امروز : جمعه ۲۴ آذر ۱۳۹۶ - 2017 December 14
۰۰:۴۴
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 56234
تاریخ انتشار: ۱۰ مهر ۱۳۹۲ - ساعت ۱۲:۱۱
تعداد بازدید: 63
به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات باشگاه خبری فارس(توانا)، محمد جواد جزینی نویسنده و منتقد در نشست تخصصی جشنواره دو سالانه شهید آوینی که شب گذشته در ...

به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات باشگاه خبری فارس(توانا)، محمد جواد جزینی نویسنده و منتقد در نشست تخصصی جشنواره دو سالانه شهید آوینی که شب گذشته در سرای اهل قلم برگزار شد، بیان داشت: سالهای گذشته یک پژوهش وسیعی با عنوان «نقد و بررسی ادبیات جنگ در ایران» انجام دادیم که شامل بررسی 20 سال تولیدات این حوزه بود که بخشی از آنها مربوط به ادبیات کودک و نوجوان است.

وی اضافه کرد: اگر نگاهی به ادبیات کودک و نوجوان در ایران بیاندازیم جالب توجه است که در سال 59 به محض اینکه جنگ آغاز می‌شود، ادبیات کودک و نوجوان جنگ‌ هم شروع به کار می‌کند و در همان سال تقریباً 6 کتاب منتشر می‌شود که 3 کتاب آن به ادبیات کودک و نوجوان می‌پردازد.

جزینی ادامه داد: با توجه به موارد فوق می‌توان فهمید که از همان ابتدای جنگ دست‌اندرکاران ادبیات کودک و نوجوان دغدغه نوشتن درباره جنگ را داشتند.

وی افزود: اولین چالش ما در این حوزه مبحثی است که تلویحاً در کلام سید علی کاشفی خوانساری اشاره شد، در ابتدای آغاز جنگ دست‌اندرکاران ادبیات کودک و نوجوان ما اولین مسئله و چالش را در پرداختن نویسندگان به جنگ باز کردند، آنها گفتند جنگ مقوله خشونتی است و طرح‌کردن آن برای بچه‌ها مضرات بزرگی دارد.

به گفته این نویسنده، نهادهای بزرگ، جدی و پر سابقه ادبیات کودکان مدعی چنین روایتی بودند و معتقد بوده که حضور، مفهوم و پرداختن به ادبیات جنگ لزومی برای کودکان ندارد و در طول سالها این جنگ همچنان در برگزاری نشست‌های تخصصی و در انتخاب کتابهای سال ادواری‌شان هرگز آثاری که مربوط به جنگ بود را جایزه ندادند و یا انتخاب نکردند.

وی اضافه کرد: دلیل آنکه به کتاب‌های جنگ جایزه ندادند این بود که آنها از لحاظ تئوری اعتقاد داشتند ما نباید به جنگ بپردازیم، البته آنها هرگز در تحلیلشان اشاره نکردند که چرا با این اوصاف، بسیاری از آثار قابل توجه، ادبیات کودک و نوجوان همچنان در جهان به جنگ پرداخته است یعنی اگر به جنگ پرداختن مقوله قبیحی است پس چرا آثار مطرح و بزرگ جهان در این حوزه به این مقوله پرداختند.

جزینی ادامه داد: در کنار این جریان، جریان نوظهور و نو پدیده‌ای از نویسندگان بود که معتقد بودند ضرورت دارد به بچه‌ها بگوییم که در کنارشان چه اتفاقی افتاده است، یعنی بچه‌ها علیرغم اینکه در ادبیات کودک و نوجوان رسمی به آن نمی‌پرداختند، اما می‌دیدند که برادرشان به جبهه می‌رود و شهرهایشان مورد هجوم دشمن قرار می‌گیرد، پس برخی از نویسندگان بنا را بر این گذاشتند که برای بچه‌ها توضیح دهیم که چه اتفاقی افتاد و ظاهراً با این شعار نوعی از ادبیات را برای بچه‌ها خلق کرده که این ادبیات در پیشینه ادبیات کشورمان بی‌سابقه بوده است.

وی بیان کرد: هرگز در آثاری که نویسندگان، پیش‌تر از انقلاب در مورد کودکان و نوجوانان می‌نوشتند هرگز به جنگ نمی‌پرداختند یعنی اگر جنگی نبود به این وسعت، ضرورت پرداختن به مسئله جنگ را مطرح نمی‌کردند.

