امروز : دوشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۵ - 2017 February 20
۱۵:۳۱
نمایشگاه رسانه دیجیتال
ادموند
کمک مالی
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 71877
تاریخ انتشار: ۸ فروردین ۱۳۹۳ - ساعت ۰۶:۰۳
تعداد بازدید: 59
به گزارش خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس از بیرجند، شهر بشرویه، در موقعیت جغرافیایی شرق کشور، در شمال غرب استان خراسان جنوبی و در 57 ...

به گزارش خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس از بیرجند، شهر بشرویه، در موقعیت جغرافیایی شرق کشور، در شمال غرب استان خراسان جنوبی و در 57 درجه تا 57 درجه و 59 دقیقه طول جغرافیائی از نصف‌ النهار مبدا و 33 درجه و 31 دقیقه تا 34 درجه و 54 دقیقه عرض جغرافیائی از خط استوا و در لبه کویر در ارتفاع 880 متری از سطح دریا قرار گرفته است.

پیشینه تاریـخی بشرویه  و قدمت قبل از اسلام

منطقه بشرویه از نظر تاریخی قدمت بسیاری دارد. بر اساس شواهد و بناهای موجود (وجود قلعه دختر و ترناو) می‌توان گفت قدمت بشرویه به قبل از اسلام بر می‌گردد.

شالوده شهری بشرویه، نشان می‌دهد که این شهر، از ابتدای گسترش آن در دوره تیموری با رشدی نسبتا سریع به عنوان یک شهر مطرح شده است. مهم‌ترین سند کالبدی مدنیت بشرویه از همان دوران کهن، وجود میدان تقریبا مستطیل شکل آن در مرکز شهر و در میانه راسته اصلی بازار قدیم بشرویه بوده که در طول دوران دچار تغییرات زیاد شده است.

معابر بشرویه در مسیر قنات‌هایی که از سمت کوه‌های رقه در جریان است، شکل گرفته و مهم‌ترین معبر قدیمی بافت، کوچه حسینیه رباطی و راسته بازار اصلی بشرویه است که پس از عبور از میدان اصلی شهر، در جهت غرب ادامه یافته و از شهر خارج می‌شده است.

شهر قدیم بشرویه دارای چهار محله اصلی به نام‌های میانده، پایین محله، مقری و سر پل است.

در این بافت که با خانه‌های خشت و گلی بادگیرهای مختلف یکی از وسیع‌ترین بافت‌های تاریخی در خراسان جنوبی است، معماری نفیس تیموری و صفوی در بومی‌ترین شکل‌های خود مشاهده می‌شود که ویژگی اساسی‌اش، علاوه بر سالم بودن، تداوم و نفوذ آن در مناطق پیرامونی بوده به گونه‌ای که کامل‌ترین سیر تحول معماری مسکونی در این خانه‌های قدیمی قابل مشاهده است.

معرفی جاذبه‌های تاریخی شاخص بشرویه

بافت تاریخی بشرویه با شماره ثبت ملی 7836 و قدمت صفویه تا قاجاریه داخل بافت قدیم شهر بشرویه واقع شده است.

بافت تاریخی بشرویه، یکی از معدود بافت‌های خشتی ثبت و حفاظت شده خراسان جنوبی است که با خانه‌های خشت و گلی و بادگیرهای مختلف، سندی مهم و ارزشمند از معماری دوره تیموری و صفوی را بومی‌ترین شکل‌های خود و به صورت انبوه خانه‌های چهار صفه کوچک و بزرگ به نمایش می‌گذارد و ویژگی اساسی آن، علاوه بر سالم بودن، تداوم و نفوذ آن در پیرامون شهر قدیم است.

این بافت از چهار ربع اصلی تشکیل شده است که میانده، مهمترین و پر رونق‌ترین مرکز محله آن است و علاوه بر ابنیه مهم از دوران صفوی مانند مسجد میانده، حسینیه حاج علی اشرف، مدرسه علمیه و آب انبار میانده، از انبوه خانه‌های سنتی کوچک و بزرگ تشکیل شده که خانه‌های پناهی، خانه ملاعبدالله (موزه خصوص بشرویه)، خانه‌های مستوفی و ... از جمله آن هستند.




باغ خان نیز از دیگر ابنیه بسیار ارزشمند و مهم بشرویه است که توسط شهرداری بشرویه مرمت شده و برای استفاده‌های فرهنگی در حال احیا است.

