امروز : پنجشنبه ۲ آذر ۱۳۹۶ - 2017 November 23
۱۵:۰۰
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 6636
تاریخ انتشار: ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۲ - ساعت ۱۸:۰۲
تعداد بازدید: 227
فهرست چکیده پیشگفتار فصل اول: کلیات گفتاراول:مفهوم ...

فهرست

چکیده

پیشگفتار

فصل اول: کلیات

گفتاراول:مفهوم شناسی..............................................................................................2

عصمت...................................................................................2                                                                                                   

ملائکه....................................................................................3

تعریف دوگانه ازملک..........................................................3                    

گفتار دوم: پیشینه تحقیق……....……………………...............……….………….4

گفتار سوم: ضرورت و اهداف بحث.....................................................................5

فصل دوم: عصمت، ملائکه

گفتار اول: عصمت............................................................................................6

گفتار دوم: ملائکه.............................................................................................7

اعمال و كرام الكاتبين و نزول ملائكه و شياطين بر نيكان و بدان‏..................7                                         

سر تسعه عشر در احادیث و قرآن با نگاه امر بين الامرين شيعه .................8                                                  

کلام امام صادق (ع) در مورد حدیث إِنَّ أَمْرَنَا صَعْبٌ مُسْتَصْعَبٌ ..................9                      

ويژگيهاي فرشتگان از نظر آيات و روايات........................................10                                                       

ویژگیهای وجودی...........................................................10

ویژگیهای صفاتی............................................................11

كيفيّت‌ تأثير دعا و عمل‌ ملائكه‌ در استجابت‌ دعا با نگاه امر بين الامرين........14                                

ملائکه و انسان از دیدگاه فلسفه ...................................................   15                                                          

انسان کامل اشرف مخلوقات وملايكه از تنزل روحنند....................15                                                          

تجرد ملائکه.........................................................................16

اصناف ملائکه  ..............................................................17                                                        

كارهاي فرشتگان.......................................................................17

اتحاد عقل، عاقل و معقول...................................................19

نتیجه گیری...................................................................21

 

فصل سوم: عصمت ملائکه

گفتار اول: ثبوت عصمت ملائکه..............................................................22                                                                                  

عصمت ملايكه بهترين تعريف براي عصمت ......................................22

ثبوت عصمت ملايكه با استناد به عصمت انسان كامل.............................22

عبوديت و عصمت ملائكه با نگاه امر بين الامرين در نهج البلاغه ..............24                                                                                 

    جواب به بر خی از شبهات مخالفین در عصمت ملایکه.........................................26

تهمت به روح الامین جبرئیل................................................26                                

ريشه اتهام............................................................26                                                                                 

اعتقاد شیعة به نبوت محمد بن عبدالله (صلی الله علیه و آله و سلم).27              

وجوب شهادتین در نماز...........................................27                                                                  

اعتقاد شیعه به عصمت ملائکه ..................................28                                                      

احترام ویژه شیعه به جبرئیل......................................29                                                             

قال عمر بن الخطّاب: انّ اللّه خلق ملائكة من نور وجه علىّ بن أبي طالب................................................................29            

تهمت به هاروت و ماروت................................................30                                                                    

افسانه هاروت و ماروت در منابع يهود, اهل سنت و يونان قديم..35                     

دلايل نادرستى افسانه هاروت و ماروت .........................35                                             

عصمت ملائكه از زبان امام حسن عسكرى(عليه السلام)  .....36                          

ردّ اين داستان توسط امام رضا(عليه السلام).....................37                                         

نادرستى اين داستان از ديدگاه مفسران قرآن......................37                                          

آفرينش زهره هنگام آفرينش آسمان ها.............................38                                               

پاك بودن زهره از لحاظ خلقت.....................................38                                                        

تهمت های رازهای خنوخ  .......................................................... 38                                                                                 

نظر استاد شهيد مطهري و علامه طباطبای (رحمهما الله) در مورد فطرس........................39

نتيجه كلى بحث در مورد نقل خطا توسط ملایکه......................................................40

تهمت های  بعضی از اهل تسنن و یهود به عصمت انبياء و ملائكه‏................................42

نظر آيت الله العظمي مكارم الشيرازي درمورد آيات شيطاني و نکته پایانی........................43                          

منابع

 

 

مؤسسه کلام اسلامی امام جعفر صادق علیه السلام

 

تحقیق تابستانی

عنوان:

عصمت ملائکه

 

 

 

 

 

 

 

 

استاد راهنما:

حجه الاسلام و المسلمین استاد فتحی

 

 

 

 

 

 

 

محقق:

محمدصادق محسن زاده

كد 872843

تابستان سال 1389

 

چکیده

 

کتاب امامة والنص اثبات تناقض كلام علمای شیعه است و در قسمتی از آن با آوردن احادیثی در مورد فطرس و صلصائیل و دردائیل و قرار دادن احادیث مقابل آیات سعی در اثبات تناقض بین سخنان  علمای شیعه با قرآن را دارد.

در یکی از بخشهای این کتاب ادعا شده که شیعه به عصمت ملائکه معتقد نیست واین مطلب را با آیات قرآن متناقض پنداشته است به همین دلیل در این نوشتار  سعی شده از عصمت ملائکه دفاع شود  و با كلام يهود و اهل سنت اثبات شده است کسانی که به عصمت معتقد نیستند  از یهود و اهل تسنن هستند که از قرآن و سنت و عقل و اجماع دور شده اند واز كلام و آراي  علماي شيعه اثبات شده است كه با وجود تفاوت مشرب هاي عرفاني و كلامي و فلسفي  علماي شیعه ملائکه را معصوم می دانند.

