امروز : جمعه ۲۸ مهر ۱۳۹۶ - 2017 October 20
۰۸:۴۴
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 46511
تاریخ انتشار: ۲۰ شهریور ۱۳۹۲ - ساعت ۱۲:۰۴
تعداد بازدید: 154
خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس- گروه کتاب و ادبیات: بتول مشکین فام رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه الزهرا(س) و رئیس گروه زبان و ادبیات ...

خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس- گروه کتاب و ادبیات: بتول مشکین فام رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه الزهرا(س) و رئیس گروه زبان و ادبیات عربی شورای بررسی متون پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی سال‌ها است که به تالیف کتاب‌های زیادی پرداخته است و بیشتر فعالیت خود را در حوزه ادبیات ترجمه و عربی داشته است. وی همچنین برای  نسخه عربی «آنک آن یتیم نظر کرده» برنده جایزه کتاب فصل هم شده است.

با مشکین فام به عنوان یکی از نویسندگان و فعالان فرهنگی که تاکنون در نشست‌های زیادی حضور یافته است و در دانشگاه‌ها تدریس می‌کند گفت‌وگویی در زمینه سرانه مطالعه در کشور داشتیم که در ادامه می‌آید.

* رسانه‌ها رقیب مطالعه شده‌اند

فارس: یکی از معضلاتی که در جامعه کنونی مشاهده می شود و با گذر زمان هر روز پر رنگ‌تر هم می‌شود عدم اقبال عمومی به کتاب و کتاب‌خوانی است و این بیگانگی با کتاب در حال افزایش است.

در جامعه کنونی فرهنگ بصری و دیداری در نوجوانان و جوانان تقویت ‌شده است و تلویزیون و رسانه‌های تصویری جایگزین مطالعه شده‌اند. شبکه‌های تلویزیونی و ماهواره‌ای رشد روز افزونی دارند و رسانه‌ها رقیب مطالعه شد‌ه‌اند.  میزان مطالعه در سال‌های پیش از انقلاب با مطالعه کردن در زمان کنونی هیچ تناسبی وجود ندارد. در آن زمان برنامه‌های تلویزیونی تا این حد گسترده نبود و فقط دو شبکه در ساعاتی از شبانه روز برنامه پخش می‌کرد اما در حال حاضر با انواع شبکه‌های تلویزیونی برنامه‌های متنوع و متناسب با سلیقه‌های گوناگون در شبکه‌های آموزش، ورزش، پویا، جوان و ... پخش می‌شود.

از سوی دیگر دسترسی به شبکه‌های ماهواره‌ای در تمام استان‌ها وشهرستان‌ها بسیار آسان شده است و مردم به این سو روی آورده‌اند.

*فرهنگ مطالعه از کودکی ترویج شود

فارس: علاقه و فرهنگ‌سازی به مطالعه باید در زیرساخت‌های کشور جای بگیرد.

باید فرهنگ مطالعه از کودکی ایجاد شود. مدرسه‌ها به موضوع مطالعه توجه چندانی ندارند و بچه‌ها را به حدی سرگرم کردیم که مطالعه فقط به کتاب‌های درسی محدود شده است و اقبال به کتاب‌های دیگر جایی ندارد، در حالیکه باید ساعتی به مطالعه و کتابخوانی در مدارس اختصاص داده شود و این ساعت صرفا وقتی برای حضور بچه‌ها در کتابخانه‌ها نباشد بلکه کلاس به شکلی پویا اداره شود و از دانش‌آموزان خواسته شود خلاصه کتابی که مطالعه کردند را برای هم‌کلاسی‌های خود بیان کنند. همچنین برنامه‌ریزی‌هایی برای برگزاری مسابقات کتاب و کتاب‌خوانی در نظر گرفته شود.

در حال حاضر غول کنکور و شرکت در کلا‌س‌های کنکور و تست‌زنی تمام فکر و ذهن افراد را اشغال کرده است و در کلاس‌های فوق برنامه و ... کتاب و مطالعه جایی ندارد. این در حالیست که خانواده‌ها حتی اگر فرزندشان رمان و داستان هم مطالعه کنند از او می‌خواهند وقت خود را برای کتاب‌های درسی بگذارند.

*مدت چت کردن بیشتر از مطالعه است

فارس: این موضوع در میان قشر دانشگاهی و دانشجویان هم وجود دارد، آنها که از سد کنکور هم گذشته‌اند مطالعه کتاب‌های غیردرسی ندارند.

این موضوع بسیار تاسف برانگیز است. وقتی از دانشجویان مقاطع بالای تحصیلی خودم هم در این هفته پرسیدم که در ایام تابستان تا چه حد مطالعه داشته‌اید مطرح کردند که بیشتر اوقات خود را با فیلم‌ها و برنامه‌های تلویزیونی پُر کرده‌اند و این موضوع به مراتب در میان افراد عادی جامعه بیشتر است.

