امروز : دوشنبه ۲۷ دی ۱۳۹۵ - 2017 January 16
۱۶:۵۷
ادموند
کمک مالی
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 59674
تاریخ انتشار: ۱۷ مهر ۱۳۹۲ - ساعت ۱۶:۰۱
تعداد بازدید: 44
این روزها بحث نظرسنجی در خصوص رابطه ایران و ایالات متحده آمریکا در افکار عمومی مطرح شده و گویا عده‌ای در دولت یازدهم، قصد دارند از این ابزار استفاده ...

این روزها بحث نظرسنجی در خصوص رابطه ایران و ایالات متحده آمریکا در افکار عمومی مطرح شده و گویا عده‌ای در دولت یازدهم، قصد دارند از این ابزار استفاده کنند.

در تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری در عرصه سیاست خارجی، کشورهای مختلف از الگوهای متفاوت برخورداند. در برخی کشورها تنها یک شخص تصمیم‌ می‌گیرد اما در کشوری نظیر جمهوری اسلامی ایران تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری از پیچیدگی خاصی برخوردار است.

در مرحله تصمیم‌سازی عوامل متعددی دخیل هستند. از کارشناسان وزارت امور خارجه گرفته تا موسسات تحقیقاتی وابسته به نهادهای مختلف نظیر دولت، شورای عالی امنیت ملی و مجلس شورای اسلامی تا دیپلمات‌های کارکشته در سطوح مختلف، فرآیند آماده کردن سناریوهای مختلف برای تصمیم‌گیرندگان نهایی را بر عهده دارند. در این مرحله است که افکار عمومی هم تاثیر شگرفی دارد. تصمیم‌سازان همواره برای آماده ساختن سناریوهای مختلف، به افکار عمومی و نتایج نظرسنجی‌ها توجه دارند. بالاخص در این بین نظرسنجی از نخبگان، کارشناسان سیاست خارجی و استراتژیست‌ها نه‌تنها امری معمول بلکه کاری لازم است.

اما وقتی مساله به مرحله تصمیم‌گیری می‌رسد که در آن باید از بین سناریوهای موجود گزینه‌ای انتخاب شود، در هیچ نقطه‌ای از جهان کسی از نظرسنجی استفاده نمی‌کند. غیرعلمی‌ترین کاری که در این مرحله می‌توان کرد استفاده از نظرسنجی است چرا که:

الف – در سیاست خارجی همواره اطلاعات و گزارش‌های محرمانه‌ای وجود دارند که افکار عمومی از آنها بی‌اطلاع‌اند. این مساله اختصاصی به ایران یا هیچ کشور خاصی ندارد بلکه در تمام جهان همه اطلاعات سیاست خارجی به‌جهت جنبه‌های امنیتی در اختیار افکار عمومی قرار نمی‌گیرند. قطعا ریاست محترم جمهوری که سال‌ها عضو و دبیر شورای عالی امنیت ملی بوده‌اند به این مساله بهتر از هرکسی واقف‌اند؛

ب- افکار عمومی با مقوله‌ای به‌نام احساسات زودگذر گره خورده است بنابراین چاره‌ای از تغیر ندارد. عدم ثبات در تصمیم‌گیری از بزرگ‌ترین لطماتی است که یک کشور در عرصه سیاست خارجی می‌تواند به خود وارد کند. کسانی که دوران حملات یازده سپتامبر را به یاد دارند حتما به‌خاطر می‌آورند که افکار عمومی ایالات متحده پس از این حملات کاملا موافق اقدامات نظامی موسوم به «جنگ علیه تروریسم» بود اما تنها 3 سال بعد، افکار عمومی در آمریکا موضع ضدجنگ داشت. این مثال در همه جا صادق است. افکار عمومی بالذات دچار تغیر است و نمی‌توان در مرحله تصمیم‌گیری کار را به آن سپرد.

در مرحله تصمیم‌گیری در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، مجموعه سران نظام تحت هدایت مقام معظم رهبری تصمیم نهایی را اتخاذ می‌کنند. در واقع تصمیم را کسانی می‌گیرند که اولا از تمام اطلاعات برخوردارند و ثانیا تجارب فراوان آنها باعث می‌شود که دچار احساسات نشده و تصمیم قاطع و مدبرانه اتخاذ کنند. رهبری حکیم انقلاب اسلامی در این مرحله نقش به‌سزایی دارند چرا که اولا، بنابر اعتقادات شیعه ایشان دارای ولایت شرعیه بوده و اطاعت از ایشان واجب است و ثانیا، بر طبق قانون اساسی سیاست‌های کلی در اختیار و تحت تدبیر رهبری است. از این رو دست‌کم در حوزه تصمیمات مهم سیاست خارجی، تصمیم‌ نهایی باید با نظر مستقیم معظ‌م‌له اتخاذ شود.

با تفاصیل فوق، بحثی که این روزها در رابطه با نظرسنجی در خصوص رابطه با ایالات متحده مطرح شده است، محل ابهام است. واضعان این نظر باید توضیح دهند که در کدام مرحله به‌دنبال نظرسنجی هستند؟ اگر در مرحله تصمیم‌سازی می‌خواهند نظرسنجی کنند، این امر را نمی‌توان نادرست دانست اما اگر در مرحله تصمیم‌گیری چنین قصدی دارند، نه‌تنها از نظر علمی کار آنها غلط است بلکه قوانین موضوعه کشور نیز تکلیف را در این خصوص روشن کرده و این امر وجهه قانونی ندارد.

در مجموع، رفع ابهام این مساله در حوزه توانایی کسانی است که آن را مطرح کرده‌اند. این دوستان به این نکته نیز باید توجه کنند که در نظام مردم‌سالار دینی جمهوری اسلامی، نهادهای تصمیم‌ساز و تصمیم‌گیر در اتخاذ تصمیمات مختلف از مشروعیت دینی و سیاسی برخوردارند و برای کسب مشروعیت نیازی به نظرسنجی ندارند؛ تنها جایی که کار ممکن است نیازمند نظرسنجی شود جایی است که نظرسنجی می‌تواند بر دقت تصمیم اثر گذارد و تصمیم را دقیق‌تر سازد.

* علیرضا کریمی
انتهای پیام/ص
برچسب ها:
آخرین اخبار