امروز : شنبه ۳ تیر ۱۳۹۶ - 2017 June 24
۰۷:۴۷
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 44270
تاریخ انتشار: ۱۶ شهریور ۱۳۹۲ - ساعت ۱۳:۰۴
تعداد بازدید: 160
خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس ـ راهبرد فرهنگ: در چند سال اخیر با عنایت به نیاز طبیعی کشور و انقلاب اسلامی مبنی بر تولید علوم انسانی و ...

خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس ـ راهبرد فرهنگ: در چند سال اخیر با عنایت به نیاز طبیعی کشور و انقلاب اسلامی مبنی بر تولید علوم انسانی و دانش ناظر به هویت ملی و بومی و دینی که مطالبه بسیاری از دغدغه‌مندان به‌ویژه رهبر انقلاب هم بوده است اقداماتی در این باره آغاز شده است که خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس با همکاری پایگاه علوم اجتماعی اسلامی ایرانی در گفت‌وگو با دست اندرکاران و صاحب‌نظران و منتقدان به جمع‌بندی تجربیات حاصله بپردازد.

در زیر سومین بخش این گفت‌وگوها را با با خانم دکتر شهلا باقری؛ مدیر گروه جامعه شناسی دانشگاه خوارزمی می‌خوانید.
 
* قبل از همه جهت‌گیری کلی دولت نهم و دهم را در زمینه تحول در علوم انسانی، در مقایسه با دولت‌های قبلی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

باقری: برخی از اقدامات در این دوره به خود دولت به طور مستقیم برمی‌گردد و برخی هم به شورای عالی انقلاب فرهنگی که البته می‌شود گفت که به واسطه بر روی کار بودن این دولت رخ داد.

برای مثال تشکیل شورای تحول در علوم انسانی در این دوره اتفاق افتاد؛ ذیل این شورا کارگروه‌های مختلفی، از جمله کارگروه جامعه‌شناسی که بنده نیز عضو آن بودم، با ترکیبی از اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های مختلف تشکیل شد که این کارگروه تصویب رشته‌های جدید، تجدیدنظر در محتوای بعضی از رشته‌ها و بررسی سایر پیشنهادهایی که به آنجا رسیده را در دستور کار خودش داشت.
 
* ساختارهای وزارت علوم و آن ارتباطی که باید بین بخش‌های مختلف‌اش باشد، برقرار نبود

باید بگویم که این اقدامات اگرچه در شورای عالی انجام شد، اما همین شکل‌گیری، احتیاج به یک زمینه‌های مساعد اجتماعی و سیاسی دارد، که به واسطه بر روی کار آمدن دولت نهم و دهم فراهم شد؛ ما در جامعه‌شناسی علم، وقتی که می‌خواهیم زمینه‌های شکل‌گیری یک علم را بررسی کنیم، آن زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی‌اش محل اصلی تحلیل‌های ماست. بنابراین اگر بخواهیم با همین نگاه به تشکیل شورای تحول نگاه بکنیم، نقش این دولت در به وجود آوردن گفتمان تحول بارز است.

* می‌توانید به طور خلاصه بگویید که حرکت‌شان در کمیته جامعه‌شناسی چه طور بود؟ موفقیت‌آمیز بود؟

* باقری: ما در کمیته جامعه‌شناسی دو مورد پیشنهادی از سوی دانشگاه‌ها داشتیم که اینها در حوزه علوم اجتماعی و جامعه‌شناسی برنامه‌هایی را برای تغییر و تحول سرفصل ها و محتوا داده بودند. علی رغم این که خیلی زحمت کشیده بودند ولی برنامه‌های تحولی آنها با نقد و انتقاد شورای عالی مواجه شد، به جهت این که عمق لازم را نداشت و چون پس از آن پیشنهاد جدیدی دریافت نکردیم،‌ درصدد این هستیم که خودمان یک پیشنهاد جدید را به کمک اعضای گروه تهیه کنیم البته این هم مستلزم این است که وزارتخانه و شورای عالی انقلاب فرهنگی پشتیبانی لازم را از این کار به عمل بیاورند.

