امروز : یکشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 4
۰۸:۵۱
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 34337
تاریخ انتشار: ۲۰ مرداد ۱۳۹۲ - ساعت ۱۱:۰۳
تعداد بازدید: 71
گروه کتاب و ادبیات_ رقیه عزیزی شیرکوهی؛ کتابخانه ملی ایران با میلیون‌ها برگ سند و کتاب ارزشمند یکی از پایگاه‌های رفیع و مهم اطلاع‌رسانی در جامعه به ...

گروه کتاب و ادبیات_ رقیه عزیزی شیرکوهی؛ کتابخانه ملی ایران با میلیون‌ها برگ سند و کتاب ارزشمند یکی از پایگاه‌های رفیع و مهم اطلاع‌رسانی در جامعه به شمار می‌رود که به گفته اسحاق صلاحی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، این سازمان در آینده نزدیک رهبری ملی دانش کشور را برعهده‌ خواهد گرفت و به زودی در یک اهداف بلند مدت 13 ساله به هاب دانش ملی مستند کشور تبدیل خواهد شد.

به همین منظور با محمدحسین واقف‌زاده، معاون پژوهش، برنامه‌ریزی و فناوری سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران پیرامون چگونگی تبدیل کتابخانه ملی به هاب دانش ملی به گفت‌وگو پرداختیم که در ذیل از خاطرتان می‌گذرد:

* یکی از اهداف کتابخانه ملی ارتباط نزدیک و تنگاتنگ با سازمان‌ها و نهادهای تولید دانش است

آقای واقف‌زاده درباره چگونگی تبدیل سازمان اسناد و کتابخانه ملی به هاب دانش ملی توضیح دهید؟

سازمان اسناد و کتابخانه ملی از سال 90 در جلسات مختلف برنامه‌های استراتژیک خود را تدوین کرد چراکه این کتابخانه چراغ راه دانش کشور است به گونه‌ای که مرجعی برای همه پژوهشگران، محققان و دانش‌پژوهان بوده و به ارائه خدمات به این مخاطبان می‌پردازد.

یکی از برنامه‌های سازمان اسناد و کتابخانه ملی در کنار همه برنامه‌های پژوهشی و علمی، اجرایی و خدمتگزاری به جامعه، ارتباط خیلی نزدیک و تنگاتنگ با مبانی و مراجع و سازمان‌هایی است که به تولید دانش و علم می‌پردازند و نیز به تولید اطلاعاتی می‌پردازند که زمینه‌ساز دانش است.

که این مراکز می‌توانند تحقیقاتی، دانشگاهی و مؤسسات پژوهشی باشند و یا سازمان‌هایی باشند که خودشان در زمینه محتوا، کار می‌کنند همانند سازمان تبلیغات اسلامی و وزارت فرهنگ و  ارشاد اسلامی و دانشگاه‌های مختلفی که محتواها را گردآوری و در اختیار پژوهشگر قرار دهند.

ما برای اینکه بتوانیم به این برنامه برسیم، بر روی یک برنامه بسیار هوشمندانه فکر کردیم که هم رسالت سازمان را در حفظ و نگهداری آن میراث مستند در پی داشته باشد و هم در خدمت‌‌رسانی به جامعه از بُعد دانش. برنامه‌ای که در گذشته انجام و اجرا نشده بود و در استراتژیک سازمان اسناد و کتابخانه ملی لحاظ شده است و آن این است که کتابخانه ملی به عنوان «هاب ملی دانش کشور» مطرح شود.

* با هاب ملی به دنبال یک مرجع ملی برای دانش کشور هستیم

هاب ملی دانش کشور چیست؟

«هاب» شاید یک کلمه انگلیسی باشد ما به عنوان یک چهارراه و مرجع ملی برای دانش کشور هستیم تا بتوانیم با همه سازمان‌ها و مؤسسات به صورت محوری تعامل کنیم و به داده‌های آنها دسترسی داشته باشیم نه اینکه همه را در این مکان جمع کنیم بلکه امکان این را داشته باشیم که به دانش آنها دسترسی داشته باشم و دانشی را که در کتابخانه ملی موجود است در اختیار سایر سازمان‌ها قرار دهیم.

در واقع هر پژوهشگر و محققی از هر جای کشور و از طریق هر مؤسسه بخواهد به اطلاعات و دانشی دسترسی داشته باشد، اگر در آن مؤسسه منابع موجود یافت نشد، بتواند از طریق کتابخانه ملی در هر جایی که در داخل کشور است به آن دسترسی داشته باشد.