ادعاي ما در مورد  عصمت ملائكه اين است كه هركس  با قواعد علوم عقلي ونقلي شيعه  آشنا با شد  مي داند كه شيعه در عين حالي كه به نقل بها مي دهد  يك مذهب عقل گرا است  وبراي فهميدن آراء يك مذهب عقل گرا بايد قواعد عقلي علوم عقلي آن مذهب  مثل فلسفه و كلام و ...را در كنار قواعد نقلي برسي كرد تا به نتيجه درست رسيد .گاهي براي  فهميدن نقل از قواعد عقلي استفاده كرد و گاهي با نقل بال پر به پاي چوبين استدلال داد.ولي اشتباه جايي رخ مي دهد كه مثلا نقل گرايي كه در مورد اراده قائل به جبر ويا  تفويض است عقايد عقلي ونقلي  مذهبي كه قائل به اختيار و امر بين الامرين است را با نگاه  وروش خود برسي كرده عقايد آنها را نفهميده چون از عقل استفاده نكرده بعد بين حرف آن علما ي عقل گراتناقض هم پيدا مي كند !!

اگر اين فرد توان فهميدن داشته باشد و مغرض هم نباشدو به قواعد علوم عقلي مسلط گردد بعد خواهد ديد كه تناقض در كجاست   و به حقانيت ويگانگي حق و مذهب حقه پي خواهد برد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

الحمد لله و الصلوة علی رسول الله و علی اله امناء الله

چندی پیش کتاب امامة و النص نوشته فیصل نور از علماي اهل تسنن، چاپ شد؛ این کتاب سعی در اثبات تناقض بین کلام علمای شیعه با سنت نبوی و کلام وحی دارد، غافل از آن که با قرار دادن دو مطلب کنار هم و برداشت دوگانگی از آن تناقض ثابت نمی شود. وقتی این دو کلام از امامان و علمای شیعه و قرآن و سنت نبی باشد که همه نور هستند اول چیزی که در تناقض های گفته شده نزد صاحبان اندیشه آشکار می شود توهم و پندار غلط بیننده تناقض است، که حاصل از جهل به احدیت نور در عالم هستی می باشد.

این تاریکی اندیشه سبب شد حق امیرالمؤمنین علی علیه السلام را کسی که ادعا می کنند خال المؤمنین است زیر پا نهد و آنها در این تناقض آشکار پی به حقانیت یکی به صورت مطلق و محض نبرند و حق را دوگانه بپندارند و برای حق  دوئیت قایل شوند همانطور که تا کنون چنین هستند. 

در یکی از بخشهای این کتاب ادعا شده که شیعه به عصمت ملائکه معتقد نیست و این مطلب را با آیات قرآن متناقض پنداشته است بنابراین در این نوشتار  سعی شده است از عصمت ملائکه دفاع شود، به همین دلیل در  ابتدای این تحقیق، تعاریف واژه عصمت مورد بررسی قرار گرفته و پس از آوردن نظرات علما درمورد عصمت و ملائکه و کاربرد آن در قرآن ، چیستی عصمت ملائكه مورد بررسی قرار گرفته است و ازخود کلام و استدلال هاي علمای متکلم و فقیه و فیلسوف و عارف شیعه دلایلی برای عصمت ملائکه آورده شده است.  

با دیدن احادیث در مورد فطرس و صلصائیل و دردائیل و...و خواندن استدلال و آراء علماي شيعه پی به این مطلب برده می شود که علمای شیعه  به طور اجماع ملائکه را معصوم می دانند .

داستان گناه هاروت و ماروت و تخطی ملائکه مقرب الهی مثل جبرئیل را شیعه قبول ندارد در حالی که  بعضي از علماي اهل تسنن و یهود مطالبی در این باب قبول کرده اند که در کتب علمای آنها موجود است.

احادیث فطرس و صلصائیل و دردائیل را عده ای از علمای شیعه رد کرده اند وعده ی هم که قبول کرده اند با عصمت ملائکه مقرب الهی مخالف ندیده اند و این را بر حسب تفاوت در گفتار که به خاطر تفاوت در بیان علوم کلام و فلسفه و عرفان آنها بوده به منزله ترک اولی گرفته اند که با عصمت ملائکه و انبیا منافاتی ندارد. ما در اين تحقيق آراء و استدلال هاي  علماي شيعه را مي آوريم  تا استدلالات عقلي آنها فهميده شود طبيعي است در مذهبي كه عقل و نقل در آن با هم كاربرد دارد نقلي كه با عقل سازگار نبود كاشف از قول معصوم نيست و نمي تواند به عنوان حرف معصوم كه خود رئيس العقلا هست به آن تكيه زد به خلاف مذهب غير عاقلانه صرفا نقل گرا كه حديثي خوانده مي شود و حرف هاي غير عقلائي به عنوان فهم از حديث به خرد جامعه  داده  مي شود طبيعي است با روش نقل گراي صرف وقتي موضوعات بررسي شود عقايد شيعه درست فهميده نمي شود مثل آن كه فاصله كه با سال نوري بررسي و محاسبه شده و عددي گفته شده را شخصي فكر كند عدد به ميليمتر است و بخواهدبا خط كشي درستي اين اندازه را محاسبه و راست آزمايي كند 

 در قسمت پایانی این نوشتار بعد از پاسخ به تعدادي از شبهات در مورد عصمت ملايكه بیان شده است که یهود و اهل تسنن هستند که به ملائک و رسولان و...  تهمت زده اند که باید علمای اهل تسنن  اگر اين تهمت ها را قبول ندارند فکری به حال تناقض درون خودشان کنند.