* گذشته از اقدامات کلان، اگر بخواهید یک ارزیابی کلی در سطح خرد در دانشگاه‌ها بدهید، عملکرد دولت را در سطح خود دانشگاه‌ها چطور ارزیابی می‌کنید؟

*باقری: من احساس می‌کنم، زمینه لازم برای فعالیت آدم‌هایی که مایل به تحول بودند، ایجاد شد. یعنی راه را باز کردند و گفتند این راه موجود است، بفرمایید و مشارکت کنید. حالا این که من آمدم یا نیامدم، بستگی زیادی به خودم داشت. یعنی راه برای دلسوزان و دغدغه‌مندان باز شد؛ یعنی نشان دادند که وزارتخانه پشتیبان این ایده است اما در عین حال نمی‌خواهم بگویم که حق مطلب ادا شد؛ یعنی باز هم ساختارهای خود وزارت علوم و آن ارتباطی که باید بین بخش‌های مختلف‌اش باشد، برقرار نبود که از استاد حاضر در دانشگاه در سطح عملیاتی تا این حد پشتیبانی بکند.

وزارتخانه در سطح کلان اعلام آمادگی می‌کند. برنامه‌ها را در سطح کلان می‌پذیرد، ولی این که بیاید و در سطح دانشگاه‌ها و در حد دروس عملیاتی بشود، یا نظارت بر دروس دانشگاه‌ها بشود و یا مطالبه بشود که چرا شما تغییر نکردید، چرا اصلاً برنامه ندارید و... متأسفانه نشد. این چیزی است که باید اتفاق بیفتد. یعنی یک حرکت هم از بالا به پایین و هم از پایین به بالا. من این اعتقاد را ندارم که لزوماً همه حرکت‌ها باید از بالا به پایین باشد. نه. این به صورت خودجوش و از پایین هم باید وجود داشته باشد.

* در دانشگاه‌های شهر تهران که شما کمابیش تشریف دارید فکر می‌کنید فضای گروه‌های علمی چقدر تغییر کرده است؟

باقری: باید یک نکته‌ای را عرض بکنم. به نظر خودم خیلی نکته مهمی است و آن این که نقش مدیریت‌ها و تدابیری که مدیریت برای حوزه خودش می‌اندیشد، بسیار مهم است. متاسفانه مدیریت گروه‌های علمی در بسیاری دانشگاه‌ها اصلا مناسب نبود؛ ما در دانشگاه خودمان برای تغییر مدیریت بسیار تلاش کردیم اما این تغییر مدیریت رخ نمی‌داد. وقتی آیین‌نامه مدیریت دانشگاه‌ها اصلاح شد، کمک بزرگی شد؛ یعنی به نظر من اگر این دولت هیچ حسنی نداشت، بالاترین حُسن‌اش این بود که آیین‌نامه مدیریت را اصلاح کرد. اصلاح آیین‌نامه مدیریت باعث شد، این سیکل معیوبی که در انتخاب مدیر وجود داشت که همیشه افراد خاصی انتخاب می‌شدند و کار به افراد دیگر نمی‌رسید و نمی‌توانستند مشی مدیریت خودشان را نشان بدهند، اصلاح شد. به نحوی که ما بتوانیم این حالت چرخشی را به طور متعادل داشته باشیم.
 
* دولت نهم و دهم بی‌میل نبود که تفکیک جنسیتی انجام شود

* در بحث جذب اساتید و تاسیس رشته‌ها نمونه‌هایی دارید؟

باقری: البته این تغییر مدیریت در گروه جامعه‌شناسی در سال آخر دولت اتفاق افتاد. اما در همین یک سال ما توانستیم چند عضو هیئت علمی که در رشته قرآن و علوم اجتماعی متخصص هستند، جذب کنیم. حتی در فرآیند جذب عناوینی را که برای جذب استاد انتخاب کردیم، گرایش قرآن و علوم اجتماعی بود. یعنی حتی ما دنبال این نرفتیم که فقط استاد جامعه‌شناسی به سبک مرسوم داشته باشیم و یک نگاه تحولی داشتیم.

