امروز : جمعه ۱۹ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 9
۲۰:۵۸
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 49396
تاریخ انتشار: ۲۶ شهریور ۱۳۹۲ - ساعت ۱۵:۰۴
تعداد بازدید: 55
به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس، همایش نکوداشت استاد عبدالحسین حائری با حضور محمد رجبی رئیس کتابخانه، ...

به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس، همایش نکوداشت استاد عبدالحسین حائری با حضور محمد رجبی رئیس کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، اسحاق صلاحی رئیس کتابخانه ملی، آیت‌الله سیدمحمود مرعشی نجفی، مجتبی حسینی، منصور واعظی رئیس کتابخانه‌های عمومی کشور، حجت‌الاسلام دعایی مدیر مسئول روزنامه اطلاعات، غلامرضا اعوانی عضو فرهنگستان علوم، سفرا و رایزنان فرهنگی کشورهای بولیوی، مکزیک، ونزوئلا، پاکستان، اکبر ایرانی رئیس موسسه میراث مکتوب و جمع دیگری از بزرگان فرهنگ کشور در تالار شهید مدرس حضور داشتند.
 
* ساماندهی نسخ خطی در شصت سال

در ابتدای این نشست محمد حیدری دبیر اجرایی همایش با ارائه گزارشی از چگونگی برگزاری مراسم نکوداشت استاد حائری گفت: این همایش به پاسداشت بیش از شش دهه تلاش، کوشش و مجاهدت استاد و به شکرانه‌ حضور جان بی قرار ایشان از سوی کتابخانه‌، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی برگزار می‌شود.

وی با بیان اینکه حائری در طول 60 سال فهارس نسخ خطی ایران را سامان داد، عنوان کرد: جواهر کلام حائری بر سطحی از تاریکی روشنایی افشاند تا معرفت بگستراند و رنگ رنگ، بهار را هدیه کند. وی بهار مکرری است که با حضور حیات‌بخش خویش زمستان نادانی را پایان داد و شمع را طریقتی است که تا پایان راه یاری‌گرش باشد و پروانه را معرفتی است که تا پایان راه کسب خواهد کرد و شمع سان خواهد سوخت و حکایت شمع حکایت دستان «استاد» است که بی‌صدا سوخت.

مدیر روابط عمومی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه نگاه دقیق و ژرف حائری به تاریخ علم براساس نظریه‌ای جهانی بود،‌تصریح کرد: این استاد گرانقدر تاریخ علم را براساس فهارس نسخ خطی بازنویسی کرد و یادگاری بس عظیم را برای پویندگان طریق دانش و فرهنگ این مهد تمدن به جای گذاشت. استاد حائری با بیش از 60 سال با تألیفات متعدد خود فهارس نسخ خطی فارسی و عربی کتابخانه مجلس را سامان داد و در این راه به جامعه‌ علمی این سرزمین کهن خدمات ارزنده و بی‌بدیلی ارائه کرد.

حیدری در بخش دیگری از سخنان خود با یادآوری اینکه حائری پیاپی در شناساندن نسخه‌های خطی کوشیده است، تصریح کرد: این استاد با تألیفات خود بهترین و برترین مراجع را در اختیار ایران شناسان و اسلام شناسان گذاشت و نزدیک به 14 سال با شور، شوق و مداومت در زمینه‌ زبان و ادب فارسی به تحقیق و تتبع علمی در مؤسسه‌ لغت‌نامه دهخدا پرداخت و در چاپ چندین جلد از این اثر بزرگ فرهنگی کشور سهم به سزایی داشته‌ است.

وی با یادآوری اینکه زمینه‌ اعطای دو نشان عالی فرهنگ و هنر و ادب پارسی برای جناب استاد حائری مهیا شده است، گفت: موافقت‌های لازم اخذ شده است ولی به دلیل سیر مراحل اداری متاسفانه اعطای نشان‌های فوق به زمان برگزاری همایش نکوداشت استاد نرسید اما این نشان‌های عالی در زمانی نزدیک به استاد اعطا می‌شود.