و السلام علی من التبع الهدی

محمد صادق محسن زاده

 

 

 

 

گفتار اول

مفهوم شناسی

شایسته است در ابتدای بحث واژه‌های مهمی که در عنوان این تحقیق آورده شده مورد بررسی قرار گیرد. واژه‌هایی همچون عصمت و ملائکه که گفتار اول این فصل عهده‌دار بیان این مطلب می‌باشد.

عصمت

عصمت در لغت: عصمة: پاکدامنی و ناآلودگی به گناه. نگاهداری نفس از گناه . بازداشتن خود را از گناه ، و به اصطلاح اطلاق این لفظ بر پاکی است که از ابتدای وجود تا انتهای عمر گناه کبیره خصوصاً زنا نکرده باشد. ابو علي سينا بمعني امساك و منع گرفته و آن را به ابن فارس استناد ميدهد.  

اما در اصطلاح :مصونيت از خطا و عصيان و ابو علي سينا مي گويد واضح تر از قول خداوند در سوره تحريم  ايه 6  (لا يعصون الله ما امر هم يفعلون ما يومرون ) تعريفي  نيست . 

در نزد اشاعره ، اینست که خداوند گناهی را در بنده نیافریند، چه آنان تمام اشیاء را ازابتدا به فاعل مختار اسناد میدهند، و نیز آنان گویند عصمت عبارت از آفریدن قدرت اطاعت است در بشر، که شامل «لطف » میشود. 

در نزد حکما، ملکه ای است نفسانی که صاحب خود را از ارتکاب فسق و فجور و گناهان بازمیدارد، و آن بسبب اعتقاد آنها است به ایجاب و قائل بودن به استعداد قوابل . خوئى است كه ، صاحبش را از خطا، منع كند از آن جهت كه به مثالب معاصى و مناقب طاعات، علم دارد پس از براى او معصيت و عدم طاعت، امكان دارد ليكن چون به معايب معاصى و مضارّ آنها، علم دارد آنها را، مرتكب نمى‏شود و چون به محاسن و منافع طاعات، علم دارد آن‏ها را، به جا مى‏آورد و آن هيئت نوريّه، در او راسخ مى‏شود و رسوخش در انبيا و اوليا، به تتابع «وحى» و «الهام»بيشتر است.

  ملائکه

در تعريف زير تعريف دوگانه از ملك را مي آورم و اثبات خواهم كرد كه به هر دو معني ملايكه از نظر علماي علوم مختلف در شيعه معصوم هستند .

 تعريف دوگانه از ملك 

خواجه نصير الدين طوسي  مي گويد :باب سيصد و شصت و يك فتوحات مكيه، در فرق بين ملائكه و ارواح مطلبى خيلى لطيف و دقيق است كه ملائكه را از الوكه بمعنى رسالت گرفته است نه از ملك بمعنى قدرت و سلطنت، و نقاوه آن را آخوند مولى صدرا در آخر شواهد ربوبيه آورده است و در هزار و يك نكته نيز عنوان كرده‏ايم رجوع شود.

 در جاي ديگردر علت اين نامگذاري مي فرمايد :قواى عالم را كه ملائكه ناميده‏اند به همين جهت است كه قدرت و سلطنت بر مادون خود كه به منزله ابدان آنهايند دارند. آرى شيخ عربى در فتوحات ملائكه را از الوكت به معنى رسالت گرفته است و آخوند مولى صدرا در مصنفاتش گاهى آن و گاهى اين. 

پس بايد توجه  داشت كه تفاوت در اين دو معني موجب تفاوت در تعبير از ملائكه در كلام علما شده است و گاهي منظور از ملائكه و ملك رسول و پيام آورنده  است و گاهي سلطان قادر به مادون است كه اين دو از لحاظ مصداقي  ومعني  كاملا متفاوت هستند و از نظر بعضي فقط اشتراك لفظي دارند و گاهي در نگاه و بررسي اين مصداق و مفهوم از لحاظ وجودي  با وحدت وجود به اين دو معني  اشاره شده است و هر دو معني را تفاوت  در تعبير از حقيقت معني و مصداق واحد دانسته اند.3 اما بايد توجه داشت اگر با توجه به مختار بودن آنچه تحت قواي عالم است  ضعف و  جهل و معصيتي بروز كند اين به عصمت ملائكه  به معني رسولان و پيام آوران الهي نبايد نسبت داده شود و از آن عدم اعتقاد شيعه به معصوم بودن  ملائكه  به آن معني نتيجه گرفته شود  ودر قياس با آيه قرآن  عدم علم  وعمل  شيعه به قرآن نتيجه گرفته شود . و اگر بمعني قدرت وسلطنت  مادون  نيز گفته شود چون شيعه قايل به اختيار انسان است و قواي حاكم بر او منافي اختيار او نيست پس معصيت انسان به خود انسان باز مي گردد و قواي سلطان به مادون جبرا انسان  را به معصيت مجبور نكرده اند  بلكه نتيجه اعمال  و نيات اوست كه برايش موثر است . پس در اينجا اگر مذهب اختيار كه شيعه قايل به آن است فهميده شود خواهيم فهميد كه در هر دو معني ذكر شده شيعه قايل به عصمت ملك و ملائكه هست .

