امروز : جمعه ۲۶ آبان ۱۳۹۶ - 2017 November 17
۲۳:۱۱
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 57286
تاریخ انتشار: ۱۳ مهر ۱۳۹۲ - ساعت ۱۱:۰۹
تعداد بازدید: 151
به گزارش خبرنگار هنرهای تجسمی فارس،‌ نمایشگاه آثار پرویز تناولی با عنوان «مجسمه‌های کوچک» شامگاه گذشته در گالری ماه‌مهر گشایش یافت و در ادامه مراسمی ...

به گزارش خبرنگار هنرهای تجسمی فارس،‌ نمایشگاه آثار پرویز تناولی با عنوان «مجسمه‌های کوچک» شامگاه گذشته در گالری ماه‌مهر گشایش یافت و در ادامه مراسمی برای رونمایی از کتاب تازه این هنرمند با عنوان «تاریخ مجسمه‌سازی در ایران» برگزار شد.
 
*فرهاد کوه‌کن اولین مجسمه‌ساز تاریخ ایران

تناولی پیش از آغاز مراسم در جمع خبرنگاران درباره کتابش توضیح داد: به زعم عرب‌ها،‌مجسمه بعد از اسلام در ایران وجود ندارد و هیچ گاه سخنی از آن به میان نیامده است، نه مقاله‌ای، نه پژوهشی و نه هیچ کتابی در این زمینه منتشر نشده است به همین دلیل تلاش کردم تمام مجسمه هایی که در طی قرون مختلف از زمان اسلام تا دوران قاجار ساخته شده است،‌جمع آوری و در قالب کتابی مدون کنم تا برای دیگران قابل استفاده باشد.

وی افزود: در این کتاب از فرهاد کوه‌کن به عنوان اولین مجسمه‌ساز یاد شده و تا علی اکبر حجار مجسمه ساز دوران قاجاریه ادامه یافته است.

تناولی با اشاره به مجسمه سازی فرهاد کوهکن گفت:‌ فرهاد مجسمه سازی است که همه داستان عشق او را می دانند اما مجسمه سازی‌هایش را کمتر کسی می شناسد و احتمالاً نقش برجسته‌های طاق بستان در کرمانشاه باید از آثار او باشد،‌ به هر حال مجسمه سازی فرهاد را به عنوان مبدأ قرار دادیم و از آن پس تلاش ها در زمینه مجسمه سازی را در دوره‌های مختلف تاریخی ادامه دادیم.

در دوره سامانیان کاخ‌هایی می ساختند به سبک بناهای دوره ساسانی با مجسمه توأم می کردند و بعد از سامانیان سلسله‌های دیگر تا حدودی دنباله روی آنها بودند،‌سلجوقیان هم درساخت کاخ‌هایشان از مجسمه استفاده می کردند،‌برخی از این مجسمه‌ها به عنوان ستون و زیرستون استفاده شده که از زیر خاک‌ها به دست آمده و امروز در موزه‌های دنیا نگهداری می‌شود.

مجسمه‌سازان دیگری هم بودند که آثارشان کاربردی بود و به صورت ابزار و وسایل روزمره از آن استفاده می‌شد.

او با اشاره به مجسمه روی کتاب «تاریخ مجسمه سازی در ایران» توضیح داد:  این مجسمه روی کتاب هم در موزه روسیه نگهداری می شود که از خراسان به دست آمده و مربوط به هزاران سال پیش است.

این هنرمند مجسمه ساز در ادامه گفت:‌ایرانیان هیچ گاه هنر مجسمه سازی را از یاد نبردند و نسل به نسل در قالب وسایل کاربردی روزمره مثل آب دان، سرمه دان،‌قفل،‌دستگیره و ...این آثار زیبا را می‌ساختند تا دوران صفویه که در این دوره مجسمه سازی ایرانی به شکل دیگری ادامه یافت و آثاری از این دوران به جا مانده است مثل کاخ‌ 40 ستون و ...که بعد از حمله مغول‌ها،‌ کریمخان زند همه هنرمندان را جمع کرد و به شیراز برد و مجسمه سازی را از نو شروع کرد که تنها مجسمه باقی مانده از این دوران در دیوان‌خانه کریمخان است.