دبیر اجرایی این همایش گفت: کتاب مفصلی حاوی مقالات اهداء شده از طرف دوستان و شاگردان جناب حائری تحت عنوان «جشن‌نامه استاد حائری» هم آماده شده است که در پایان مراسم امروز رونمایی از این کتاب انجام خواهد شد. همچنین نمایشگاهی از تصاویر منتشر نشده وی از زمان کودکی تاکنون در نگارخانه کتابخانه برپا شده است. تهیه، تدوین و نشر کتاب‌ «کتابشناسی استاد عبدالحسین حائری» نیز از طی این مدت آماده شد.

***رئیس کتابخانه مجلس: ادب علم در حائری مغفول مانده است

محمد رجبی رئیس کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی هم در ادامه این مراسم گفت: کتابخانه مجلس در حال حاضر به سوی بین المللی شدن گام بر می‌دارد. در سال‌های پیشین روسای دیگر در زمینه‌های مختلفی گام برداشتند و من در این زمان به سمتی حرکت می‌کنم که کتابخانه را بین المللی کنیم.

وی افزود: ما در سازمان ایفلا عضو شدیم و نشریه بین‌المللی و پیش‌نویس تفاهم‌نامه‌هایی را ارائه کردیم و به موافقت اصولی رسیدیم و در حال برگزاری اجلاسی هستیم تا یک کتابخانه پارلمانی بین کشورهای غیرمتعهد تشکیل دهیم و در دل این کتابخانه، کتابخانه کشورهای مسلمان هم تشکیل شود.

رئیس کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه پیشنهاد فقط در زمینه کتابخانه نبوده است، خاطرنشان کرد: پیشنهاد ما برای دانشجویان، صنعت توریسم و ... بوده است. با امکاناتی که ما در کشور داریم یا کشورهای دیگری به تنهایی دارند نمی‌توانیم به اهداف بزرگی در عرصه جهانی رسید و نیازمند همکاری‌ها هستیم. ما به رئیس جمهور پیشنهاد داده‌ایم تا در سفر نیویورک این را با مسئولان این کشورها مطرح کنند.

وی افزود: بعضی از کشورها مانند کشورهای آمریکای لاتین شباهت و نزدیکی خاصی با ما دارند. میان کشورهای اسپانیایی زبان اشتراکات فرهنگی وجود دارد و از زمان مسلمانان در زمان آندلس تا کنون در عرصه‌های گوناگونی مانند موسیقی و ... اشتراکات بوده است. اگر شخصی مثل حائری برای حفظ و اشاعه این میراث همت نمی‌کرد شاید قدر و اعتبار مراکز ما شناخته نمی‌شد.

رجبی گفت:  در اجلاس روسای کتابخانه مجالس در ایران، رئیس اجلاس اعلام کرد کتابخانه پارلمانی ایران به لحاظ گنجینه‌های ارزشمندی که دارد و فعالیت‌ها و فصل‌نامه‌ها بهترین کتابخانه پارلمانی در جهان بعد از آمریکا و ژاپن است. البته کتابخانه‌های پارلمانی آمریکا و ژاپن همان کتاب‌خانه‌های ملی این کشورها هستند.

رئیس کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: این کتابخانه مانند کتابخانه ملی می‌تواند کتاب‌های خطی را از افراد مالک به عنوان امانت قبول کند و حتی به صورت رایگان آنها را مرمت کند و هر زمان که مالکان آن را بخواهند، کامل یا بخشی از اسناد را بر‌گرداند.

وی در پایان سخنان خود یادآور شد: استاد عبدالحسین حائری علاوه بر علم دارای شخصیت معنوی و ادب علم و تحقیق هستند اما چیزی که مغفول مانده است این ادب تحقیق و جستجوی حقیقت است که در ایشان وجود دارد.

*وزیر ارشاد: ما هنوز دید وسیع و جامعی از علوم دوره اسلامی نداریم

علی جنتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی هم به مناسبت گرامیداشت از مقام عبدالحسن حائری نامه‌ای را به این همایش ارسال کرده بود که منصور واعظی این بیانیه را قرائت کرد. در این بیانیه آمده است:

«ضمن عرض سلام و ادب و احترام به محضر جمع حاضر، فرخنده زاد روز میلاد هشتمین اختر تابناک آسمان امامت و ولایت، حضرت علی ابن موسی‌الرضا (علیه صلوات و السلام) را نیز به شما عزیزان تبریک و تهنیت عرض می‌کنم و خوشحالم که مراسم نکوداشت استاد معزز و مکرم جناب آقای عبدالحسین حائری با این روز مبارک قرین شده است و البته که این امر حاوی نکته‌هایی می‌تواند باشد.