شاید و به تعبیری با اطمینان می‌توانم بگویم که هیچ دانشگاه دیگری این کار را نکرده است. اگر شما در روند جذب دانشگاه‌ها بررسی کنید، می‌بینید که چه گرایش‌هایی را گرفته‌اند. همه آنها تخصص‌شان همین جامعه شناسی متداول است اما ما چرا گرایش قرآن و علوم اجتماعی ایجاد کردیم؟ چون ما بررسی کردیم و دیدیم که چنین فارغ‌التحصیلانی در داخل کشور داریم؛ درست است که در دانشگاه تهران نیست اما آیا ما باید لزوماً همه را از دانشگاه تهرانی‌ها را جذب کنیم؟

بنابراین وقتی که فارغ‌التحصیل یک رشته موجود است و این فارغ‌التحصیل با انجام مصاحبه و آزمون وارد می‌شود و نیز این گونه نبوده که ما هر کس که اعلام کرد را جذب کنیم؛ برای همان‌ها هم فرایند مصاحبه گذاشته شد. آثار علمی آنها بررسی شد و بهترین‌هایشان انتخاب شده‌اند. این اتفاق افتاد و این اتفاق خیلی مرهون مدیریت است؛ یعنی تا همین یک سال آخر هیچ قدمی در این رابطه برداشته نشد و حتی فعالیت اساتیدی که این اعتقاد را داشتند از طرف مدیریت محدود شد.

* در زمینه اقداماتی که در دوره دولت سابق، در زمینه فضای فرهنگی دانشگاه‌ها رخ داد مثلاً بحث‌هایی مثل تفکیک جنسیتی و بحث‌هایی از این قبیل، عملکرد وزارتخانه و دانشگاه‌ها را در این زمینه چگونه ارزیابی می‌کنید؟

*باقری: تصور من این است که دولت نهم و دهم بی‌میل نبود که تفکیک جنسیتی انجام بشود. حتی می‌خواست که این کار را با یک زمینه مطالعاتی انجام بدهد و پیش ببرد. در این زمینه چندتا پروژه تحقیقاتی انجام شد که از خود من برای پروژه‌ها، نه برای اجرا، بلکه برای ارزیابی نتایج دعوت شد. دیدم تلاش‌هایی شده و این را هم به اختیار خود دانشگاه‌ها گذاشتند که فضا و شرایط محیط را بررسی و اعلام آمادگی بکنند.

حتی یک جایی مثل دانشگاه الزهرا(س) پیشنهادهایی مبنی بر این که شعبه‌ها و پردیس‌های دیگری در سراسر کشور داشته باشد، داده بود. این یعنی همان گسترش فضا برای خانم‌ها به نحوی که در هر شهری یا در هر مرکز استانی یک دانشگاه ویژه خانم‌ها وجود داشته باشد، برای هر کس که دوست دارد در چنین دانشگاهی درس بخواند و به نظر من این عادلانه است. ببینید، یک وقتی هست که دست شما بسته است و شما نمی‌توانید به یک آلترناتیو دیگری فکر کنید ولی یک وقت هم هست که دست شما باز گذاشته می‌شود تا با توجه به شرایط و تجربیات گذشته‌تان بتوانید مانور مدیریتی داشته باشید. این امکان در این دوره این فراهم شد.
 