این برنامه بسیار متحورانه است و زیرساخت‌های فناوری و طراحی را می طلبد و ارتباط نزدیک با مراکز تولید علم را می‌خواهد که خداراشکر از امسال یک افق سه ساله اولیه را در نظر گرفتیم ، چون افق برنامه سازمان اسناد و کتابخانه ملی تا سال 1404 است که اگر از سال 91 به آن بنگریم یک برنامه 13 ساله می‌شود و ما تا افق چشم‌انداز آن را 3 ساله و 5 ساله و 5 ساله در نظر گرفته ایم.

* امضاء تفاهم‌نامه با دانشگاه‌های مختلف در زمینه پایگاه‌های اطلاعاتی و دانش‌محوری

از امسال با دانشگاه‌های مختلف در زمینه‌های پایگاه‌های اطلاعاتی‌شان و دانش‌محوری و داده‌هایی که دارند، به امضای تفاهم‌نامه می‌پردازیم با دانشگاه تهران و دانشگاه دفاع ملی تفاهم‌نامه امضاء شده است و در دستور کار است که با یکی از دانشگاه‌های فنی مهندسی معتبر همانند دانشگاه صنعتی امیرکبیر و یا دانشگاه صنعتی شریف تفاهم‌نامه داشته باشیم.

به دلیل اینکه کتابخانه فنی مهندسی مرجع داخل کشور است، هدف‌گذاری کردیم از این طریق امکان ارتباط بین کتابخانه‌های دیجیتال برقرار می‌شود و به طور مثال کسی در دانشگاه نشسته از طریق کتابخانه دیجیتال می‌تواند با مراجع، کتاب و نشریات و پایگاه اطلاعاتی داخل کتابخانه ملی هم ارتباط داشته باشد و بالعکس.

این فضا، یک فضایی را ایجاد می‌کند که پژوهشگر می‌تواند از هر نقطه‌ای که هست به اطلاعات دسترسی داشته باشد، تا پایان افق برنامه که همان چشم‌انداز 1404 است بتوانیم از این طریق کلیه ارگان‌هایی که دانش محور هستیم را با محوریت کتابخانه ملی که نقش رسالتی در این موضوع را دارد، بتوانیم پژوهش‌ها، اطلاعات و داده‌ها و نهایتاً آن تولید دانش را در اختیار محقق و پژوهشگر قرار دهیم.

* آغاز به کار هاب دانش ملی با «تبادل داده‌ها، اطلاعات و پایگاه‌های علمی»

برنامه‌هایی که آغاز شده؟

از سال گذشته شروع برنامه بوده است. در افق 3 ساله در ابتدا تفاهم‌نامه‌هایی را با لحاظ یک بند که «تبادل داده‌ها، اطلاعات و پایگاه‌های علمی» است، آغاز کردیم و به سرعت هم داریم این کار را انجام می‌دهیم.

از اول امسال تاکنون چندین تفاهم‌نامه مختلف با مراکز مختلف، اعم از دانشگاه‌های دولتی و پژوهشکده‌ها منعقد و یا در حال انعقاد است و برای همین دسترسی به یکی از موضوعات که بتوانیم سازمان را با آن محوریتی که عرض کردم، تبدیل به هاب ملی دانش کنیم.

* هزینه این طرح‌ چندین میلیارد تومان است

برای این کار چه میزان بودجه در نظر گرفته شده است؟

برای اینکه این برنامه به نتیجه‌ای که مد نظر سازمان اسناد و کتابخانه ملی است، دست‌ یابیم، نمی‌توانیم بگوئیم که برنامه‌ها در یک مقطع زمانی متوقف می‌شود اما افقی که دیده‌ایم و بتوانیم آن محوریت برای کارهای‌مان بگذاریم همان پایان افق برنامه‌ریزی سوم بوده، که همان 1404 است اما ما قبل از آن یعنی وقتی که آن سه سال را پشت سر بگذاریم، می‌توانیم یکسری زیرساخت‌ها و ارتباطات اولیه را برای این کار فراهم کنیم.

بودجه این موضوع، بودجه‌ای است که بخش‌هایی از آن در زیرساخت بوده که تقسیم‌بندی شده است یعنی زیرساخت‌های فناوری را ایجاد کنیم. برای این کار، بررسی کردیم که چه طرح‌هایی را باید انجام دهیم که مرتبط با این کار باشد.