حضرت امام رضا (ع) در عصری می‌زیستند که عصر ترویج و تکثیر انواع نحله‌های کلامی و فلسفی بود و خلفای عباسی قصد داشتند با ترویج فلسفه از طریق بیت الحکمه‌ها، نور معارف اهل بیت را تحت‌الشعاع قرار دهند. حضرت امام رضا (ع) در این معرکه آراء و تشتت عقاید با اتکاء به علم لدنی امامت، این نحله‌ها را در جلسات مناظره و بحث و گفت‌وگو به چالش کشیده، سستی آنها را بر همگان عیان می‌نمودند. در واقع ایشان در عصری خطیر که رواج انواع نحله‌های فکری التقاطی، وحدت معرفتی جهان اسلام را تهدید می‌کرد، حافظ و ناشر معارف حقه الهی بودند و اصولا رسالت علما و دانشمندان و اصحاب فکر و قلم و کتابت جز این نیست که به نظر معارف الهی همت بگمارند. امروز نیز در فرخنده زاد روز این امام همام، مجلسی برپا شده است که هدفش نکوداشت یکی از چنین علمایی است.

استاد حائری، علاوه بر اینکه از گوهر اصیل برخوردارند و در خاندان علم و اجتهاد پرورش یافته‌اند، با جد و جهدی مثال زدنی، سال‌های متمادی از عمرشان را در راه کسب معارف دینی و آموختن علوم معقول و منقول و دانش کتابشناسی و نسخه پژوهی و فهرست نگاری، سپری کرده‌اند و اینک چونان گنجینه‌ای ارزشمند، سرمشق کم نظیری برای نسل جوان ما هستند، و برای اینجانب نیز افتخار بزرگی است که به عنوان خادم کتابخانه‌های عمومی کشور در مراسم نکوداشت ایشان که خود زمانی یکی از اعضای هیئت امنای آن بوده‌اند در خدمت شما باشم.

در دوران درخشان تمدن ایرانی - اسلامی کتابت و کتابداری و کتاب آرائی نیز رواج گسترده و عظیم یافت و از این رو می‌توان تمدن اسلامی را «تمدن کتاب» نامید، کما اینکه پاره‌ای از مستشرقان آن را به همین نام نامیده‌اند. عظمت کتابخانه‌های اسلامی زبان زد عام و خاص بوده و مغربیان قرون وسطایی به دیده اعجاب به آن می‌نگریستند. کتابخانه‌ها در جهان اسلام به عنوان بخشی از نظام آموزشی در کنار دارالعلم ها و ربع‌ها و نظامیه‌ها و رصدخانه‌ها تأسیس می‌شدند و وظیفه تولید و توارث دانش را به عهده داشتند و این مجموعه‌های عظیم، حاوی معارف دینی و یا معارف دنیایی دین مدار بودند، و هنوز هم این میراث، گنجینه‌های گهرباری را به نسل‌های امروزی هدیه می‌کند کلید ورود به این گنجینه‌های معرفتی، دانش کتابشناسی و نسخه پژوهی و فهرست نگاری است. نسخه‌هایی مه از آن گنجینه‌های پر گهر به دست ما رسیده است در حکم اشیائی بی‌جان و صامت‌اند که استنطاق از آنها به مدد کتابشناسی و نسخه پژوهی و فهرست نگاری میسر می‌شود نسخه شناس عالم و ماهر و متبحر، طنین نهفته در گنجینه‌های علمی گذشته را به صدا در می‌آورد و ما را به این سماع دعوت می‌کند.