فارس: اینترنت هم نقش پررنگی در پر کردن اوقات افراد و به خصوص دانشجویان دارد.

وقت گذاشتن در فضای مجازی و اینترنت سهم بزرگ دیگری در پر کردن وقت افراد و با توجه به این باید سعی کنیم انگیزه در میان افراد ایجاد کنیم. کتاب‌های زیادی در فضای مجازی موجود هستند که می‌توانند مورد استفاده افراد قرار گیرند اما در واقع به اندازه‌ای که افراد و به خصوص جوانان چت می‌کنند کتاب مطالعه نمی‌کنند!

*گرانی کتاب بهانه است

فارس: یکی از مباحثی که مطرح می‌شود این است که گرانی کاغذ و بالارفتن قیمت کتاب‌ها در این روند بی‌رونقی بازار کتاب و مطالعه موثر است.

گرانی قیمت کتاب دلیل عدم استقبال به کتاب و مطالعه نیست و این موضوع تنها یک بهانه است. در ایران قیمت کتاب نسبت به کشورهای دیگر بسیار ارزان‌تر است البته قیمت کتاب اگر پایین باشد بسیار خوب است اما در جامعه کنونی مردم هزینه‌های زیادی حتی برای خرید تنقلات می‌کنند اما برای کتاب هزینه‌ای نمی‌پردازند. از سوی دیگر مردم به کتابخانه‌های عمومی هم مراجعه نمی‌کنند و این نشاندهنده اینست که عادت‌های ما در حال تغییر کردن است. از سوی دیگر همانطور که مطرح شد امکان دانلود کتاب در فضای مجازی با هیچ هزینه‌ای هم وجود دارد اما باز هم مشاهده می‌شود که از این راهکار هم استفاده نمی‌شود.

*کرم حلزون مهمتر است یا کتاب؟

فارس: همانطوری که شما مطرح کردید تلویزیون و برنامه‌های تلویزیونی جای زیادی میان افراد دارند، پس می‌توان از این ظرفیت برای فرهنگ‌سازی و معرفی کتاب‌ها استفاده کرد که متاسفانه این مسئله هم مورد غفلت قرار گرفته است.

در عمل تبلیغات و معرفی کتاب در تلویزیون جایی ندارد در حالیکه معرفی کرم حلزون، چیپس و روغن .... با جدیت تمام معرفی می‌شوند و در میان سریال‌ها و برنامه‌های مختلف تبلیغ می‌شوند اما معرفی کتاب و گفت‌وگو با اهالی ادب وجود ندارد. در برنامه ‌های مختلف از خوانندگان، بازیگران و ورزشکاران دعوت می‌شود ولی اهالی فکر و ادب جایی در میان آنها ندارند. به طور نمونه حتی برگزیدگان کتاب سال را و کتاب برگزیده هم معرفی نمی‌شوند.

فارس: برنامه‌های بسیار محدودی به معرفی برخی از کتاب‌های انتشاراتی‌های دولتی و با محورهای خاصی معرفی می‌شوند که در این زمینه شاهد موفقیت‌هایی هم بودیم، در این میان می‌توانم به کتاب «دا» اشاره کنم که به دلیل تبلیغات وسیع بسیار مورد استقبال قرار گرفت.

این برنامه‌ها خیلی گزینشی بوده و فقط موضوعات خاصی را در بر می‌‌گیرند و مخاطب سنجی صورت نمی‌گیرد که برای سنین مختلف و با علایق گوناگون کتاب‌ها معرفی شوند. همانطور که شبکه‌های مختلف تلویزیونی برای سلایق گوناگون داریم باید برنامه‌های متنوع و متفاوت هم تولید کنیم.

*وزارت ارشاد با تلویزیون قرارداد ببندد

فارس: شما چه پیشنهادی در این زمینه دارید؟

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید با رسانه‌ ملی گفت‌وگویی داشته باشد و قراردادهایی با آنها ببندد تا ساعت‌هایی در تلویزیون که مورد توجه مردم واقع می‌شوند به تبلیغات و فرهنگ‌سازی در زمینه کتاب بپردازد. در این زمینه هم روش‌های گوناگون و اثر گذار مانند برنامه‌های جذاب در قالب انیمیشن بهره ببرند، همان‌طور که شخصیت‌هایی مانند سیاساکتی و ... در مدت پخش توانستند در ذهن مردم جای بگیرند.

فارس: در رادیو فرکانسی تحت عنوان رادیو کتاب ایجاد شده است یا در رادیو فرهنگ برنامه‌های کتاب داریم، اما این مساله نمی‌تواند کمبود تبلیغات در تلویزیون را جبران کند.

در جامعه کنونی فرهنگ بصری و دیداری جای زیادی باز کرده‌اند اما حتی این موضوع در رسانه‌های شنیداری هم وجود ندارد و فقط اقشار کمی به رادیو و برنامه‌های تلویزیونی توجه می‌کنند.