مسجد جامع رقه با شماره ثبت ملی 11903 و قدمت اوایل اسلام و ایلخانی در 18 کیلومتری جنوب غربی بشرویه و در فاصله 100 متری شمال شرق در روستای رقه واقع شده است.

تاریخ این مسجد، تاریخچه‌ای از انواع تحولات و تکاملات را از اوایل اسلام تا دوره معاصر در خود دارد.

مسجد میانده یکی از شاخص‌ترین ابنیه مرکز محله میانده

بخش‌های زیادی از آن در دوره ایلخانی ساخته شده است، اما بنای اصلی مسجد مرتبط با اوایل دوره اسلامی و احتمالاً همان مسجدی است که ناصر خسرو در سفرنامه‌اش از آن یاد کرده و ایوان رفیع آن را متذکر شده است.

مسجد میانده به عنوان یکی از شاخص‌ترین ابنیه مرکز محله میانده با شماره ثبت ملی 5908 از مساجد دوره صفوی بوده و کتیبه آن، 1030 هجری قمری را تاریخ ساختش ذکر می‌کند.

اطراف ایوان بزرگ تابستانی آن را 14 رواق فرا گرفته و دارای کتیبه‌های متعدد است و در پاکار ایوان، آیاتی از قرآن کریم بر نواری به خط کوفی مشاهده می‌شود.

معمار چیره دست مسجد با چیدن آجر به اشکال مختلف هندسی بر سقف، هنر خود را به نمایش گذاشته است.

مدرسه علمیه میانده و تزیینات زیبای گچ‌بری

مدرسه علمیه میانده با شماره ثبت ملی 11667 در سال 1130 ه. ق در مرکز محله میانده و روبروی مسجد میانده توسط حاج عبدالغنی بشروی بنا شده است.

ورودی مدرسه علمیه در گوشه شمالی و درون ایوان واقع شده که به صورت نیم گنبدی پوشیده شده است و تزیینات زیبای گچ‌بری شامل مقرنس و رسمی‌بندی دارد.

حیاط مدرسه مستطیل شکل بوده و دارای دو ایوان بزرگ تابستانه و زمستانه است و طرفین فرعی مدرسه را ده حجره پشت ایوانچه‌های مقابل خود، برای اسکان طلاب قرار گرفته است.

آب انبار میانده به عنوان یکی دیگر از آثار تاریخی بشرویه که با شماره 11668 ثبت ملی شده است سال ساخت آن مطابق با کتیبه‌اش 976 هجری قمری، یعنی اوایل دوره صفویه عنوان شده است.

این بنا دارای ایوان زیبایی است که در جهت وزش باد غالب شهر ساخته شده و دارای آجرکاری لوزی برجسته است.

بر فراز آب انبار بادگیری مرتفع قرار گرفته و این اثر را از سایر آب انبارها متمایز ساخته است.

استفاده از این آب انبار با شیوه برکه‌ای و به وسیله سطل و طناب میسر بوده که در اواخر دوره قاجار یا اوایل پهلوی با ایجاد پله واشیر، یک دسترسی تازه از پشت آن میسر می‌شود.

 خانه مستوفی با شماره ثبت ملی 11620  به دوران قاجاریه برمی‌گردد و در خیابان ملا عبدالله تونی بشروی، کوچه مستوفی واقع شده است.

این خانه که در غرب محله میانده واقع شده، متعلق به اوایل دوره قاجاریه و دارای ایوان‌های مجلل و ستو‌ن‌‌دار است. سر در اتاق‌ها و راهروها را در حیاط، نوعی رسمی‌بندی که به آن قاشقی نیز می‌گویند، تزیین کرده است.

آنچه این خانه‌ها را از سایر خانه‌ها متمایز کرده، سه بادگیر مرتفع و متوالی بوده که بر دهانه هر یک از چشمه‌های بادگیرها نقوشی با گچ ساخته شده است.

مجاور این خانه، یک ساباط ارزشمند وجود دارد که نام خود را از خانه مستوفی گرفته است.

خانه ملا عبدالله تونی بشروی (موزه مردم‌شناسی)

موقعیت این خانه در انتهای کوچه جنب حسینیه حاج علی اشرف بوده و از خانه‌های چهار صفه دوره صفویه است و دارای مطبخ، اتاق زمستانی و اتاق بادگیر است.

