امروز : پنجشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 8
۲۳:۳۶
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 46688
تاریخ انتشار: ۲۰ شهریور ۱۳۹۲ - ساعت ۱۶:۰۱
تعداد بازدید: 40
به گزارش خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، این مرکز در اظهارنظر کارشناسی خود ...

به گزارش خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، این مرکز در اظهارنظر کارشناسی خود درباره «طرح الزام دولت به عمل متقابل در قبال کشورها و سازمان‌هایی که از فعالیت رسانه‌های ایرانی جلوگیری می‌کنند» اعلام کرد: رسانه‌های دیداری و شنیداری امروزه به‌ عنوان یکی از مهمترین ابزارهای اطلاع‌رسانی و تأثیرگذاری جمعی شناخته می‌شوند و بدون شک شبکه‌های تلویزیونی، فراگیرترین و در عین حال تأثیرگذارترین این رسانه‌ها به ‌شمار می‌رود که هر روز بر دامنه فعالیت‌های آن در حوزه‌های مختلف افزوده می‌شود.

اصل آزادی اطلاعات به‌ عنوان یکی از اصول اساسی بشر در همه مجامع، سازمان‌ها و ارگان‌های بین‌المللی مورد توجه بوده و از آن به ‌عنوان یک حق انسانی دفاع شده است، اما این حق و اصل اساسی، به ‌مانند بسیاری دیگر از معیارهای حقوق بشری، مورد بهره‌برداری دوگانه کشورهای غربی قرار گرفته به نحوی ‌که آنها بر اساس منافع خود به تفسیر این اصل اساسی که داعیه حمایت از آن را دارند، می‌پردازند.

ممنوعیت پخش شبکه‌های برون‌مرزی جمهوری اسلامی ایران از طرف ماهواره‌های متعلق به کشورهای غربی، از جمله این رفتارهای دوگانه است. آنها در حالی که مدعی دموکراسی، دفاع از حقوق بشر، اطلاع‌رسانی صحیح و آزادی اطلاعات می‌شوند، آنجا که به ضررشان باشد، در برابر این اصول کلی و جهانشمول ایستاده و به مقابله با آن می‌پردازند. از سوی دیگر ممنوعیت پخش شبکه‌هایی مانند العالم، پرس.تی.وی، هیسپان و سحر که در حوزه خبری و اطلاع‌رسانی برای مخاطبان خارجی فعالیت می‌کنند، در واقع نشان‌دهنده موفقیت این شبکه‌ها و تأثیرگذاری آنها در جهان است، در غیر این‌صورت این پرسش مطرح است که چرا کشورهای غربی اقدام به قطع برنامه‌های صدها شبکه دیگر که توسط ماهواره‌های آنها پخش می‌شود، نمی‌کنند؟

طرح «الزام دولت به عمل متقابل در قبال کشورها و سازمان‌هایی که از فعالیت رسانه‌های ایران جلوگیری می‌کنند» به‌ منظور اعمال محدودیت‌هایی علیه رسانه‌های کشورهایی که اقدام به قطع برنامه‌های شبکه‌های ماهواره‌ای ایران کرده‌اند، در مجموع طرح قابل تأملی است که برای تصویب و اعمال آن باید همه جوانب آن را در نظر گرفت.

تعریف عمل متقابل: از جمله ضمانت اجراهای بین‌المللی است که در حوزه مسئولیت بین‌المللی به ‌طور جدی مطرح است، عمل قانونی اما غیردوستانه کشوری علیه کشور دیگر را که به تلافی یک عمل کشور خاطی، صورت پذیرفته و به‌ منظور وادار کردن کشورهای خاطی به تغییر رفتار غیردوستانه خود انجام می‌گیرد، عمل متقابل نام دارد.
ارزیابی طرح

1. در مقدمه توجیهی طرح به ماده (19) اعلامیه حقوق بشر و بند «2» میثاق حقوق مدنی و سیاسی استناد شده است و آمده است با وجود مستندات قانونی فوق از تاریخ 24/7/1391 جمع کثیری از مخاطبان جمهوری اسلامی ایران از دریافت شبکه‌های برون‌مرزی صدا و سیمای ایران محروم شده‌اند که این امر برخلاف موازین پیش گفته است، بنابراین طرح مزبور تقدیم مجلس شورای اسلامی شده است.