کار نسخه‌شناس فهرست نگار از سنخ نشر و ترویج داشت. با نسخه شناسی و فهرست نگاری است که می‌توان میراث ملی و محلی را پاس داشت و آن را از گزند روزگار در امان داشت با چنین معرفتی است که می‌توان دانش‌های بومی را گردآوری و ترویج نمود با چنین دانشی است که می‌توان زمینه را برای هر گونه آموزش و پژوهش درباره علوم قدیم تسهیل نمود. لذا استاد حائری را می‌توان سرمشق تولید و توارث دانش دانست کار ایشان و سایر بزرگانی که همچون ایشان در این زمینه مشغول فعالیت بوده و هستند، از سنخ نشر دانش و حفظ میراث فرهنگی است اگر امثال استاد حائری نبودند باز هم ما باید شاهد به تاراج رفتن نسخ خطی خودمان توسط بیگانگان بودیم و در مقابل کتابخانه‌هایشان صف می‌کشیدیم تا مگر اجازه دهند از نسخ خطی خودمان عکس‌برداری کنیم!

کار نسخه پژوهی و فهرست نگاری، کاری فاخر در راستای حفظ و تحکیم هویت دینی و ملی و احیا تمدن ایرانی - اسلامی است. روش کار استاد حائری که مبتنی بر «شناسایی کتاب و مولف» است با این تلقی سازگار است. استاد حائری به نیکی دریافته‌اند که ما از یک سو بسیاری از اشخاص را می‌‌شناسیم و باید سعی کنیم ضمن کار فهرست نگاری، کتاب‌های این قبل اشخاص را نیز شناسایی کنیم. از سوی دیگر کتاب‌های بسیاری را می شناسیم که صاحبانشان معلوم نیستند و لذا باید در کنار کار فهرست نگاری، سعی کنیم صاحبان این قبیل آثار را مشخص کنیم. لذا جناب استاد خود را ملزم می‌دیده‌اند که نام اشخاص، مولفین و کتاب‌هایی که در کتاب در دست فهرست آمده‌اند را نیز استخراج کنند تا از این طریق سایر فهرست نویسان ترغیب شوند کار را پیگیری نمایند و اگر به این نام‌ها برخوردند، کتاب‌ها و مولفان گمنام را مشخص سازند و این ابتکار بزرگ اگر به یک رویه در بین فهرست نویسان تبدیل شود، می‌‌تواند کمک کند به مرور زمان بسیاری از کتاب‌‌ها و مولفان ناشناخته از گمنامی به درآیند و تصویر کاملی از تالیفات تمدنی ایرانی - اسلامی به دست آید. این امر سنگ بنای نظریه خاص استاد حائری مبنی بر «بازسازی تاریخ علم از طریق بازسازی نسخ خطی» است. متاسفانه علیرغم همه کوشش‌هایی که به ویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی در کشور ما صورت گرفته است ما هنوز دید وسیع و جامعی از علوم دوره اسلامی، به ویژه علوم مثبت و کاربردی نداریم و عمده کارها در زمینه تاریخ علم در تمدن اسلامی متکی بر همان پژوهش‌هایی است که امثال جورج سارتون انجام داده‌اند استاد حائری با هوشمندی تمام بر این نکته واقف شده‌اند که شناخت و احیاء علوم مختلف دائر در تمدن ایرانی - اسلامی، مقدمه بیرون آمدن از لاک خود فراموشی و زمینه‌ساز احیاء تمدن ایرانی - اسلامی است. در واقع می‌توان ایجاد پیوند بین نسخه شناسی و فهرست نگاری با تاریخ نگاری علم را از اهم ابتکارات حضرت استاد دانست که امید است سایر فضلای حوزه و دانشگاه در تحقق آن و نظریه پردازی بیشتر در مورد آن بیش از پیش بکوشند.

به باور اینجانب استاد حائری از مفاخر زنده کشور و از گنجینه‌های انسانی و معنوی این مرز و بوم‌اند که باید قدرشان را دانست و از محضر ایشان کمال استفاده را برد. برای من جای بسی مسرت و خوشحالی است که چند کلمه‌ای در این مجلس، در تکریم مقام ایشان سخن گفتم. امیدوارم جامعه علمی کشورمان سالیان سال همچنان از نور وجود ایشان بهره‌مند باشد و نسل جوان محقق کشور در بهره‌گیری از تجربیات ایشان و ادامه راه ایشان بکوشد و این مشعل را همچنان فروزان‌تر نگه بدارد.»

انتهای پیام/و
برچسب ها:
آخرین اخبار