گفتار دوم:

پیشینه تحقیق

از دیرباز عصمت و ملائکه و عصمت ملائکه مورد بحث و اختلاف بین مذاهب و ادیان خصوصا در اسلام بین شیعه و سنی بوده است. و علما هر کدام با علوم خاصی که در اختیار داشته‌اند به بحث پیرامون آن پرداخته‌اند. کتاب‌های فلسفی و کلامی و حدیثی و تفسیری از این مباحث و نقادی نظرات گروه‌های مخالف دیگر پر است.

با جستجوي كلمه عصمت و ملايكه در نرم افزار هاي كه كتب علماي شيعه و سني مطرح در علوم مختلف در آن جمع شده است مي بينيم كه اين دو واژه به صورت مجزا بارها مورد بحث و بررسي قرار گرفته است اما وقتي اين دو  كلمه ي"عصمت ملايكه " را با هم جستجو مي كنيم تعداد كتبي كه در اين مورد صحبت كرده اند انگشت شمارند و از كتبي كه در آن عصمت ملايكه باهم مورد بررسي قرار گرفته به كتاب ملايكه محمد شجاعي و الالفين علامه حلي وگوهر مراد  فياض لاهيجي و اسرار الحكم محقق سبزواري و الانصاف ابو علي سينا و آغاز انجام خواجه نصير الدين طوسي مي توان اشاره نمود اخيرا نيز پژوهشگاه مطالعات اسلامي كتابي را در مورد عصمت چاپ نموده است  كه در آن چند صفحه ي به عصمت ملايكه پرداخته است . در اينترنت نيز وقتي "عصمت ملايكه " را جستجو كنيد تا سال 1390 بين اين همه موسسه تحقيقاتي شيعه و سني و ... به جند آدرس مي رسي كه بيشتر آن مربوط به نويسنده همين تحقيق است. هر چند جمع بین علوم مختلف و ارائه یک نظر تخصصی خاص کاری دشوار و چه بسا در برخي از موارد امکان ناپذیر است. و علوم مختلف مبانی خود را دارند و این اختلاف مبنی گاه به اختلاف نظر می‌انجامد. لکن علمایی از شیعه بوده‌اند که در تمام علوم عصر خود ید طولایی داشته لذا به جمع بین علوم و داوری بین نظرات مختلف پرداخته و نظر عارفانه و محققانه را اثبات نموده‌اند. در بحث عصمت ملائکه جمع بین قواعد علوم مختلف کاری دشوار ولی شدنی است که در این نوشتار سعی شده تا با آوردن نظرات از كتب متفاوت علمایی که در علوم مختلف متخصص بوده اند با محوریت روش کلامی خواجه نصیر الدین طوسی بین آنها وحدت بینش را اثبات نمود و اثبات نمود که همه آنها با اینکه زبان تخصصی  بیان علمیشان متفاوت است ولی در مورد ملائکه قایل به عصمت هستند.در حالي كه بين اهل تسنن از اين وحدت بينش خبري نيست .  

گفتار سوم:

ضرورت و اهداف بحث

با توجه به اینکه کتاب الامامة و النصر نوشته فیصل النور به تهاجم علیه اندیشه علمای شیعه پرداخته و با آوردن چند حدیث سعی در اثبات اختلاف بین علمای علوم مختلف شیعه و اختلاف آنها با قرآن نموده است بر شیعیان لازم است که از عقاید شیعه و گفتار علما دفاع کنند و بر اثبات وحدت بین کلام علما بکوشند. 

لذا این تحقیق به اثبات عصمت ملائکه پرداخته است و برای تحقق این مطلب همانطور که گذشت در ابتدای این نوشتار، واژه‌های عصمت و ملائکه مورد بررسی قرار گرفت و به صورت جداگانه مباحث عصمت و ملائکه بررسی شد. درفصل عصمت, ملایکه  به تعریف عصمت بسنده شده چون مسئله عصمت توسط دیگر دوستان در جواب مخالفین به صورت مفصل بررسی شده بود  در مورد ملائکه ، مباحثی چون اعمال و كرام الكاتبين و نزول ملائكه و شياطين بر نيكان و بدان‏، سر تسعه عشر در احادیث و قرآن با نگاه امر بین الامرین ، کلام امام صادق (علیه السلام) در مورد حدیث إِنَّ أَمْرَنَا صَعْبٌ مُسْتَصْعَبٌ، ويژگيهاي فرشتگان از نظر آيات و روايات، كيفيّت‌ تأثير دعا و عمل‌ ملائكه‌ در استجابت‌ دعا با نگاه امر بین الامرین و در آخر ملائکه و انسان از دیدگاه فلسفه مورد بررسی قرار گرفته است.

در پایان عصمت ملائکه مورد بررسی قرار گرفته است  و به جند شبهه پیرامون عصمت ملایکه پاسخ داده شده و تهمت های یهود و اهل تسنن به پیامبران و ملائکه ذکر شده است تا حیقت بر اهل انصاف پوشیده نماند.

گفتار اول

عصمت

چون این تحقیق قسمتی از کار گروهی در جواب کتاب الامامه  و نص بوده و عصمت را دوستان دیگر به صورت کامل انجام داده ما به تعریف عصمت که در فصل قبل گذشت  قناعت کرده و به ملایکه و "عصمت ملایکه" می پردازیم .

