امروز : چهارشنبه ۷ تیر ۱۳۹۶ - 2017 June 27
۰۲:۵۶
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 52834
تاریخ انتشار: ۳ مهر ۱۳۹۲ - ساعت ۰۱:۰۲
تعداد بازدید: 118
علی افضلی عضو هیأت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران در گفت‌گو با خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس ضمن اعلام ...

علی افضلی عضو هیأت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران در گفت‌گو با خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس ضمن اعلام این خبر اظهار داشت: برهان وجودی (ontological argument) از براهین ابتکاری فلاسفه غربی در اثبات وجود خداست که نخستین بار «سنت آنسلم» در قرن یازدهم تقریری از آن عرضه کرد. معمولاً سایر براهین از طریق وجود خارجی موجودات و یا از طریق ویژگی خاصی در آنها به اثبات وجود خدا می‌پردازد (مانند براهینِ: امکان و وجوب، حدوث، علت نخستین، نظم، حرکت و...). به همین جهت این گونه براهین را براهینِ مؤخر از تجربه یا براهین پسینی (a posteriori) می‌نامند.

وی با اشاره به اینکه برهان وجودی صرفاً از تعریف لفظی خدا و بدون هیچ استنادی به وجود خارجی موجودات یا جهان بر وجود او استدلال می‌شود، افزود: یعنی در این برهان نشان داده می‌شود که با تحلیل مفهومیی خدا می‌توان وجود عینی او را از درون این تحلیل استنتاج و اثبات کرد، همان طور که مثلاً از تعریف مثلث می‌توان اثبات کرد که مجموع زوایای آن، صد و هشتاد درجه است. به دلیل همین بی نیازی این برهان از تجربه، آن را برهان مقدم بر تجربه یا پیشینی (a priori) نامیده‌اند.  

*اهمیت و ویژگی خاص این برهان

وی با تأکید بر اینکه این برهان از جهات گوناگونی حائز اهمیت است، اظهار داشت: اقامه این برهان نوعی سنت شکنی در بین سایر براهین محسوب می‌شود زیرا ادعای غریبی می‌کند که این برهان، بر خلاف سایر براهین، بتواند صرفاً از روی تعریف لفظی چیزی وجود خارجی آن را اثبات نماید. همینطور برهان مزبور برهان سهل و ممتنعی است و به تعبیر راسل، با آن که ممکن است کسی این برهان را مخدوش بداند، نشان دادن دقیق نقطه ضعف آن و اثبات بطلان کار آسانی نیست.

افضلی در ادامه افزود: همچنین برهان وجودی با مسائل منطقی و فلسفی متعددی گره خورده است که بر اهمیت و جذابیت آن افزوده است، مانند این که آیا وجود را می‌توان یک کمال یا صفت واقعی محسوب کرد یا نه؟ آیا حمل وجود بر موضوعات، فقط حمل دستوری است؟ آیا قضایای وجودی بی استثناء در همه موارد (خدا و دیگران) قضایای تألیفی‌اند و یا در مورد خدا تحلیلی است و در مورد دیگران، تألیفی است و اگر چنین است چرا؟؛ آیا اساساً می‌توان بین ذهن و خارج پُل زد و از تعریف ذهنی وجود خارجی را نتیجه گرفت؟ این‌ها و بسیاری از مسائل مهم دیگر اهمیت بحث درباره این برهان را دو چندان کرده است.

*اثری جامع در حوزه برهان وجودی به زبان فارسی

وی با بیان اینکه پاره‌ای از نقد و بررسی‌ها بر پایه فلسفه اسلامی صورت گرفته است، اظهار داشت:‌ بنابراین اثر حاضر از جهت فلسفه تطبیقی هم می‌تواند سودمند باشد. به این ترتیب می‌توان گفت که این اثر یکی از جامع‌ترین آثار است که تا به حال به زبان فارسی درباره برهان وجودی نگاشته شده است.

عضو مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران درباره ساختار طرح خود توضیح داد: همان طور که از عنوان آن پیداست، این طرح در واقع طرح جامعی و  ترکیب دو طرح متفاوت است. یکی برهان وجودی در فلسفه غرب و دیگری برهان وجودی در فلسفه اسلامی.

افضلی در ادامه یادآور شد: در بخش اول این طرح تمام تقریرهای مهم و کلاسیک این برهان در فلسفه غرب (شامل تقریرهای آنسلم، دکارت، اسپینوزا، لایب نیتس، مَلکُم و هارتسهورن ) و نیز نقدهای منتقدان معروف آن (مانند گونیلو، سنت توماس ، کانت و ...) از آثار خود آنها ترجمه و شرح شده و مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.

وی با اشاره به اینکه در بخش دوم این اثر دیدگاه تمام حکیمان مسلمانِ گذشته و حال درباره برهان وجودی از آثار خود آنان به تفصیل آورده، ارزیابی و نقادی شده است؛ افزود: بنابراین دیدگاه آنها که کوشیده‌اند تقریری به ابتکار خود از این برهان عرضه کنند (مانند حکیم نراقی، حکیم غروی اصفهانی و مهدی حائری یزدی) و آنان که با برخی از تقریرات این برهان موافق‌اند و در مورد دیگر تقریرهای آن اظهار نظر کرده‌اند (مانند علامه محمد تقی جعفری) و چه آنان که با برهان مزبور مخالف‌اند (مانند علامه طباطبایی، استاد مطهری، استاد جوادی آملی)، آرائشان در این اثر ارایه شده است.
انتهای پیام/
برچسب ها:
آخرین اخبار
پربازدید ها