تناولی با اشاره به مجسمه سازی در دوران قاجار گفت:‌ قاجاریان هم در زمینه مجسمه سازی بسیار همت کردند و مجسمه هایی برای تخت‌ها، قبرها و همچنین صخره‌های اطراف شهرری، ‌فیروزکوه و ... می‌ساختند و از مجسمه‌سازان در این زمینه استفاده می‌کردند تا دوران ناصرالدین شاه که مجسمه سازی غربی وارد ایران شد و علی اکبر خان حجارباشی مجسمه ساز این دوران است که آثار بسیاری از او باقی مانده است.

پرویز تناولی در ادامه سخنان خود از ادامه این کتاب در جلد‌های دوم و سوم خبر داد و گفت: جلدهای بعدی کتاب مجسمه‌سازی در ایران به دوره پهلوی،‌ بعد از انقلاب اسلامی و نسل جدید اختصاص خواهد داشت که به ترتیب منتشر خواهد شد.
 
* 10 سال پژوهش برای انتشار یک کتاب

این هنرمند مجسمه‌ساز درباره مدت زمانی که به پژوهش برای تدوین این کتاب اختصاص داده است گفت: حدود 10 سال به صورت غیر مستمر روی آن کار کرده‌ام و البته در خلال آن کتاب‌های دیگری را نیز منتشر کرده‌ام.

او انگیزه‌ خود را از تدوین این کتاب چنین توضیح داد: فردی به من گفته بود که تو به این مملکت بدهکاری و باید از طریق نوشته‌ها، پژوهش‌ها و ...اطلاعات لازم در زمینه مجسمه‌سازی را مدون کنی چرا که هیچ کس دیگری برای این کار وجود ندارد و همین باعث شد که به تدوین این کتاب بپردازم و به این منظور از موزه‌های کشورهای مختلف از جمله انگلیس،‌روسیه و مجموعه‌های شخصی همچون «دیوید خلیلی» بهره بردم که تصاویر این آثار مجسمه‌سازی ایران در این کتاب منتشر شده است.

پرویز تناولی درباره نمایشگاه «مجسمه‌های کوچک» خود که در گالری ماه مهر به نمایش درآمده است نیز توضیح داد: این مجسمه‌ها را طی سالیان اخیر ساختم و مابین هر مجسمه بزرگ یک مجسمه کوچک هم می‌ساختم،‌این مجسمه قابل بزرگ شدن هم هست و نمونه‌هایی از هنرمند ا ست که به عنوان مدل و ماکت قابل استفاده است.

ادامه این مراسم به رونمایی از کتاب «تاریخ مجسمه سازی ایران» اختصاص یافت که علیرضا سمیع‌آذر به عنوان سخنران دعوت شده بود.

سمیع آذر با اشاره به فعالیت‌های پرویز تناولی در زمینه خلق آثار مجسمه‌سازی و تربیت هنرجویان بر ارزش فعالیت‌های پژوهشی تناولی تأکید کرد.

این پژوهشگر هنری در ادامه درباره کتاب «تاریخ مجسمه‌سازی ایران» گفت: مجسمه سازی در ایران از دوره اساطیری شروع می‌شود از فرهاد کوه‌کن که چهره ای‌ افسانه‌ای است و اشاراتی تاریخی هم به آن شده است از جمله در کتاب تاریخ طبری اما به دلیل این که داستان‌های رمانتیک و عاشقانه‌ای که درباره او مطرح است، از او بیشتر به عنوان یک اسطوره قلمداد می کنیم که به هر حال نقطه آغاز مجسمه سازی از دوران باستان است و به عنوان افسانه‌ای واقع بینانه در این کتاب به آن اشاره شده است.

او درباره بخش‌های بعدی کتاب هم گفت:‌ یکی از این دوره‌های تاریخی در زمینه مجسمه سازی ایران دوره ساسانیان است که بخشی از آثار شکوهمند این دوران در موزه‌های داخل و خارج از کشور نگهداری می‌شود.
 