 

گفتار دوم

ملائکه

اعمال و كرام الكاتبين و نزول ملائكه و شياطين بر نيكان و بدان‏

نقل به مضمون از خواجه نصير الدين طوسي

قول و فعل مادام كه در كون اصوات و حركات باشند از بقا و ثبات بى‏نصيب باشند و چون بكون كتاب و تصوير آيند باقى و ثابت شوند، و هر كه قولى بگويد يا فعلى بكند اثرى از آن باقى بماند، و باين سبب تكرار موجب كسب  ملكه مي شود  كه با وجود آن ملكه معاودت با آن قول يا آن فعل آسان مي شود  و اگر غير اين بود هيچ كس علم و صناعت و حرفت نمي توند بياموزد  و تأديب كودكان و تكميل ناقصان را فايده نيست . پس آن اثر كه از افعال و اقوال با مردم باقى بماند بحقيقت بمثابه كتابت و تصوير آن افعال باشد و محل آن كتابتها و تصويرها، كتاب اقوال و صحيفه اعمال خوانند، كه اعمال و اقوال چون مشخص شود كتاب باشند، و كاتبان و مصوران آن مكتوبات و مصورات كرام الكاتبين باشند، قومى كه بر يمين باشند حسنات اهل يمين نويسند و قومى كه بر شمال باشند سيئات اهل شمال نويسند،إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ . در خبر آمده كه هر كه حسنه كند از آن حسنه فرشته بوجود آيد كه او را پاداش دهد ، و هر كه سيئه كند از آن شيطانى بوجود آيد كه او را معذب كند . و خود در قرآن ميفرمايد: إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ، نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ  و بمقابل آن، هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلى‏ مَنْ تَنَزَّلُ الشَّياطِينُ، تَنَزَّلُ عَلى‏ كُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ  و همچنين، وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ . همين است كه بعبارت اهل دانش ملكه گفته‏اند و بعبارت اهل بينش ملك و شيطان، و  لكن حديث «انما يخلد اهل الجنة فى الجنة و اهل النار بالنيات»  ثابت و وارد است. پس هر كه مثقال ذره نيكى كند يا بدى آن نيكى و بدى در كتاب مكتوب و مصور شود و مخلد و مؤبد بماند

نتیجه:

 در اين عبارت  مي بينيم كه خواجه نصير الدين  طوسي ملك را به دو معني كه  قبلا گفته شد بكار برده وتفاوت در دو معنی که گفته شد را تفاوت در بینش می داند و حسنات انسان را موجب بوجود آمدن برخی از فرشتگان و سیئات انسان را موجب بوجود آمدن شیاطین  می داند پس او مانند بقیه علمای شیعه معتقد به عصمت ملایکه بوده است.

سر تسعه عشر در احادیث و قرآن بانگاه امر بین الامرین شیعه

اسرار أحاديث و روايات كه بيان بطون آيات‏اند بسيار است در حديث مباركه فوق زبانيه را موصوف به نوزده كرده است. در قرآن مجيد زبانيه در آخر علق است فَلْيَدْعُ نادِيَهُ سَنَدْعُ الزَّبانِيَةَ و در قرآن همين يك زبانيه است. و تسعة عشر در سوره مدثر است سَأُصْلِيهِ سَقَرَ وَ ما أَدْراكَ ما سَقَرُ لا تُبْقِي وَ لا تَذَرُ لَوَّاحَةٌ لِلْبَشَرِ عَلَيْها تِسْعَةَ عَشَرَ وَ ما جَعَلْنا أَصْحابَ النَّارِ إِلَّا مَلائِكَةً وَ ما جَعَلْنا عِدَّتَهُمْ إِلَّا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا لِيَسْتَيْقِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ وَ يَزْدادَ الَّذِينَ آمَنُوا إِيماناً.

و در قرآن همين يك تسعة عشر است.

عَلَيْها تِسْعَةَ عَشَرَ مفادش اين است كه نوزده تن را بر آن گمارديم مثل اينكه بر زندان نگهبانان گمارند خداوند درجات استاد علامه ميرزا ابو الحسن رفيعى قزوينى را متعالى گرداند كه بتعبير شيرينش ميفرمود: جهنم زندان خدا است اما بدان كه اين تعبير با همه شيرينى آن رمز است.

اين نوزده تن به بيان آيه بعد آن ملائكه‏اند و در سوره مباركه تحريم (آيه 8) هم تصريح به ملائكه شده است يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ عَلَيْها مَلائِكَةٌ غِلاظٌ شِدادٌ لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ.

و در سوره بعد آن كه ملك است تعبير به خزنه شده است كُلَّما أُلْقِيَ فِيها فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُها أَ لَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ.

پس زبانيه ملائكه موكل بر نارند كه به اصحاب نار و خزنه تعبير شده‏اند امير عليه السلام فرمود: «ان الكتاب يصدق بعضه بعضا» (نهج البلاغة خطبه هجدهم) و نيز فرمود: «كتاب اللّه ينطق بعضه ببعض و يشهد بعضه على بعض» (نهج البلاغه خطبه صد و سى و يكم).

مرحوم نراقى در خزائن آورده است كه:

نكته، بسم الله 19 حرف است  و و در قرآن هرکلمه حرفی از این 19 حرف را دارد و نجات از شرور قوای 19 گانه بدن - یعنی حواس 10 گانه ظاهر وباطن و قوای شهویه و غضبیه  7 قوه طبیعی که منبع شرور هستند – حاصل می شود و بخاطر این خداوند خزنه آتش را 19 تا قرار داده که برای هر یک از این قوا یک نگهبان باشد. 