*سرانه مطالعه اعلام شده در دانشجویان هم نیست

فارس: طبق آمار اعلام شده به عنوان سرانه مطالعه هر فرد 75 در روز مطالعه می‌کند.

اگر مترو را به عنوان جامعه کوچکی در نظر بگیریم که میلیون‌ها نفر در روز از آن استفاده می‌کنند و حداقل 1ساعت از عمر خود را در آن می‌گذرانند حتی 10 نفر را هم در روز نمی‌بینیم که کتاب بخوانند. این آمار نمی‌تواند واقعیت داشته باشد و حتی در میان دانشجویان و اهالی ادب هم 75 دقیقه وجود ندارد.

سال گذشته شهرداری طرح کتابی را در اتوبوس‌ها اجرا کرد که مسافران می‌توانستند کتاب را مطالعه کنند و باید این طرح در متروها هم پیگیری شود و کتاب‌های کوچک و متنوع در این جایگاه‌ها قرار گیرد. حتی اگر مردم در این طرح اقبالی به مطالعه در مترو و کتاب‌های موجود نشان ندهند اما همین که کتاب در دید مردم قرار گیرد می‌تواند اثرگذار باشد.

*اطلاع‌رسانی حتی در نمایشگاه کتاب ضعیف است

فارس: سالانه نمایشگاه بین المللی کتاب و چندین نمایشگاه استانی برگزار می‌شود اما بسیاری معتقدند که این برگزاری نمایشگاه‌ها بیشتر به کارناوال تبلیغاتی شباهت دارند تا راهی برای فرهنگ‌سازی.

حتی اگر برگزاری نمایشگاه‌ها به عنوان راهی تبلیغی برای بیلان کاری مسئولان باشد اما باز هم برگزاری آن خوب است و همین که مردم به نمایشگاه کتاب می‌روند و مدتی از وقت خود را در نمایشگاه سپری می‌کنند و کتاب خریداری می‌کنند بسیار ارزشمند است. هرچند ممکن است افراد کتاب‌هایی خریداری کنند که مطالعه نشوند و فقط در کتابخانه گذاشته شوند اما بازهم مفید است. البته نباید از این فرصت عظیم غافل شد چون در نمایشگاه‌ها نقاط ضعف بسیاری وجود دارد. من در زمینه بخش عربی بیشتر فعالیت می‌کنم و با توجه به اینکه نمایشگاه‌ها بین‌المللی هستند اما واقعا کار خوبی صورت نمی‌گیرد.

همچنین در طول برگزاری نمایشگاه نشست‌های خوبی با حضور نویسندگان و صاحب‌نظران برگزار می‌شود اما اطلاع‌رسانی درستی صورت نمی‌گیرد و پس از پایان برگزاری این نشست‌ها خبری زده می‌شود! در حالیکه باید از ماه‌ قبل این نشست‌ها و مهمانان آنها مشخص شود و اطلاع‌رسانی شود و جدولی از این نشست‌ها که برخی از مهمانان آنها افراد فرهیخته‌ای هستند که با هزینه زیادی به ایران آورده می‌شوند، به دانشگاه‌ها عرضه شود.

اگر این اطلاع‌رسانی‌ها پیش از برگزاری نشست‌ها صورت گیرد می‌تواند در مطالعه، تدوین و تالیف کتاب‌ها نقش مهمی داشته باشد و در میان طیف‌های گوناگون و دانشجویان علاقه‌مندی ایجاد می‌کند.

فارس: برگزاری نشست های رونمایی و نقد و بررسی کتاب‌ها به جز ایام نمایشگاه کتاب هم می‌تواند در معرفی کتاب‌ها می‌تواند اثرگذار باشد.

نشست‌هایی در خانه کتاب و برخی از مراکز دیگر انجام می‌شود که به صورت پراکنده و گزینشی هستند ولی برای این نشست‌ها هم اطلاع‌رسانی خوبی صورت نمی‌گیرد و خود من به عنوان فردی که علاقه‌مند به حضور در نشست‌های این چنینی هستم و پیگیری می‌کنم عموما اخبار این جلسات را پس از برگزاری مطلع می‌شوم!

فارس: شما به نقش نهادهایی مانند آموزش و پرورش، صدا وسیما، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و ... اشاره کردید، خود افراد هم در این روند بسیار موثر هستند.

باید در ابتدا ذائقه افراد آماده شود و اعضای خانواده نسبت به موضوع مطالعه و کتاب‌خوانی در فرزندان خود حساسیت نشان دهند و این موضوع تبدیل به عادتی شود. اگر خانواده در این زمینه به خوبی عمل کند تبلیغات و فرهنگ‌سازی نهادها در مراحل بعدی قرار می‌گیرد و اگر این نهادها هم کوتاهی کنند اما جامعه ایران از این بُعد متضرر نمی‌شود.
انتهای پیام/س
برچسب ها:
آخرین اخبار
پربازدید ها