* فراز و نشیب مجسمه‌سازی در ایران

سمیع آذر درباره مجسمه سازی بعد از اسلام هم گفت: بعد از اسلام این هنر با فراز و نشیب همراه بود و بعد از 2 قرن خاموشی این هنر، شاهد شکل گیری دوباره آن هستیم که در دوره غزنویان،‌سامانیان،‌طاهریان و ...ادامه پیدا می‌کند و دوباره یک دوره رکود را شاهدیم و بعد از آن دوباره در دوره سلجوقیان و ...ادامه پیدا می‌کند و شکوفایی این هنر نیز در دوران تیموری،‌صفوی است و عصر طلایی آن که در قاجاریه اتفاق می‌افتد.

وی افزود:‌ در دوره قاجار و قرن 12 هجری با چهره علی اکبر خان حجارباشی مواجهیم که این کتاب با آثار او به پایان می‌رسد. اسامی چندانی از هنرمندان این دوره را شاهد نیستیم به طور مثال ابراهیم اصفهانی متعلق به دوره قاجار است که حجارگر دوره فتحعلی شاه بود ولی کمتر نامی از او شنیده شده است اما مؤلف در این کتاب آثار این هنرمند را شناسایی کرده و منابع مختلفی را برای آن در اختیار داشته است از جمله کتاب تاریخ طبری،‌ کتاب استاد یحیی ذکاء و عبدالحسین زرین کوب که گهگاه به آثار حجمی اشاراتی داشته‌اند و همچنین نوشته‌های مستشرقین که چنین آثاری را در ایران دیدند و به تفصیل درباره آن نوشته‌اند.
 
* کمبود منابع در زمینه مجسمه‌سازی ایران

سمیع آذر با بیان این که منابع ایرانی و خارجی چندانی درباره هنر مجسمه سازی ایران وجود ندارد گفت: برخلاف نقاشی و نگارگری ایرانی که منابع داخلی و خارجی بسیاری درباره آن وجود دارد در زمینه هنر مجسمه‌سازی چنین منابعی وجود ندارد و تنها نوشته‌هایی درباره اشیاء کاربردی می توان یافت که به این آثار به عنوان مجسمه نگاه نشده و صرفاً جنبه هویت تاریخی و آنتیک داشته است،‌ اما این کتاب برای نخستین بار به این اشیاء کاربردی به عنوان یک اثر حجمی و مجسمه سازی و نگاهی زیبایی‌شناسانه نگاه شده است.

او درباره آثاری که در این کتاب مورد بررسی قرار گرفته است توضیح داد: دسته اول نقش برجسته‌هایی است از طاق بستان گرفته تا نقش برجسته تنگه واشی و آن چه که در کاخ‌ها و دربار شاهان در دوره‌های مختلف وجود داشته است. تندیس‌هایی از انسان کامل، سردیس‌ها، نیم تنه‌ها و تندیس حیوانات که در ادوار مختلف رایج بوده است مثل شیر سنگی،‌بز بالدار و ... که این حیوانات در اساطیر ایران جایگاه به خصوصی داشتند.

وی افزود: گاهی این اشیاء شکل انتزاعی دارند و برخلاف نگاه نه چندان دقیق غربی‌ها،‌مجسمه سازی در ایران عمدتاً فیگوراتیو بوده و برای پرهیز از شکل واقعی کمتر به انتزاع پناه برده است. آن چه آثار این کتاب نشان می دهد درک ما از بازآفرینی اشیاء فیگوراتیو بوده و کمتر در اشکال آبستره پنهان شده چرا که محدودیتی در جهان شیعی وجود نداشته است. دسته دیگر اشیاء کاربردی است مثل سرمه دان،‌قلمدان،‌ ظروف مختلف ،‌قفل و ...که حقیقتاً نوعی مجسمه است و من از تناولی متشکرم که به ما فرصت داد تا به این آثار به عنوان مجسمه نگاه کنیم،‌مجسمه‌ای که کاربردی هم هست و ویژگی‌های زیبایی شناسانه را نیز داراست.