علماي اخلاق صفات رذيله و شر را 19 تا گرفته اند مرحوم نراقي در معراج السعاده  علت اينكه خداوند خزنه آتش را 19  تا  قرار داده است 19 تا بودن قوي شر كه در انسان است دانسته است

نتیجه:

 اينجا ملك بمعناي ملك و سلطنت قدرت است و اين ملائكه كه اصحاب نار فرمود هستند فتنه و ممتحن و آزمايش براي كافران و عامل يقين براي اهل كتاب و زياد شدن ايمان آنها  دانسته است و براي ملايكه مجرد صحب دلالت بر دخول در آتش ندارد و براي انسان مختار بوسیله امتحان مقامش معلوم مي شود و وجودش محک می خورد و ایرادی به ممتحن و برگزار کننده  امتحان که همان ملایک و در مرتبه بالا خدا هستند , نیست . چون انسان با اختیار خود هرچه خواهد می کند و خدا و ملایکه کسی را مجبور نکرده اند تا گناه آنها گناه ایشان با شد . پس با نگاه امربین الامرین مذهب شیعه سر تسعه عشر در قرآن معلوم می شود و با نگاه غیر شیعه غیری که قائل به جبر است در اینجا هم  معاذ الله  برداشت می کند که ملایک و خدا معصیت می کنند.  

 

کلام امام صادق (علیه السلام) در حدیث إِنَّ أَمْرَنَا صَعْبٌ مُسْتَصْعَبٌ

 ترجمۀ حدیث: از امام صادق(علیه السلام) دربارۀ سخن علی(علیه السلام) پرسیدم که می فرماید: اَمر (شأن و امامت ما) سخت دشوارتر است؛ و کسی نمی تواند (چنان که باید) به آن اقرار کند مگر مَلک مقرّب، یا نبیّ مرسل، یا عبدی که خداوند قلب او را برای ایمان خالص کرده است. 

امام صادق(علیه السلام) فرمود: از ملائکه برخی مقرّب و برخی غیر مقرّب هستند. و از انبیاء برخی مرسل و برخی دیگر غیر مرسل هستند. و از مومنین، برخی خالص شده و برخی خالص نشده هستند. این امر شما (تشیع) بر ملائکه عرضه شد اقرار نکرد به آن (چنان که باید) مگر مقرّبین. و عرضه شد بر انبیاء اقرار نکرد به آن (چنان که باید) مگر مرسلین. و عرضه شد بر مومنین و اقرار نکرد به آن مگر خالص شدگان. آن گاه فرمود: برو به سخن خودت. 

توضیح: 1- یعنی این موضوع خیلی سنگین است، درگذر و به سخن قبلی ادامه بده. مراد امام این است که علاوه بر اصل موضوع، تحمّل خود سخن علی(علیه السلام) نیز برای تو سنگین است. 

2- سدیر از شاگردان مشهور امام صادق(علیه السلام) است و نقل همین جملۀ اخیر که بر علیه خودش است، از کمال عقیدتی او است. 

ترجمه سخن علامه مجلسی(رحمه الله): بیان: شاید مراد «اقرار تامّ باشد که از شناخت کامل علوّ قدر و شأن شگفت ائمّه-علیهم السلام- ناشی می شود». پس این گونه عدم اقرار با طهارت و عصمت ملائکه و انبیاء، منافات ندارد. 

ترجمه سخن علامه طباطبائی(رحمه الله): بل مراد از «اقرار»، نایل شدن به چیزی است که در نزد ائمّه(علیه السلام) است که عبارت است از حقیقت دین و کمال توحید. کمال توحید که عبارت است از «ولایت» که دارای مراتب است. و نایل نمی شود به مرتبۀ کاملۀ آن مگر نامبردگان. بل که از بعضی اخبار چیزی بالاتر و ارجمندتر از این، استفاده می شود. 

بررسی: مجلسی(رحمه الله) می گوید: یعنی «شناخت شأن و مقام ائمّه-ع-» سخت دشوار است. 

و طباطبائی(رحمه الله) می گوید: «شناختِ شناخت آنان» سخت دشوار است. یعنی در معرفت و شناخت، رسیدن به حدّ آنان، سخت دشوار است.

جمع بندی: در مسئله، دو موضوع وجود دارد: 

1- مقام والای ائمه طاهرین در شناخت مراتب توحید که همان مقام علمی آنان است. 

2- اعتقاد دیگران به آن مقام والای ایشان و اقرار کردن و معتقد شدن بر این مقام شان. 

علامه طباطبائی موضوع اول را محور سخن حدیث می داند و علامه مجلسی موضوع دوم را. 

البته در میان این همه حدیث های فراوان که در آن ها جملۀ «صعب مستصعب» در این بستر آمده، یکی دو حدیث هم هست که باید فقط به محور موضوع اول و مطابق نظر علامه طباطبائی تفسیر شوند.  

ويژگيهاي فرشتگان از نظر آيات و روايات 

ویژگیهای وجودی:

فرشته ها گاه به صورت انسان در مي آيند هم بر انبياء و هم بر غير انبياء

براي نمونه 

- برحضرت مريم به شكل انسان ظاهر شد چرا كه در آيه 17 سوره مريم مي فرمايد :

((   فارسلنا اليها روحنا فتمثل لها بشراً سويا )) (ما روح خود را به سوي او فرستاديم و به صورت بشر متمثل شد.

-برحضرت ابراهيم و حضرت لوط به شكل انسان ظاهر شدند طبق آيات 77-69 سوره هود برحضرت ابراهيم ظاهر شدند وبشارت آمدن پسري از ساره در سن يائسگي رادادند.

