امروز : پنجشنبه ۴ خرداد ۱۳۹۶ - 2017 May 25
۱۸:۰۱
ادموند
کمک مالی
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 56922
تاریخ انتشار: ۱۲ مهر ۱۳۹۲ - ساعت ۱۲:۰۷
تعداد بازدید: 88
ماهیت، ایدئولوژی و آرمان‌های جمهوری اسلامی ایران که مبتنی بر دین مبین اسلام است، تسلط گفتمان‌های آرمان‌گرایانه را بر سیاست خارجی این کشور ناگزیر ...

ماهیت، ایدئولوژی و آرمان‌های جمهوری اسلامی ایران که مبتنی بر دین مبین اسلام است، تسلط گفتمان‌های آرمان‌گرایانه را بر سیاست خارجی این کشور ناگزیر ساخته است، به گونه‌ای که با بررسی رویکردهای سیاست خارجی جمهوری اسلامی از  زمان وقوع انقلاب اسلامی تا به امروز، شاهد تسلط این گفتمان‌ها به صورت گسترده یا محدود هستیم.

اما مسئله قابل توجه این است که در برهه‌هایی از زمان که اوضاع داخلی ایران علی‌الخصوص وضعیت اقتصادی کشور، تحت شعاع سیاست خارجی قرار می‌گیرد، شاهد نفوذ گفتمان‌های واقع‌گرایانه و محدود شدن گفتمان‌های آرمان‌گرایانه در عرصه سیاست خارجی بوده‌ایم.

این امر به روشنی در دوره‌هایی از تاریخ جمهوری اسلامی قابل مشاهده است. پس پایان جنگ تحمیلی، اوضاع اقتصادی نامناسب کشور باعث به‌کارگیری نوعی مصلحت‌گرایی مبتنی بر تنش‌زدایی - که ریشه هایی از واقع گرایی در آن قابل رویت بود - در سیاست خارجی شد. این روند در دوران دولت هفتم و هشتم نیز به گونه‌ای خود را نشان داد. البته ذکر این نکته ضروری است که در این دوره دولت‌مردان به نوعی خوش‌بینی مفرط نسبت به روابط بین‌الملل دچار شده بودند که نه تنها فاصله گرفتن از آرمان‌ها را به همراه داشت بلکه در زمینه حفظ و افزایش قدرت و منافع ملی نیز به توفیقی دست نیافت.

در نتیجه در دوران دولت نهم و دهم، شاهد بازگشتی شدیدتر و گسترده‌تر به آرمان‌گرایی در عرصه سیاست خارجی بودیم. تلاش برای تغییر نظم بین‌المللی و جایگزینی نظم مطلوب اسلامی و تاکید گسترده بر ناعادلانه بودن نظم جاری، مقابله و رویارویی با قدرت‌های بین‌المللی در این دوران به روشنی قابل مشاهده بود که البته حاکی از تسلط دوباره گفتمان‌های آرمان‌گرایانه بر سیاست خارجی می‌باشد.

برآمد این بازگشت گفتمانی در عرصه بین المللی، مواجه شدن ایران با حجم گسترده‌ای از مناقشات شد که تحریم‌های گسترده و ناعادلانه‌ای را برای جمهوری اسلامی ایران به همراه داشت. یکی از فاکتور های تاثیر گذار بر نامناسب شدن اوضاع اقتصادی ایران در چندین سال اخیر همین تحریم‌های بین‌المللی بود.

مطابق الگویی که در نظر گرفته شد با ظهور دولت یازدهم ما باید شاهد ورود دوباره گفتمان‌های واقع‌بینانه به سیاست خارجی ایران می‌بودیم و آنچه در عمل اتفاق افتاد نیز چیزی جز این نبود؛ البته با این تفاوت که دولت یازدهم با تاکیدی که بر مفهوم اعتدال داشت سعی کرد تعادل و توازن را نیز در اعمال آرمان‌گرایی و واقع‌بینی در سیاست خارجی رعایت کرده و گفتمانی را در پیش گیرد که به تعبیر نخبگان سیاسی ایران از آن با نام «گفتمان واقع‌بینی آرمان‌خواه» یاد می‌شود. این گفتمان مبتنی بر سه اصل عزت ، حکمت و مصلحت است. جهت‌گیری‌های دولت یازدهم و تلاش‌هایی که برای حل و کاهش مناقشات در عرصه بین‌المللی انجام می‌دهد حاکی از تعهد این دولت به اصول گفتمان فوق‌الذکر است.

* سید قوام‌الدین جلالی – کارشناس ارشد مطالعات خاورمیانه و شمال آفریقا
انتهای پیام/ص
برچسب ها:
آخرین اخبار