امروز : جمعه ۱۹ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 9
۲۱:۱۰
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 57888
تاریخ انتشار: ۱۴ مهر ۱۳۹۲ - ساعت ۱۲:۰۸
تعداد بازدید: 60
خاورمیانه از زمان شکل گیری اسراییل پس از جنگ دوم جهانی به طور مستمر شاهد جنگ‌هایی بوده که از تبعات تشکیل این رژیم در منطقه بوده است. اولین جنگ ...

خاورمیانه از زمان شکل گیری اسراییل پس از جنگ دوم جهانی به طور مستمر شاهد جنگ‌هایی بوده که از تبعات تشکیل این رژیم در منطقه بوده است.

اولین جنگ اسرائیل علیه کشورهای عربی منطقه به سال 1948 بازمی‌گردد که اعراب به آن «نکبة» ‌می‌گویند که در ژوئن این سال پس از تلاش چریک‌های فلسطینی برای اخراج صهیونیست‌ها صورت گرفت ولی به شکست انجامید.

دومین نبرد در سال 1956 پس از آن روی داد که مصر کانال سوئز را ملی اعلام کرد و زمانی که فرانسه و انگلیس به عنوان دو استعمارگر پیر به مصر حمله کردند، اسرائیل به سرعت خود را برای جنگ با مصری‌ها آماده کرد و به نیروهای مهاجم پیوست.

وقتی جمال عبدالناصر دق می‌کند/تغییر در راهبرد نبرد با اسرائیل در دوره انور سادات

سومین نبرد هم در 1967 روی داد که به جنگ 6 روزه مشهور است که در آن اعراب به رهبری جمال عبدالناصر رهبر کاریزماتیک آن زمان مصر اقدام به حمله‌ای عجولانه به اسرائیل کردند ولی این حمله به شکستی مرگبار تبدیل شد به طوری که کرانه باختری رود اردن، نوار غزه و ارتفاعات جولان توسط اسرائیل اشغال شد.

چندی پس از این شکست جمال عبدالناصر براثر سکته جان خود را از دست داد به طوری که مورخان مرگ وی را ناشی از ناراحتی پس از شکست در جنگ 6 روزه دانستند. پس از عبدالناصر انور سادات معاون وی به ریاست جمهوری مصر برگزیده شد.

سادات برای پس گرفتن صحرای سینا این بار روشی متفاوت را برگزید و تصمیم گرفت برخلاف ناصر که دایره متحدانش کشورهای عربی ناسیونالیست از جمله سوریه، عراق،یمن و لیبی بودند، این بار کشورهای شیخ نشین حاشیه خلیج فارس را نیز به ائتلاف ضد اسرائیلی اضافه کند.

عربستان در آن زمان به رهبری ملک فیصل بود که در زمان ناصر تلاش زیادی برای مهار مصر و اتحادیه عرب طراحی شده با افکار ناسیونالیست از طریق سازمان کنفرانس اسلامی به انجام رسانده بود و با کمک محمد رضا پهلوی تا حدی خطر ناسیونالیست‌های عربی چون حسن البکر در عراق، عبدالناصر و حافظ اسد سوری را مهار کرده بود.

فیصل با استقبال از تلاش‌های انور سادات حاضر به کمک مالی به ائتلاف اعراب شد و البته حاضر به پیوستن به ائتلاف تحریم کنندگان نفتی نیز شد.

سادات پس از اطمینان از حمایت کشورهای ثروتمند حاشیه خلیج فارس با بازگشت به قاهره به سرعت زمینه حمله را آماده کرد و سرانجام در 6 اکتبر مصادف با عید کیپور بزرگترین عید یهودیان حمله را آغاز کرد.

هرچند کشورهای عربی در ابتدای این جنگ موفقیت‌های به دست آوردند ولی در ادامه نبرد بار دیگر با تسریع حمایت‌های تسلیحاتی غرب از صهیونیست‌ها، این جنگ نتوانست به اهدافش برای آزادسازی مناطق استراتژیکی چون صحرای سینا و بلندی‌های جولان برسند.

عربستان رهبری را برعهده می‌گیرد/تحریم‌هایی که فیصل اعمال می‌کند و محمد رضا پهلوی جبران می‌کند

از جهتی دیگر جنگ اکتبر 1973 نقطه عطفی بود که طی آن عربستان توانست رهبری آ اوپک (سازمان کشورهای عربی صادرکننده نفت) را به عهده بگیرد. کشورهای عربی صادرکننده در جلسه اضطراری که در 16 اکتبر 1973 در کویت برگزار کردند، تصمیم گرفتند تا اسرائیل از سرزمین اشغالی خارج نشود تا مدت نامعلوم در ماه 5 درصد از تولید نفت خود را کاهش دهند. همچنین در این نشست تصمیم گرفته شد تا کشورهای مصرف‌کننده به سه گروه تقسیم کنند:

1. کشورهای دوست همانند لبنان اردن، ترکیه، مالزی، فرانسه و اغلب کشورهای آفریقایی که به تل‌آویو هشدار دادند.