-وفرشتگان برقوم لوط ظاهر شدند و قوم لوط هم كه انسانهاي فاسق و بدكاري بودند آن دو  فرشته را ديدندوطمع کردند وتقاضای مراوده نمودند غافل از اینکه آن فرشتگان مأمور عذاب بر قوم لوط شده بودند .

-در جريان قرآني ديگري هاروت و ماروت 2 فرشته خداوند بر سرزمين بابل فرود آمدند و بر مردم آنجا به شكل انسان ظاهر شدند در آن زمان در سرزمين بابل چون سحر رونق بسياري پيدا كرده بود و اختلافات بسياري پديد آورده بود خداوند 2 فرشته خود را به شكل انسان فرستاد تا روش باطل كردن سحر را به مردم بابل آموزش دهند لذا براي باطل كردن سحر ابتدا بايد خود سحر را به مردم معرفي مي كردند اين 2 فرشته براي آزمايش مردم بابل آمده بودند مردم بابل سوء استفاده كردند و سحر را يادگرفتند و همه ساحر شدند در حالي كه هدف اين 2 فرشتگان اين نبود كه مردم ساحر شوند بلكه هدف آنها اين بود كه روش باطل كردن سحر را آموزش دهند.

- در جايي هم جبرئيل بر پيامبر در مدينه به صورت دحيه ي كلبي كه مردي زيبا رو بود درمی آمد هم چنين جبرئيل به صورتهاي ديگر هم بر پيامبر نازل مي شد.

البته ملائكه اگر به شكل انسان در مي آيند اين طور نيست كه بر هر انساني و به خواست هر انساني نازل شوند

تعدادشان بسيار زياد است و غير قابل مقايسه با انسان ها هستند .

امام صادق (علیه السلام) در اين زمينه مي فرمايند : سوگند به خدايي كه جانم به دست اوست فرشتگان خدا در آسمانها از عدد ذرات خاكهاي زمين بيشترند ودر آسمان جايي پيدا نمي كنيد مگر اينكه در آنجا فرشته اي تسبيح و تقديس خدا مي كند پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)نيز مي فرمايند:در تمام آسمانها حتي به اندازه ي يك وجب مكاني وجود ندارد مگر اينكه در آنجا فرشته اي است كه نماز مي خواند و تسبيح خدا مي گويد.

آب و غذا وازدواج ندارند.

امام صادق (علیه السلام) در اين زمينه مي فرمايند: (( ان الملائكه لا ياكلون و لا يشربون و لا ينكحون و انما يعيشون نسیم العرش )) (همانا ملائكه غذا نمي خوردند و آب نمي آشامند و ازدواج نمي كنند و با نسيم عرش الهي زندگي مي كنند هنگامي كه هم ملائكه به شكل انسان بر حضرت ابراهيم ظاهر شدند حضرت ابراهيم غذا گذاشت و ديد كه غذا نمي خورند .

خواب و سستي و غفلت و اشتباه و فراموشي آنها را فرا نمي گيرد و زاد ولد ندارند .

امام علي (علیه السلام) در اين زمينه مي فرمايد : ((  ليس فيهم فتره و لا عندهم غفله و لا فيهم معصيه لا يغشاهم نوم العيون و لا سهوا العقول ولافتره الابدان لم يسكنوا ال صلاب و لم تضمهم الارحام )) (سستي در آنها وجود ندارد ،خواب آنها را فرا نمي گيردوعقل آنهااشتباه نمي كند بدنهاي آنها ساكن نيستند ورحم ها آنها را فرا نمي گيرد.

5. داراي بال هستند خداوند در آيه 1 سوره فاطر مي فرمايد : ((  الحمد الله فاطر السموات و الارض جاعل الملائكه رسلا اولي اجنحه مثني و ثلاث ورباع  )) سپاس مخصوص خدايي است كه آفريننده آسمانها و زمين است و ملائكه را پيامبراني قرار داد و براي آنها بالهاي 2 تايي 3 تايي ،4تايي قرار داد 

فرشتگان از عالم مجردات هستند آيا بالهاي آنها واقعي است ؟ اگردقت كنيم بال پرندگان براساس هوا حركت مي كند و در جو زمين حركت مي كند ودر خلاء نمي توانند پرواز كنند لذا بالهاي به شكل بال پرندگان به درد فرشتگان نمي خورد و بالهاي فرشتگان نشانه ي قدرت آنهاست و اين قدرت بستگي به اراده خداوند دارد بعضي داراي قدرت بالا و بعضي قدرت پايين تري دارند.

6. فرشتگان جنس ندارند خداوند در آيه 19 سوره زخرف مي فرمايد : ((  وجعلوا الملائكه الذين هم عباد الرحمن اناثا اشهدوا خلقهم ستكتب شهادتم و يسئلون )) (مشركان ملائكه را كه بندگان خداوند رحمانند مؤنث قرار دادند آيا آنها شاهد خلق ملائكه بودند اين گواهي كه اينها مؤنثند نوشته مي شود و مورد بازخواست قرار مي گيرند.

بعضي ها هنوز فكر مي كنند ملائكه مونث اند و به همین خاطر نقاشي ها و تشبيه ها و اسم فرشته كه براي دختران استفاده مي شود در ذهن دارند ولي بايد توجه داشته باشيم كه فرشتگان جنس ندارند .

 

ویژگیهای صفاتی

1. ملائكه بندگان گرامي خدا و عاقل و با شعورند چرا كه خداوند در آيه 26 سوره انبياءمي فرمايد بل عباد مكرمون بلكه بندگاني هستند كه گرامي داشته شده اند.

