با سیاست گذاری منافع آنها را جهت دهیم به طور مثال با تخفیفات گمرکی، معافیت‌های مالیاتی می‌توانیم شرکت‌ها را به سمت اهداف خود سوق دهیم.

وی افزود: نباید فراموش کنیم که وقتی شرکت‌های خصوصی فعالیت می‌کنند حساسیت هم روی آنها بسیار کم می‌شود و دیگر دولت‌ها پاسخگو نیستند، اما وقتی سازمان‌های یا شرکت‌های دولتی وارد می‌شوند، طرفین احساس می‌کنند مشکل امنیتی وجود دارد.

بهشتی‌پور گفت: به طور مثال اگر تونل «انزاب» در تاجیکستان را یک شرکت خصوصی احداث می‌کرد، دیگر مشکلات به وجود آمده در مراحل تحویل و راه‌اندازی به گردن دولت ایران انداخته نمی شد، بلکه شرکت خصوصی ایرانی پاسخگو بود. باید بخش خصوصی در سیاست خارجی ما فعال شود.

4- ایجاد بانک مشترک با کشورهای همسایه در منطقه با سرمایه مشترک.

5- در اختیار گذاشتن بنادر کشور حتی به شکل مجانی به کشورهای منطقه برای ارسال محصولات و کالاهایشان از طریق جنوب ایران.

کارشناس مسائل بین‌الملل گفت: هم اکنون افغانستان در بندر چابهار از این فرصت استفاده می‌کند چون راه به آب‌های آزاد ندارد. مثلا می‌توانیم به مدت 5 سال این بنادر را با اجاره ارزان و یا حتی مجانی به آنها بدهیم، همین امر کلی امتیاز برای ما دارد، حداقل ایجاد کار برای نیروی کار ایرانی و برای سیستم حمل و نقل ما کار ایجاد می‌شود و یک منفعت مشترک ایجاد می‌شود.

6- ایجاد تلویزیون، خبرگزاری مشترک و کارهای مطالعاتی مشترک علمی فرهنگی می‌تواند زمینه‌های حضور بیشتر ایران در منطقه را فراهم کند.
انتهای پیام/خ
برچسب ها:
آخرین اخبار
پربازدید ها