به طور مثال در حال حاضر، طرحی در شورای عالی فضای مجازی بررسی می‌شود که یکی از نمادهای این کار است، طرح کتابخانه ملی دیجیتال، طرح سازمان است که  به این شورا ارائه شده است، خود این طرح چیزی حدود 3 الی 4 میلیارد تومان برای اجرا است که بحث زیرساختی و طرح نرم‌افزار دارد؛ خود این طرح یکی از نمادهای این برنامه است.

* کتابخانه ملی اسناد الکترونیک موجود در کشور را مدیریت می‌کند

یکی از برنامه‌های دیگری که ما داریم، مدیریت اسناد الکترونیک در کشور، که خودمان نیز متولی آن هستیم اما خود طرح یعنی آن چیزی که به عنوان طراحی اولیه است، فکر می‌کنم یک بودجه‌ای حدود 500 میلیون تومان یا 5 میلیارد ریال برای آن درنظر گرفته شده است که انشاءالله تا پایان سال 93 خروجی آن آماده می‌شود. این مبنای اجرای برنامه‌های ما خواهد شد برای دو تا افق 5 ساله‌ای که بعد از آن برای اجرا خواهیم رفت.

یعنی ما این طرح کلان هاب ملی دانش را تا پایان سال 93 طراحی آن را به اتمام می‌رسانیم و از طریق کارشناسان داخلی‌یمان وآن طرح کلان را در 2 افق 5 ساله اجرایی خواهیم کرد.

* برنامه‌های هاب دانش ملی بر اساس سیاست‌های رهبر انقلاب تهیه شده است

با توجه به این که پایان دولت دهم است و معتقدید که این برنامه تا افق 1404 برنامه‌ریزی شده است آیا در دولت یازدهم هم اجرایی می‌شود؟

قطعاً اجرا خواهد شد، چون این برنامه در راستای نقشه جامع علمی کشور و در راستای سیاست‌های رهبر معظم انقلاب تهیه شده است و با تغییر رئیس جمهور، تغییری در این نقشه نباید رخ بدهد.

* برنامه هاب ملی دانش در قالب یک استراتژی تدوین شده است

آقای واقف‌زاده امکان اینکه برنامه‌های این سند با مدیریت فرد دیگری مغایرت داشته باشد، وجود دارد آیا امکان اینکه این طرح تا افق 1404 اجرایی نشود، وجود دارد؟

برنامه‌هایی که تدوین کردیم، سنخیت بسیار نزدیکی با رسالت سازمان اسناد و کتابخانه ملی دارد. چیزهایی است که در اساسنامه دیده شده و بسیار نزدیک به آن است، همچنین امکان اینکه برنامه‌های چندین ساله از قلم افتاده باشد یا به خاطر موضوعات با اولویت، آنها را اجرا کرده باشند، وجود دارد و این موضوع از موضوعاتی نیست که بگوییم که یک مدیری تغییر و تحولاتی می‌شود این برنامه‌ها را اجرایی نکند چراکه این برنامه سنخیت و نزدیکی خیلی زیادی با رسالت سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران دارد.

ممکن است با صراحت در اساسنامه سازمان نیامده باشد اما وقتی به عنوان مرجعیت در اساسنامه و حفظ و نگهداری از میراث مستند و وظیفه اطلاع‌رسانی به جامعه در زمینه دانش و اسناد و پژوهش صحبت می‌شود، این خودش همین موضوع است و تنها عنوانی را برای آن انتخاب کرده‌ایم.

اگر مدیری بخواهد همان رسالت اساسنامه را انجام دهد به همین نقطه خواهد رسید، چراکه این برنامه را با یکسری برنامه‌های دیگر تلفیق و جمع‌ کرده‌ایم و در قالب یک استراتژی آن را در قالب یک برنامه تعریف کرده‌ایم.

* هاب ملی دانش همان رسالت اساسنامه کتابخانه ملی است/مخالفت مدیر آتی یعنی مخالفت با اساسنامه این کتابخانه

ممکن است مدیر دیگری بیاید و بگوید که اسم آن را نمی‌گذاریم هاب ملی دانش می گذاریم، و به «مرجعیت دانشی کشور» تغییر می‌دهیم که آن هم فقط در عنوان‌اش است. طرح‌ها و المان‌هایی که دارد در کتابخانه ملی انجام می‌شود و جهت‌گیری شده، همه‌اش خواه و یا ناخواه به آن هدف خواهد رسید یعنی اگر شما بستری را برای پژوهشگران آماده کنید که بتوانند از اطلاعات مجازی استفاده کنند و یا آرشیو وب را که جزو وظایف حاکمیتی سازمان است، انجام گیرد و مدیریت اسناد الکترونیکی را انجام دهیم در واقع ارتباط با مراکز دانش‌پژوه و پایگاه‌های علمی و پژوهشی کشور برقرار کنیم به صورت ناخودآگاه به همین برنامه خواهید رسید.