این منتقد ادبی گفت: اگر ادبیات تولید شده در جنگ را بتوان به دو دسته تقسیم کرد، یک قسمت آن ادبیات تبلیغی است که عموماً جزء ادبیاتی بوده که از شروع جنگ آغاز می‌شود و تا پایان جنگ هم تمام می‌شود که این ادبیات را در تحلیل‌ها، ادبیات تبلیغی می‌گویند.

وی اضافه کرد: وظیفه ادبیات تبلیغی قبل از اینکه به ادبیت نزدیک شود، تبلیغ، تشریح و تشویق مردم برای مقاومت در مقابل دشمنی بوده که به کشور حمله کرده است.

جزینی ادامه داد: در این حوزه موارد امنیتی بسیاری هم وجود دارد و عموماً در ادبیات به شکست‌ها و به پرسش‌های معرفت‌شناسانه در حوزه جنگ نمی‌پردازند به دلیل آنکه زمان و فرصت آن نیست و مخاطبان چنین گفت‌وگوهایی را نمی‌پذیرند.

وی افزود: در این تقسیم‌بندی نویسندگان تلاش می‌کنند جنگ را به عنوان یک خبر و رویداد به شنوندگانشان گزارش کنند و بگویند برای مقاومت در مقابل دشمنی که به میهنش حمله کرده باید چگونه مقاومت کرده و ایستادگی کند.

حزینی عنوان کرد : این ادبیات مملو از توصیف‌های حماسی در مورد جنگ است، دشمن ترسو و خشن معرفی می‌شود و خودی‌ها مظلوم، شجاع و مقاوم، تفسیر و تحلیل می‌شوند اما ادبیات جهان می‌گوید بخش جدی‌تر ادبیات جنگ که ادبیات تحلیلی است عموماً بعد از پایان جنگ‌ها شروع می‌شود. دو ادبیات دیگر یعنی مقوله تشویقی و تبلیغی در مورد جنگ و دفاع است که تلاش می‌کند زوایای پنهان مانده و آثار و پیامدهای جنگ را در ذهن و جسم آدمهایی که جنگ را تجربه‌کرده‌اند بازگو کنند. در این راستا به آن امکان می‌دهد تا فضاهای نادیده و ناگفته جنگ را بازگو کنند.

این کارشناس حوزه ادبیات عنوان کرد: اما پرسش جدی من این است که آیا آنچه به اسم ادبیات جنگ در ایران و خصوصاً ادبیات کودک و نوجوان ما در حوزه جنگ اتفاق افتاده از حوزه تبلیغی خارج شده‌اند؟ آیا توانسته به بخش ادبیات تحلیلی برسد؟

وی اضافه کرد: گزارش‌ها نشان می‌دهد که عموماً ادبیات کودک ما در این حوزه مانده است به نوعی دیگر ادبیات کودک و نوجوان ما به دلایلی مختلف نتوانست از این حوزه تبلیغی بیرون بیاید.

* در این سال‌ها شاهد عدم رشد ادبیات جدی کودک و نوجوان بوده‌ایم

جزینی ادامه داد: در سال 59 حدود یک هزار و 822 عنوان کتاب منتشر شده که فقط 6 عنوان آن مربوط به جنگ است که از این 6 عنوان نیز 3 اثر به ادبیات کودک و نوجوان پرداخته است.

وی افزود: در سال 60 حدود یک هزار و 480 عنوان کتاب منتشر شد در حالیکه از این تعداد 8 عنوان کتاب با موضوع جنگ بوده و در نهایت 5 عنوان آن نیز به ادبیات کودک و نوجوان اختصاص داشته است.

جزینی بیان کرد: در سال 63 حدود 6 هزار و 484 عنوان کتاب منتشر شد که 23 عنوان آن مربوط به جنگ و در نهایت 10 عنوان آن نیز به حوزه کودک و نوجوان مربوط می‌شود که در این آمارها حوزه شعر و قصه این گروه سنی لحاظ نشده است.

به گفته وی، عالیترین بخش و طلایی‌ترین دوران ما سال 67 است که در آن 3 هزار و 725 عنوان کتاب منتشر می‌شود که 28 عنوان آن درباره جنگ و تنها 7 مورد آن کتاب داستان جنگ است.

این نویسنده ادبیات کودک و نوجوان معتقد است: با تمام تلاشی که نویسندگان کرده‌اند اتفاقاتی در این سالها رخ داده که مانع رشد ادبیات جدید کودک و نوجوان شده است که یکی از آسیب‌های آن این بوده که عموماً نسلی که به نوشتن درمورد داستان‌های جنگ پرداخته‌اند، آمارها و گزارش‌ها نشان می‌دهد نویسندگانی بوده‌اند که اولین تجربه‌شان در مورد نوشتن انجام می‌دادند.