نباید فراموش کرد قطع پخش رسانه‌های ایرانی نقض مقررات بین‌المللی و معاهدات فیمابین و بدعتی خطرناک است که آزادی بیان و جریان آزاد اطلاعات را به مخاطره می‌افکند و ملت‌ها را از حق دریافت اخبار و اطلاعات از مبادی مختلف محروم می‌کند و جهان را به سوی یک‌جانبه‌گرایی و امپریالیسم خبری سوق خواهد داد و البته اقدامی به ‌موقع، منطقی و ‌حقوقی و به‌ دور از شتاب‌زدگی می‌تواند در جهت احقاق حق رسانه‌های ایرانی در محیط بین‌المللی مؤثر باشد.

به این منظور و برای مقابله با تحریم‌ها مطمئناً شناخت دقیق از دلایل اقدام این کشورها و استنادات قانونی آنها و استفاده از مقررات و مراجع قانونی ملی و بین‌المللی برای ارائه راهکاری مناسب و تأثیرگذار و پیشگیری از انسداد ارتباطی ایران در سپهر رسانه‌ای ضروری است.

2. در ماده واحده طرح، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی موظف شده که از فعالیت رسانه‌های کشورهایی که برخلاف قراردادها و پروتکل‌های فی‌مابین، اقدام به قطع برنامه‌های شبکه‌های تلویزیونی ایرانی بر ماهواره‌های خود کرده‌اند، در قلمرو جمهوری اسلامی ایران ممانعت به عمل آورد.

همان‌گونه که در طرح آمده است، نهادها و وزارتخانه‌های دیگر مانند وزارت اطلاعات، دادستانی، وزارت امور خارجه و رئیس سازمان صدا و سیما در کارگروه تعیین فهرست کشورهایی که مشمول این طرح خواهند بود، گنجانده شده است.

3. در تبصره «2» این طرح، فرصت دو ماهه‌ای برای نهادهای مذکور برای ارائه آیین‌نامه این قانون در نظر گرفته شده که به‌ نظر فرصت مناسبی است و حتی می‌تواند به‌ دلیل فوریت مسئله از این هم کمتر باشد.

ملاحظات و پیشنهادها

بدون شک، محدود کردن پخش رسانه‌های ایرانی اقدامی ناشایست است که نشان‌دهنده اوج درماندگی کشورهای غربی دارنده ماهواره در تقابل با منطق رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران در حوزه اطلاع‌رسانی است، اما با توجه به موارد گفته شده، توجه به ملاحظات ذیل ضروری است:

1. هر چند رسانه‌های غربی با وجود حضور در قلمرو جمهوری اسلامی ایران اقدام به سیاه‌نمایی اوضاع داخلی ایران می‌کنند، اما عدم حضور آنها می‌تواند دایره این سیاه‌نمایی را بیشتر کند.

همچنین این امر می‌تواند فرآیند پیگیری و شکایت از آنها در مجامع قانونی داخلی و خارجی و در نتیجه فشار بر آنها برای حرکت در مسیر صحیح را سخت‌تر نماید.

2. ایران به‌عنوان قدرت برتر منطقه و به دلیل ساختار سیاسی و ساز و کارهای مبتنی‌بر آن، کشور خبرسازی در جهان به ‌شمار می‌رود، به همین دلیل همه رسانه‌های جهانی تمایل دارند در ایران حضور داشته باشند و به‌ صورت مستقیم تحولات کشورمان را پوشش دهند.

اخراج آنها از کشور ممکن است در مقاطع مهم و سرنوشت‌سازی مانند برگزاری انتخابات، رویدادهای طبیعی مانند زلزله و سیل و همچنین در حین برگزاری همایش‌های بین‌المللی ممکن است مشکلات و محدودیت‌هایی را برای کشور ایجاد کند، ازاین‌رو پیگیری این رویکرد باید تابع سیاست‌های خاصی باشد تا در صورت لزوم بتوان از ظرفیت این رسانه‌ها استفاده کرد، نه اینکه امروز بر آنها قید و بند زد و در صورت نیاز از آنها برای پوشش خبری دعوت شود.