* ساختار وزارت علوم تنها به علوم تجربی می‌اندیشد

* با یک نگاه آسیب‌شناسانه شما چه ارزیابی از عملکرد دولت گذشته در علوم انسانی دارید؟

*باقری: ارزیابی من این است که ما در علوم انسانی آن جایگاهی که باید به این رشته می‌دادیم ندادیم. انتقاد عمده من به ساختار وزارت علوم این است که تنها به علوم تجربی می‌اندیشد. یعنی هم مدیریت‌ها عضو این رشته هستند، هم این که خیلی به نقش مهم علوم انسانی واقف نیستند. این نگاه که بخواهد خیلی دغدغه‌مدار به علوم انسانی نگاه بکند و یک جاهایی از خود اینها استفاده بکند، بخواهد بهای بیشتری برای رشد این علوم پرداخت بکند نبوده است وگرنه شاید ما نتایج بهتری می‌گرفتیم. شاید در دوره‌های اخیر و به خصوص در زمان مدیریت اخیر وزارت علوم، این فضای مثبت بیشتر برای ما فراهم شد.

* در رابطه با وزیر علومی که در دولت جدید بخواهد سر کار بیاید، شما چه پیشنهاد و نظری دارید، به ویژه ناظر به بحث علوم انسانی.

*باقری: قاعدتاً به عنوان یک معیار مطلوب از وزیر علوم آتی انتظار داریم که اولاً آن زمینه‌هایی که برای تحول در علوم انسانی ایجاد شد را نگذارد از دست برود. نه تنها موانع آن راهی را که باز شده است را برطرف بکند، بلکه زمینه‌ها و راه‌های متعدد را بیشتر و برای تعداد بیشتری از عزیزان در این زمینه باز بکند.

امیدوار هستیم با توجه به این که بخشی از این شورای تحول زیر نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی است، یعنی به طور مشترک هم وزارت علوم و هم شورای عالی انقلاب فرهنگی در کارگروه‌ها و اعضا و تشکیل جلسات و غیره دخیل هستند، شورا بتواند فعال‌تر از گذشته کار خودش را انجام بدهد. البته این باز محتاج به آن زمینه‌های مساعدکننده و پشتیبانی‌کننده از تحول در علوم انسانی و ارتقا در علوم انسانی می‌شود.

ثانیاً وزیر آینده اهمیت بیشتری به بحث تحول در علوم انسانی بدهد. این انتظارات ما، مردم و به ویژه مقام معظم رهبری است. در دیدار اخیری که مقام معظم رهبری در ماه مبارک رمضان با اساتید داشتند. یکی از اساتید همین مطلب را گفتند که هیچ کدام از وزرای علوم ما تاکنون از علوم انسانی نبودند. نمی‌خواهم بگویم که این یک اصل عمومی است. یعنی هر علوم انسانی نمی‌تواند یک مدیر شایسته قلمداد شود، ولی آن علوم انسانی که خودش واقف به مسائل و شرایط هست، ایده دارد و مدیر هم هست، وقوف به ساختارهای مدیریتی، ضعف‌ها و مشکلات، دارد، چنین فردی می‌تواند وزیر خوبی باشد.

البته همان طور که می‌دانید،‌ چون وزارت علوم باید حوزه‌های علمی مختلفی را تولیت بکند، فقط علوم انسانی نیست. به هر حال چرخه حرکت‌های علمی ما و به خصوص پیشرفت‌هایی که در های‌تک‌ها داشتیم یا علوم نوین داشتیم، این هم مهم است. وزیر باید یک کسی باشد که اگر خودش حداقل در آن رشته‌ها تحصیل نکرده ولی به اهمیت آنها واقف باشد. سرپل‌های مرکزی را شناسایی کرده باشد. آدم‌های مؤثر را شناسایی کرده باشد.

شاید اگر ما یک معاونت علوم انسانی در وزارت علوم می‌داشتیم، خوب بود. یعنی اگر بخواهیم قدم به قدم هم جلو برویم، لااقل یک معاونت علوم انسانی ایجاد شود که بر بحث تحول در علوم انسانی متمرکز باشد، ان شا اله در گام های بعد از وزرای علوم انسانی هم استفاده بشود.
انتهای پیام/س
برچسب ها:
آخرین اخبار
پربازدید ها