* نویسندگان قبل از انقلاب به دلیل رویدادهای سیاسی و اجتماعی ارتباطشان را با جنگ قطع کرده‌اند

وی اضافه کرد: بخشی از نویسندگان قبل از انقلاب که تجربه‌هایی در حوزه نوشتن داشتند پیش‌از اینها به دلیل رویدادهای سیاسی و اجتماعی ارتباطشان را با مسئله جنگ قطع کرده بودند به همین دلیل نفس تازه نفسی وارد میدان می‌شود که علیرغم اینکه اولین تجربه‌هایشان را در مورد جنگ می‌نویسند اما رفته رفته در دهه‌های بعد جلوه‌های شکوفا شده را از رونق ادبیات کودک و نوجوان به نمایش می‌گذارند.

جزینی درباره آسیب‌ها، تصریح کرد: گمان می‌کنم یکی از آسیب‌های این حوزه، متولی شدن نهادهای مختلفی است که خودشان را مدعی ادبیات کودک و نوجوان جنگ می‌دانند.

به گفته این منتقد ادبی، بیش از 10 نهاد دولتی در کشور به تولید ادبیات کودک و نوجوان می‌پردازد، همچنین بنده از مسئولان جشنواره شهید آوینی تشکر می‌کنم که فرصت نقد و بررسی وضعیت ادبیات جنگ را به نویسندگان دادند.

وی اضافه کرد: عموماً جشنواره‌ها تنها به جایزه دادن و انتخاب کردن نویسندگان می‌پردازند و چنین فرصتی را ایجاد نمی‌کنند که دست‌اندرکاران نوشتن گرد هم آمده و دغدغه‌ها، آسیب‌ها و فرصت‌ها را تشریح کنند.

* یکی از مشکلات ادبیات جنگ تعدد نهادهای مدعی به پرداختن ادبیات کودکان است

جزینی ادامه داد: یکی از مشکلات ما تعدد نهادهایی است که مدعی پرداختن به ادبیات کودک و نوجوان هستند در این کتابهایی که خوانده‌ایم حدود 6 هزار عنوان کتاب را مورد بررسی قرار دادیم که 45 عنوان ان چندین بار با نام یک نویسنده اما با چندین عنوان توسط نهادهای مختلف به چاپ رسیده بودند.

* عدم وجود جلسات نقد شفاف، جدی و صریح در کشور

این نویسنده گفت: دلیل اینکه یک نویسنده یک اثر را به چندین نهاد با عناوین مختلف می‌سپارد و آنها نیز بدون توجه آن را به چاپ می‌رسانند، عدم وجود مراسم نقد شفاف، جدی و صریح در کشور است.

وی افزود: شاید برخی‌ها معتقد باشند که 45 عنوان کتاب در میان 6 هزار عنوان کتاب عدد و ارقام قابل توجهی نیست اما باید گفت: که این مهم اگر مورد بی‌توجهی قرار گیرد افزایش می‌یابد.

* 93 درصد کتاب‌های تولید جنگ، تجدید چاپ نمی‌شوند

جزینی ادامه داد: 93 درصد کتابهای تولید جنگ، تجدید چاپ نمی‌شوند که این گزارش چندین سئوال را برمی‌تابد که آیا این مهم وجود دارد که آثار به لحاظ کیفیت باعث شده جامعه ادبی پذیرای چاپ مجدد آن نباشند؟ آیا نهادهای دست‌اندرکار حوزه ادبیات جنگ تنها چشم به آمار تولیدات جدید دارند؟

وی عنوان کرد: برای عدم تجدید چاپ 93 درصد آثار جنگ باید به نارسایی و ناتوانی نهادهای فرهنگی اشاره کرد که سیاستهای غلطی دارند و فکر می‌کنند تنها باید عنوان جدید را تولید کنند و یا اینکه اشکالی در سازمان توزیع وجود دارد یعنی بعد از اینکه چاپ کردند، نهادها وظیفه خودشان را تماماً تمام‌شده قلمداد می‌کنند و تلاشی برای رساندن اثر به دست مخاطبان از خود نشان نمی‌دهند.

این منتقد ادبی معتقد است: این آمار تکان‌دهنده بوده و به نظرم باید یک نهادی متولی این امور باشد تا از وضعیت ادبیات کودک و نوجوان مواظبت و مراقبت کند.

انتهای پیام/
برچسب ها:
آخرین اخبار
پربازدید ها