این پژوهشگر در ادامه سخنان خود درباره منابعی که برای این کتاب استفاده شده است توضیح داد: این مطالعه بسیار مفصلی است که بخش زیادی از آن به ملاحظه دقیق تناولی به این اشیاء برمی‌گردد و برای این منظور از موزه‌های داخلی و خارجی از جمله سن پطرزبورگ، هرمیتاژ،  بریتیش میوزیوم انگلیس و ...،‌ آثار پژوهشگران غربی نظیر آرتور پوپ، گریشمن، آندره گودار و ... و همچنین مجموعه‌داران خصوصی نظیر دیوید خلیلی بهره برده است.

سمیع آذر در ادامه گفت:‌ این کتاب با وجود تلاشی که برای آن صورت گرفته است، نقطه آغازی برای پژوهش های بعدی است و آغازی برای تاریخ نامکشوف مجسمه سازی در ایران است.
 
* مجسمه‌سازی ایران هیچ گاه شکل یادمانی نداشته است

او در ادامه فرضیه‌هایی را در زمینه مجسمه‌سازی مطرح کرد که می‌تواند این فرضیه‌ها مبنای کارهای پژوهشی باشد.

او گفت: یکی از فرضیه‌هایی که در این کتاب به اثبات رسیده است این است که مجسمه سازی در طول تاریخ ایران هیچ گاه ویژگی و جنبه یادمانی نداشته و برخلاف مغرب زمین مجسمه‌ها هیچ گاه فخر و شکوه یک اثر یادمانی را نداشتند و به قدرت معنایی و مفهومی آن توجه شده است.

وی افزود:‌یکی دیگر از این فرضیه‌ها این است که ایرانیان در مجسمه سازی از واقع گرایی فیگورها هیچ نهراسیده‌اند اما در واقع گرایی آنها هم محدود نمانده و مجسمه ها را از فیگور به نماد تبدیل کرده‌اند مثل بالدار کردن یک بز که به راحتی یک موجود به یک نماد و یک استعاره تبدیل می شد و این نشان می دهد که مجسمه سازی ایران وامدار ادبیات است که هنرمند از قلمرو رئال عبور کرده و به سمت نمادگرایی پیش رفته است که این برگرفته از نگاه هنرمند به ادبیات است و همان طور که در ادبیات استعاره،‌کنایه و اشارات وجود داشته در مجسمه‌ها هم این استعاره‌ها و کنایات دیده می‌شود و این ها فرضیه‌هایی است که می تواند موضوع پژوهش‌های بعدی باشد و به بعد مهمی از میراث ملی ما منتهی شود.

* داستان یک مجسمه

در ادامه این مراسم پرویز تناولی تنها به ذکر یکی از داستان‌هایی که درباره قدرت هنرمندان مجسمه‌ساز ایران وجود دارد اشاره کرد و گفت: قبل از دوران ساسانی و تسلط اعراب بر ایران در فاصله‌ای که یزگرد کاخ تیسفون را ترک کرد و اعراب تسلط یافتند،‌یکی از اشیائی که در تاریخ طبری به آن اشاره شده است مجسمه شتری بود که بعد از فرار یزگرد از کاخش دزدیده می‌شود،‌خبر به گوش اعراب می‌رسد و حارث کسی را مأمور بازگرداندن آن شتر می کند، شتر را بازمی‌گردانند و آن مجسمه بود از جنس نقره که تاریخ طبری توصیف زیبایی از آن دارد و اشاره می کند که وقتی مجسمه شتر را روی زمین قرار می دادند،‌ شترسوار از درون آن بیرون می آمد و سوار بر شتر می شد و این نشان می دهد که نوعی فنربندی در این مجسمه وجود داشته است.

وی افزود: این مجسمه مربوط به خسرو پرویز بوده که در کنار تخت و تاج خود آن را نگه می داشت و اکنون این اثر در موزه های خارجی نگهداری می شود.

در پایان این مراسم حاضران از نمایشگاه آثار پرویز تناولی دیدن کردند.
انتهای پیام/
   
 
   
 
   
 
 
برچسب ها:
آخرین اخبار
پربازدید ها