2. کشوهای بی‌طرف که وارد منازعه اعراب با اسرائیل نشدند.

3. کشورهای دشمن که روابط نزدیکی با اسرائیل داشتند و در همه حال از آن حمایت می‌کردند که از آن جمله آمریکا، هلند، آفریقای جنوبی، جامعه اقتصادی اروپا و ژاپن بودند.

این مسئله منجر شد تا طی نوامبر و دسامبر همان سال 4/5 میلیون بشکه از تولید بازار نفت کاهش یابد و موجی از نگرانی جهان صنعتی را فرا گرفت به طوری که کاخ سفید از مردم خواست تا صرفه‌جویی در مصرف انرژی کنند و در ژاپن سوخت در کارخانه‌ها جیره‌بندی شد، همچنین آلمان نیز ارائه سوخت به خودروها را محدود کرد و یک نگرانی بی‌سابقه ایجاد شد و قیمت فرآورده‌های نفتی به شکل بی‌سابقه افزایش یافت.

جنگ چهارم اعراب و اسرائیل سرانجام در 25 اکتبر به پایان رسید و با وجود اینکه مصر و سوریه از لحاظ نظامی شکست خوردند و اسرائیل توانست پس از ضربه اول پاسخ دهد ولی این جنگ یک پیروزی سیاسی برای عربستان و فیصل پادشاه این کشور بود که هدایت تحریم‌ها را به عهده داشت و جایگاه این کشور را در جهان عرب و اقتصاد جهان تثبیت کرد. این درحالی است که این کشور با استفاده از سیاست نفتی و دیپلماسی ریالی خود رهبری تقابل اعراب با اسرائیل را به عهده بگیرد درحالی که مصری‌ها و سوری‌ها در میدان نبرد حضور داشتند.

آیا نبرد 1973 و دیپلماسی رفت و برگشت کیسینجر توطئه بود؟/جنگ 33 روزه اولین انتقام عربی

عربستان پس از این نبرد اقتصادی و سیاسی برای دلجویی از کشورهای غربی تا سال‌ها نقش توازن دهنده در قیمت نفت را ایفا کرد و اجازه نداد قیمت‌ها افزایش یابند تا اینگونه قدرت خود را در بازار تثبیت کند.

کشورهای عربی در این جنگ هم نتوانستند پیروزی قابل توجهی بدست آورند و تنها بهره این جنگ برای سعودی‌ها ثبت شد هرچند برخی ناظران بر این باورند که آمریکایی‌ها نیز سود کلانی از شوک نفتی 1973 پس از جنگ اکتبر بردند و با افزایش قیمت نفت همزمان با افزایش صادرات خود توانستند بخشی از کسری بودجه خود را جبران کنند، سود آمریکایی‌ها از این جنگ به حدی بود که برخی مورخان براین باورند که این جنگ از طراحی‌های هنری کیسینجر وزیر خارجه وقت آمریکا بود تا به نوعی زمینه جایگزینی عربستان به عنوان قدرت برتر جهان عرب به جای مصر را فراهم کرده باشد و هم سود مالی کلانی را برای آمریکا تامین کرده باشد بدون اینکه اسرائیل ضربه‌ای جدی ببیند.

همچنین در این جنگ رشد اقتصادی آلمان و ژاپن متوقف شد، از سوی دیگر ایران دوست نزدیک وقت آمریکا توانست با همراهی همزمان اسرائیل(از طریق ارسال کمک‌های نفتی در زمان جنگ) و مصر(اجازه عبور دادن به هواپیماهای شوروی برای کمک رسانی به مصر و ادامه صادرات نفتی به این کشور) خود را به عنوان میانجی مطرح کند.

پس از این جنگ اعراب تا سال‌های متمادی وارد هیچ نبرد مسلحانه‌ای با اسرائیل نشدند و جوی از ناامیدی و خود کم بینی بر جامعه عربی حکمفرما بود، به طوری که اردن و مصر با دادن امتیازهای چون به رسمیت شناختن اسرائیل توانستند بخشی از خاک خود را پس بگیرند تا سرانجام در سال 2006 باردیگر اعراب نه تحت عنوان ارتش مصر یا سوریه که با عنوان نیروهای مقاومت اسلامی (حزب الله) وارد نبرد با اسرائیل شدند و افسانه شکست ناپذیری ارتش اسرائیل را از بین بردند.

گزارش تحلیلی از حمید رضا کاظمی

انتهای پیام/
برچسب ها:
آخرین اخبار