امروز : یکشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 11
۱۱:۲۲
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 44333
تاریخ انتشار: ۱۶ شهریور ۱۳۹۲ - ساعت ۱۴:۰۳
تعداد بازدید: 98
خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس ـ محمدرضا شهیدی پاک (عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز): شناخت افراد به حسب آثار وجودی و ...

خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس ـ محمدرضا شهیدی پاک (عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز): شناخت افراد به حسب آثار وجودی و آثار مادی و آثار معنوی و آثار کتبی که از ان ها ودر مورد ان ها ،به جا مانده است امکان پذیر است و این ساده ترین راه شناخت  با مشاعر انسان‌های معمولی است  و در عین حال راهی است که همواره در روزگار بشر به آن طبیعت انسان‌ها و اشیای اطراف خود را شناخته است. حضرت معصومه از جمله افراد خانواده معصومین علیهم‌السلام است که برای شناخت او نص مشخص از امام معصوم وجود دارد  و از سویی با مهاجرت او  از مدینه و استقرار در قم  تغییرات فرهنگی و اجتماعی و سیاسی و مذهبی و کلامی و اقتصادی بسیاری روی داد و آثار ایشان ماندگار شد.

نوشته حاضر بخشی از مقاله «اوضاع  سیاسی، اجتماعی، فرهنگی قم مقارن ورود حضرت معصومه(س)» است که در سال 1383 منتشر شده است. نگارنده این اثر، ضمن کاوش قم در آیینه منابع اسلامی، این آثار را برشمرده است، مهترین آثار وجودی حضرت معصومه(س) در قم که منبع بسیار مناسبی در تحقیقات «حضرت معصومه شناسی» به شمار می‌رود در ادامه برای علاقه‌مندان می‌آید:                  

1- تکامل و توسعه نهاد اموزش اسلامی در قم:                       

شکل گیری مراکز آموزشی پیرامون بارگاه حضرت معصومه(س) در قم  از آثار ثابت وجودی ایشان در شهر مقدس قم محسوب می‌شود ساختن قبه، بر فراز قبر حضرت معصومه علیهاالسلام، دلیل بر توجه علویان به بارگاره این بانوی بزرگوار است. اطراف این قبر به تدریج به صورت آرامگاه گروه‌های مختلف طالبیان درآمد؛ این وضعیت، اولین گام در راه شکل گیری نخستین مراکز آموزشی در اطراف مرقد حضرت معصومه علیهاالسلام، بوده است.

2 - محصولات علمی علمای قم:

آغاز قرن سوم هجری با کثرت تصانیف علما در قم مصادف است. فعالیت‌های گسترده علمی محدثین و علمای قم با نهضت عظیم علمی مسلمین در آغاز قرن سوم هجری مصادف شد.  در جمیع ابواب علوم اسلامی آثاری  تدوین شد. در زمینه تاریخ به ویژه تاریخ ائمه شیعه و علم کلام و تفسیر وفقه  تألیفات  بسیاری در قم  پدید آمد.

3- پیدایش مکتب حدیثی، تفسیری و کلامی قم                                         

انتقال مکتب حدیثی مدینه، کوفه و بصره به قم مهمترین پدیده علمی و آموزشی قرن دوم و سوم هجری است که کمیت و کیفیت نظام آموزشی و محتوای آن را در ایران تعیین کرد و قم مرکز تعیین برنامه آموزش‌های شیعی در جهان اسلام شد. از ویژ گی‌های این مکتب تاکید بر منصوصات شیعه امامیه است. در زمینه علوم قرآن و تفسیر تک نگاری‌ها و کتب بسیاری تألیف شد.. مسانیدی از احادیث امام رضا(ع) توسط علمای قم فراهم شد. در علم کلام در مباحث مختلف آن به ویژه مسئله امامت شیعی، در قضا و قدر، در علم خدا، در توحید، کتب متعددی تألیف شد.

4- تاریخ تشیع امامیه و انهدام فرق در قم:                                                  

در عصر تشتت فرقه‌ای، دولت عباسی اهتمام ویژه‌ای نسبت به قم داشت. جو فرهنگی قم به خاطر وجود فرق مختلف، مانند بسیاری از شهرهای دیگر منطقه جبال، مضطرب و دچار آشوب بود. مقدسی به تشنج فرهنگی و حاکمیت تشتت فرقه‌ای در شهرهای ناحیه جبال اشاره کرده است. منابع، به وجود طیفی از جناح‌های عقیدتی سیاسی در قم اشاره دارند. از آثار وجودی حضرت معصومه و افاضات حدیثی ایشان در قم ایجاد کانون متحد شیعه امامیه در قم است.