3. برای مقابله با قطع شبکه‌های تلویزیونی جمهوری اسلامی ایران انجام کار زیربنایی یک ضرورت عینی است به نحوی‌ که در صورت تحریم و ممنوعیت پخش ماهواره‌ای شبکه‌های تلویزیونی و رادیویی، امکان پوشش آنها توسط جمهوری اسلامی ایران فراهم شود، در این مورد حتماً باید به اصل مهم و راهبردی برخورداری از یک ماهواره بومی توجه ویژه شود.

4. مسئله دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، پرداختن به چرایی قطع شبکه‌های تلویزیونی جمهوری اسلامی ایران از طرف کشورهای دارنده ماهواره است، تحلیل این مسئله می‌تواند راهگشای خوبی برای پایان دادن به قطع متوالی شبکه‌های تلویزیونی ایران باشد.

5. آنچه کشورهای غربی علیه رسانه‌های ایرانی شکل داده‌اند، ماهیتی سیاسی دارد، به همین دلیل ضرورت دارد از شتابزدگی در حوزه قانون خودداری شود و راهکارهای سیاسی نیز مد نظر قرار گیرد.

6. دو ماهواره نایل‌ست و عرب‌ست، یکی متعلق به مصر و دیگری متعلق به مجموعه کشورهای عربی است که اقدام به قطع برنامه‌های تلویزیونی جمهوری اسلامی ایران کرده‌اند، در صورتی ‌که فعالیت رسانه‌های آنها را در داخل کشور محدود کنیم، بدون شک این کشورها نیز اقدام متقابلی را علیه خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای ما به ‌عمل خواهند آورد که با توجه به مهم بودن تحولات امروز در دنیای عرب، باید به این مسئله هم توجه ویژه‌ای داشت.

7. با توجه به موارد گفته شده، عملاً راه ندادن خبرنگاران و رسانه‌های غربی و یا عربی به داخل کشور، نمی‌تواند مقابله به مثل شمرده شود و می‌توان برای تیم‌های خبری و رسانه‌ای آنها محدودیت ایجاد کرد و از ممنوعیت کامل فعالیت آنها خودداری کرد. مصادیق این محدودیت‌ها هم می‌تواند توسط همان کارگروهی که در طرح آمده، تعیین شود.

8. با توجه به برد اندک رسانه‌های ایران هم از نظر پراکندگی زبانی و هم از منظر تعداد پایگاه‌های رسانه‌ای در سطح جهانی در مقابل گستره وسیع رسانه‌های رقیب، جبهه رسانه‌ای ایران در حال حاضر در موقعیتی قرار ندارد که به ‌طور مطلق و الزامی در همه موارد عمل متقابل صورت دهد، زیرا این رویکرد در نهایت موجب انسداد ارتباطی ایران خواهد شد. در این شرایط معمولاً اقدام متقابل باید به ‌صورت اقتضایی صورت گیرد و نه به‌ عنوان مطلق، به این معنی که مرجع ذیصلاح تشخیص خواهد داد که کجا محدودیت به‌ طور موقت ایجاد شود و کجا بدون واکنش مستقیم رفتار خواهد شد.

در این خصوص همچنین باید توجه داشت هنگامی که خبرنگاران و خبرگزاری‌های خارجی با هویت مشخص و با مجوز فعالیت رسانه‌ای و خبری تحت نظارت دستگاه‌های ذیصلاح به خدمات اطلاع‌رسانی در ابعاد جهانی می‌پردازند و به کمک اهرم‌های نظارتی مانیتور می‌شوند عملاً مانع انزوای رسانه‌ای ایران خواهند شد و در صورتی ‌که این مسیر رسمی برای خبرنگاران و مؤسسات خبری مسدود شود آنها عملاً از کانال‌های غیررسمی و با تحریفات فراوان به تهیه اخبار مبادرت خواهند کرد و در نهایت نتیجه تصویب چنین طرحی آن است که امکان اطلاع‌رسانی جهانی اخبار ایران توسط رسانه‌های خارجی تحت نظارت و کنترل رسمی و با مجوز از دست ما رفته و در عوض رسانه‌های خارجی اخبار ایران را از راه‌های غیررسمی و بدون مجوز به‌دست خواهند آورد که مخاطرات بیشتری داشته و انسداد و انزوای ارتباطی ایران را به دنبال خواهد داشت.