حتی اگر نخواهیم انجام داده و یا حذف کنیم، چرا که در واقع تمام آن مواردی که باید در اجرای این برنامه صورت می‌گرفته با این کارها قابل اجرا است، بعید می‌دانم مدیری باشد و بگوید من نمی‌خواهم خدمت‌رسانی به جامعه به صورت دیجیتال بکنم و بعید است که بگوید من همچین رسالتی ندارم که آرشیو وب کشور و یا اسناد الکترونیکی را مدیریت داشته باشم چراکه مفهوم سازمان اسناد و کتابخانه ملی زیر سوال می‌رود یعنی نه تنها من بلکه یکایک همکاران در سازمان بسیار به این قضیه خوش‌بین هستند و بسیار این موضوع را با اهداف و رسالت‌های سازمان عجین می‌دانند.

* تبدیل کتابخانه ملی به هاب ملی دانش، در دولت یازدهم حذف شدنی نیست 

آیا با آمدن رئیس جمهور جدید امکان به تعویق افتادن و یا شتاب بیشتر در انجام این کار صورت می‌گیرد؟

این برنامه‌ای نیست که حذف شدنی باشد چون رسالت سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران را تحت پرسش قرار داده‌ است.

* امضاء تفاهم‌نامه با «ایران داک» برای دسترسی به مقالات علمی _ پژوهشی

از مهمترین اولویت‌های هاب دانش برای محققان و پژوهشگران بگویید؟

در حال حاضر پژوهشگران سازمان اسناد و کتابخانه ملی محدودیت دسترسی به مقالات علمی _ پژوهشی داخلی و خارج از کشور دارند یعنی تنها چندین پایگاه اطلاعاتی در عضویت این کتابخانه هستند و با همه جا در ارتباط نیستیم اما از طریق بسیاری از پژوهشگاه‌های داخل کشور و دانشگاه‌ها همین کار را شروع کرده‌ایم.

اکنون با «ایران داک» یک تفاهم‌نامه‌ای داریم که دسترسی ما را به مقالات علمی _ پژوهشی به زودی میسر می‌کند و ما در تالار دیجیتال‌مان این خدمت را به اعضا و پژوهشگران ارائه خواهیم داد، خود این یک افق جدید را برای پژوهشگران ایجاد می‌کند برای اینکه همین خدمت (مقالات) را تا حالا بسیار محدود داشتند اما الان با یک دامنه بسیار وسیعی انجام می شود.

* اسکن حدود 130 هزار پایان‌نامه تا پایان سال جاری توسط کتابخانه ملی ایران 

حدود 130 هزار پایان‌نامه در کشور تا پایان امسال اسکن و در تالار رقمی به پژوهشگران ارائه خواهند شد، که باید گفت همین اسکن کردن و در اختیار گذاشتن و ارتباط با دانشگاه‌ها که پایان‌نامه‌ها و رساله‌های خود را در اختیار ما می‌گذارند قبلاً در کتابخانه ملی نبوده است.

به طور مثال، 5 سال گذشته همچین اتفاقاتی نمی‌افتاده، و به نوعی این نوع مسائل وجود نداشته است اما این جریان یک جریانی است که به وجود آمده و دارد اتفاق می‌افتد، اکنون با « مرکز اطلاعات و مدارک علمی (ایران داک)» تفاهم‌نامه‌ای داریم که از طریق پروتکل‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات فناوری اطلاعاتی ما به همه آن 200 و اندی هزار پایان نامه در این وب‌سایت دسترسی پیدا کرده و در تالار رقمی کتابخانه ملی در اختیار پژوهشگر می‌گذاریم که قبلاً اصلاً این مهم وجود نداشته است.

یکسری پایان‌نامه هم در کشور وجود دارد که دانشگاه‌ها ملزم هستند آنها را به ما ارائه دهند که در سایت «ایران داک» نیست که آن هم به اطلاعات فوق افزوده خواهد شد.

روزانه حدود چند صد پایان‌نامه را اسکن و ویرایش می‌کنیم و در تالار رقمی به سرویس‌دهی آن می‌پردازیم که تا آخر امسال این تعداد به 130 هزار عنوان پایان‌نامه خواهد رسید.

انتهای پیام/و
برچسب ها:
آخرین اخبار