5- «تشیع قمی» و شکل گیری مکتب شیعه امامیه در قم                              

با عنایت امام رضا(ع) و به برکت وجود حضرت معصومه(س) مذهب تشیع امامی به تدریج در قم، به صورت مذهب غالب درآمد و احادیث ائمه(ع)، مورد اعتقاد و عمل مردم قرار گرفت. و شیوه مخصوصی در کسب معارف در چهارچوب دیدگاه قمیین، به وجود آمد. عالمه محدثه حضرت معصومه(س) با نقل احادیثی در مورد تشیع، نقش مؤثری در ترسیم ابعاد تشیع امامی، ایفا نمود.

از جمله در احادیثی: 1- طهارت الهی امام حسین(ع)، 2- عشق علی (ع) جزو ایمان است. مفاد این احادیث، مردم و علما قم را متوجه نوعی تشیّع کرد که بر وصایت علی علیه السلام و غصب جانشینی پیامبر و سقیفه تأکید کرده است و تساهل سایر فرق شیعی، در مورد مسئله جانشینی و الهی بودن امامت را گوشزد کرده است. پذیرش این دیدگاه حضرت معصومه (س) که مستلزم در هم شکستن فرقه‌ها و رفض همه گروه‌های مخالف مذهب امامی بود، نقطه عطف تاریخ تشیع امامیه است.

6- قم در آیینه منابع اسلامی                                                                      

از آثار هجرت و سکونت، وجود بارگاه حضرت معصومه در قم افزایش شخصیت تاریخی قم است. قم که در منابع با ستانی  جایگاه خود را به عنوان یکی از مراکز مهم فرهنگی در دوره پیش از اسلام بویژه در عهد سا سانی داشت در دوره اسلامی شخصیت  اسلامی و شیعی نیز پیدا کرد . و با شکل گیری  قم به عنوان شهر شیعه اما می و حوادث فرهنگی و اجتماعی و معنوی متعا قب ان   قم بخشی از گزارش های منابع  اسلامی است و بخشی گرا ن قدر از این میراث مکتو ب است ، انعکاس جاوادانی  قم در  ایینه  میراث تاریخی و جغرافیایی جهان اسلام ، است مهمترین گزارش  های فنی  خدایان جغرافیای اسلامی فنی یعقوبی و مسعودی و مقدسی و ابن الفقیه و یا قوت حموی و حمد الله مستوفی و ... و مورخان بزرگی چون  یعقوبی  مسعودی و ابن مسکویه ابن اثیر و طبری و قمی در  تاریخ محلی قم و ابن خلدون و ده ها مورخ و جغرافی دان اسلامی به  حوادث قم که در ارتبا ط با اخبار جهانی از اغاز فتوحات اسلامی  تا  دوره ولاه  اموی و عباسی و حکام  و دول محلی پس از انها تا دوره صفوی و قاجار  آثار و گزارش هایی که نمو نه تاریخنگاری اسلامی است ،  پیرامو ن  قم و بارگاه حضرت معصو مه به عنوان پناه حوادث شیعه شکل گرفته است.  وتحلیل این منابع نشان می دهد که  واحد ژئو پلیتیکی جدیدی در جهان اسلام در ایران ودر منطقه جبال  در قم  محل بارگاه حضرت معصو مه شکل گرفت زیرا  که  در تاریخ تشیع اما میه حضرت معصومه س نقطه گردش اساسی است ،قم با حضرت معصومه ص محل توسعه نهاد اموزش اسلامی شد و فرقه های ان در هم شکست وتشیع قمی و مکتب حدیثی و کلامی وتفسیری  در ان شکل گرفت و قم در ایینه گزارش های منابع اسلامی  ماندگار شد.

7 - تاریخ ادیان و پیدایش حرم در قم:                                                                               

تاریخ تشیع امامیه تاریخ شکل‌گیری سلسله‌ای از حرم‌ها است. پیدایش حرم از پدیده‌های ویژه تاریخ ادیان است و پیدایش حرم اهل بیت در قم از پدیده‌های تاریخ تشیع امامیه است. حرم و نقش آن در روند توسعه فرهنگ تشیع و انسان‌های حرم بخشی از انترپولوژی فرهنگی انسان در حوزه تاریخ ادیان در قم است.

محل مرقد حضرت معصومه علیهاالسلام، از نیمه قرن سوم که بر فراز آن قبه‌ای ساخته شد، به عنوان مرکزی برای تجمع شیعیان در آمده بود و با رواج مذهب تشیّع در قم قبر حضرت معصومه علیهاالسلام، زیارتگاه همه شیعیان و حتی پیروان مذاهب دیگر شد.

عبدالجلیل قزوینی، می‌نویسد: «علمای حنفی و شافعی برای تبرک جستن و احترام به زیارت قبر حضرت معصومه علیها السلام، می‌رفتند. با مسافرت و مهاجرت بزرگان شیعه به قم، بارگاه حضرت معصومه  شکل حرم پیدا کرد. بررسی شکل‌گیری حرم در قم از موقعیت علمی بالایی در حرم‌شناسی در حوزه تاریخ ادیان دارد».
انتهای پیام/ک
برچسب ها:
آخرین اخبار