2. معصومند : خداوند در آيه 27 سوه انبياء مي فرمايد : (( لايسبقونه بالقول و هم بامره يعلمون )) آنها در گفتار از خداوند سبقت نمي گيرند و هر چه خدا امر كند عمل مي كنند.

هم چنين در آيه 6 سوره تحريم مي فرمايد : ( لا يعصون الله ما امرهم يفعلون ما يؤمرون) (آنها فرمان خدا را نافرماني نمي كنند و هر چه امر مي شوند انجام مي دهند.)

پس اثبات معصوميت در قرآن آمده است .

3. پيوسته مشغول تسبيح و تحميد خداوند هستند (( والملائكه يسبحون بحمد ربهم و يستغفرون لمن في الارض )) (ملائكه حمدپروردگارشان را مي كنند و براي كساني كه در زمينند استغفار مي كنند.

4. مقامشان از مقام انسانها كمتر است چرا كه در برابر آدم سجده كردند و آدم معلم آنها شد و شبي كه پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به معراج رفت جبرئيل به حدي رسيد كه بالاتر از آن نتوانست برود ولي پيامبر بالاتر از جبرئيل رفت.

البته بايد توجه داشت مقام ملائكه از مقام هر انساني كمتر نيست بلكه انساني كه مقامش از مقام ملائكه برتر است بايد به حدي رسيده باشد كه مسجود ملائكه باشد و انساني باشد كه اهل تقوي باشد و انساني كه (( اولئك كالانعام بل  هم اضل)) نباشد. 

فرشتگان مقامات و مراتب مختلفي دارند بعضي مقربند بعضي درجات پايين تري دارند.  

چهار فرشته مقرب درگاه خداوند جبرئيل  –مكائيل – اسرافيل  –عزائيل

ما منا الا له مقام معلوم و انا لنحن الصافون و انا لنحن المسبحون: «هر يك از ما مقام معلومى دارد، ما همواره صف كشيده منتظر فرمان او هستيم و پيوسته تسبيح او مى‏گوئيم» 

امام صادق مى‏گويد: «خداوند فرشتگانى دارد كه تا روز قيامت در ركوعند، و فرشتگانى دارد كه تا قيامت در سجودند»!. 

6. موجوداتى مجردند:

بدون شك با اين اوصاف نمى‏توانند از اين ماده كثيف عنصرى باشند، ولى مانعى ندارد كه از اجسام لطيفى آفريده شده باشند، اجسامى ما فوق اين ماده معمولى كه ما با آن آشنا هستيم.

 بعضی اثبات «تجرد مطلق» براى فرشتگان حتى از زمان و مكان و اجزاء آن نموده اند،  مهم آن است كه ما فرشتگان را به اوصافى كه قرآن و روايات مسلم اسلامى توصيف كرده بشناسيم و آنها را صنف عظيمى از موجودات والا و برجسته خداوند بدانيم، بى‏آنكه مقامى جز مقام بندگى و عبوديت براى آنها قائل باشيم، و آنها را شريك خداوند در خلقت يا عبادت بدانيم كه اين شرك و كفر محض است.معتقد به عصمت ملایکه باشیم همانطور که خدا و روایات اسلامی می گویند. 

در بسيارى از عبارات تورات از فرشتگان تعبير به «خدايان» مى‏كند كه تعبيرى است شرك‏آلود، و از نشانه‏هاى تحريف تورات كنونى است، ولى قرآن مجيد از اين گونه تعبيرات پاك و منزه است، چرا كه براى آنها مقامى جز بندگى و عبادت و اجراى فرمانهاى الهى قائل نشده است و حتى چنانكه گفتيم از آيات مختلف قرآن برمى‏آيد كه مقام انسان كامل از فرشتگان والاتر و بالاتر است.  

وظايف مهم و متنوعي دارند .

مديريت را بايد از خدا ياد بگيريم گرچه خداوند به تنهايي قادر است همه كارها را انجام دهد باز هم  در دستگاه خدا تقسيم وظايف وجود دارد و ملائكه پادر ركاب فرمان الهي هستند اما وظايف ملائكه طبق آيات :

الف:برخي از فرشتگان حامل عرش الهي هستند: ((  والملك علي ارجاءها و يحمل عرش ربك فوقهم پومئذ ثمانيه )) (فرشتگان بر اطراف آسمانها و عرش پرورودگارت را در آن روز هشت ملك برگيرند.

ب: برخي فرشتگان تدبير امور مي كنند :(( فالمد برات امراً  ))  قسم به تدبير كنندگان امور (ملائكه) 

ج: برخي فرشتگان قبض روح مي كنند:(( حتي اذاجاء تهم رسلنا يتوفونهم ))  تا هنگامي كه فرستادگان ما برآنها رسند كه جانشان را بگيرند (ملائكه)

د:برخي مراقب اعمال بشر هستند: (( و ان عليكم لحافظين كراماً كاتبين يعلمون ما تفعلون ان الابرار لفي نعيم ))  (بدرستي كه بر شما نگهباناني است كه بزرگوار نويسندگانند هر چه مي كنيد همه را مي دانند نيكوكاران عالم در بهشت پر نعمتند.

2 فرشته مأمور اين كارند فرشته سمت راست خوبيها را مي نويسد و فرشته سمت چپ بديها را . اگر فرشته سمت راست اجازه داد فرشته سمت چپي بديها را مي نويسد .خداوند خوبيها را

برچسب ها:
آخرین اخبار
پربازدید ها