9. اقدامات متقابل در حقوق بین‌الملل شامل موارد متعددی از جمله: ارسال پارازیت، انسداد اموال و دارایی‌های دولت خاطی، قطع همکاری‌های سیاسی و اقتصادی، قطع روابط فرهنگی، قطع روابط رسانه‌ای و ماهواره‌ای و... می‌شود.

10. به ‌نظر می‌آید درخواست رسمی کشور زیان‌دیده برای پایان دادن به خصومت کشور خاطی و عمل به تعهدات بین‌المللی ضروری می‌نماید. زیرا همان‌طور که بیان گردید نفس اقدام متقابل، عملی نامشروع است که به ‌عنوان آخرین راهکار مورد استفاده قرار می‌گیرد.

11. توسل به مراجع حل ‌و فصل اختلافات بین‌المللی یا ملی به ‌خصوص در مواردی که بین کشور زیان‌دیده و کشور خاطی قراردادهای رسانه‌ای یا سایر اسناد تعهدآور وجود داشته باشد، پیش از توسل به اقدامات متقابل، لازم و ضروری است.

انجام این عمل بدان دلیل است که عمل متقابل، ذاتاً نامشروع است، بنابراین با توجه به اعمال متخلفانه دولت خاطی، تحت شرایط خاص، قانونی قلمداد می‌شود، بنابراین باید به‌ عنوان آخرین راهکار مورد استفاده قرار گیرد.

12. با وجود این به ‌نظر می‌رسد اگر نوع خاصی از اقدامات متقابل صرفاً برای محافظت و دفع ضرر از خود باشد ضرورت چندانی برای درخواست توقف عمل خلاف وجود نداشته باشد.

به‌ طور مثال اگر پخش پارازیت در امواج ماهواره‌ای تنها سبب عدم دریافت برنامه‌های ارسالی در قلمرو دولت ذیربط شود وی می‌تواند رأساً و بدون مذاکره با دولت فرستنده برنامه‌ها، به چنین اقدامی مبادرت ورزد، اما اگر احتمال برود که پخش پارازیت آثار و تبعاتی فراتر از صرف جلوگیری از دریافت برنامه‌ها توسط گیرندگان خصوصی داشته باشد یا محدوده اقدامات متقابل مورد نظر، وسیع‌تر باشد (مانند انسداد اموال و دارایی‌ها) نیاز به مذاکره اولیه و درخواست رسمی جهت رفع خصومت و قطع نقض قواعد حقوق بین‌الملل ضرورت پیدا می‌کند.

13. عمل متقابل نباید منجر به صدمه به حقوق کشورهای ثالث شود، این موضوع در رأی دیوان داوری پرتغال، آلمان و در ماده (47) طرح پیش‌نویس کمیسیون حقوق بین‌الملل به صراحت بیان شده است.

به‌ عنوان مثال اگر عمل متقابل کشور زیان‌دیده، ارسال پارازیت باشد باید نهایت دقت صورت پذیرد تا از ایجاد اختلال در برنامه‌های ارسالی یا دریافتی دولت‌های ثالث و تداخل امواج، احتراز شود.

14. تناسب نوع عملی که به‌عنوان عمل متقابل صورت می‌پذیرد با نقض حقی که صورت گرفته است نیز باید رعایت شود.

15. پیش‌بینی این است که اتخاذ رویکرد مندرج در این طرح و تصویب آن به شکل کنونی به بازی باخت رسانه‌های ایران ـ برد رسانه‌های غربی منتهی خواهد شد و در مجموع باید تأکید کرد برای پیگیری چنین مسائلی بیش از اقدامات سیاسی، اقدامات حقوقی ـ رسانه‌ای مفید فایده خواهد بود.

از جمله اینکه می‌توان این تحریم‌ها را در دادگاه‌های داخلی کشورهای تحریم‌کننده مطرح کرد تا ادله آنها را برای این ‌کار به چالش کشید و با دلایل و استناد به قوانین مانع ادامه تحریم‌ها شد و نیز می‌توان در مراجع بین‌المللی مانند سازمان بین‌المللی ارتباطات ماهواره‌ای (ITSO) پیگیر جبران خسارات ناشی از تحریم رسانه‌های ایرانی بود.

با در نظر گرفتن مجموعه مسائل و ملاحظات فوق تصویب این طرح توصیه نمی‌شود.
انتهای پیام/
برچسب ها:
آخرین اخبار