گفته می‌شود که این خانه با معماری اصلی خود، زادگاه یکی از عالمان بزرگ ایران در دوره صفوی به نام ملا عبدالله تونی بشروی بوده ‌است.

این خانه هم‌اکنون توسط یکی از فرهیختگان شهر بشرویه خریداری و تبدیل به یکی از غنی‌ترین موزه‌های استان شده ‌است.

باغ خان (خانه شیبانی)

این بنا در خیابان ملا عبدالله تونی بشروی و در کوچه ملا سعدی واقع شده و متعلق به امیر حسن‌خان طبسی بوده و به دلیل حیاط بزرگ دارای باغچه‌های وسیع، در قیاس با خانه‌های کوچک پیمون بشرویه، به باغِ خان مشهور شده است. حوض‌خانه این مجموعه دارای تزئینات زیبای گچبری و رسمی‌بندی استادانه‌ای در آسمانه (سقف) خود است. باغ خان توسط شهرداری بشرویه مرمت شده و برای استفاده‌های فرهنگی در حال احیاست.




آسیاب‌های بشرویه یکی از نوادر میراث فرهنگی در کشور

این آسیاب‌ها در مسیر قدیمی بشرویه به رقه که بخشی از جاده کهن این شهر به طبس بوده و مطابق با قنات کهنی که از کوه‌های رقه به سمت دشت بشرویه ساخته شده، هفت آسیاب آبی واقع شده است که سه آسیاب از این تعداد فعال است.

وجود آسیاب‌های آبی فعال، یکی از نوادر میراث فرهنگی در کشور است که مانند آن، امروزه در کم‌تر جایی از مناطق کویری دیده می‌شود و به دلایل مختلف از جمله نبوغ تکنولوژیک بشر و آمیختگی منظر و میراث طبیعی و مصنوعی، استفاده از انرژی‌های پاک، کیفیت آرد و نان تولیدی، ظرفیت‌های بالایی از نظر جذب گردشگر دارا است که در همین راستا و با تعریف منطقه نمونه گردشگری بشرویه در این مکان، برنامه ایجاد پنج باغ ایرانی به همراه تأمین زیرساخت‌های مرتبط با آن تعریف شده است.

قلعه دختر بشرویه یکی از سالم‌تـرین قلعـه‌های خراسان جنوبی

قلعه دختر در فاصله 12 کیلومتری غرب بشرویه و در مجاورت قنات بشرویه و آسیاب تاریخی دهنه و بر بالای کوهی مرتفع قرار دارد که از سه طرف مشرف بر پرتگاه تقریبا غیر قابل عبوری است و فقط از سمت جنوبی آن راه برای صعود وجود دارد.




این قلعه دارای فضاهای متعدد از جمله دالان‌های عریض و مسقف، برج‌های مدور دیده‌بانی، تالارها و اتاق‌های وسیع و آب انبارها بوده و یکی از سالم‌تـرین قلعـه‌های استـان است.

مصالح اصلی این قلعه سنگ‌های ساده سالم و تراشیده شده و ملات گچی مخصوصی بوده است. با توجه به نام این قلعه احتمالاً بنیان اصلی این اثر مربوط به دوره ساسانی است ولی در دوره اسلامی نیز مورد استفاده بوده است.




سردر ورودی‌ بنا در وسط‌ ضلع‌ شمالی‌ آن‌ قرار دارد. در طرفین‌ این‌ ورودی‌ که‌ طاقی‌ با قوس‌ هلوچین‌ دارد تختگاه‌هایی‌ قرار گرفته‌اند.

پس‌ از وارد شدن‌ از این‌ درب‌، با فضای‌ هشتی‌ با سقف‌ گنبدی‌ رفیع‌ و با شکوه‌ و آجرچینی‌ فوق‌العاده‌ زیبا مواجه‌ می‌شویم‌.

در طرفین‌ هشتی‌ تختگاه‌هایی‌ متعلق‌ به‌ کاروانسالار قرار دارند که‌ هر یک‌ راه‌ پله‌ای‌ رو به‌ پشت‌ بام‌ و اتاقی‌ بی‌روزنه‌ برای‌ آسودن‌ دارد.

در طرفین‌ طاق ورودی‌ به‌ حیاط‌ پستوهایی‌ تعبیه‌ شده‌ است‌ و حیاط‌ کاروانسرا فضایی‌ وسیع‌ و مستطیل‌ شکل‌ است‌ که‌ دور تا دور آن‌ را صفه‌ها و اتاق‌هایی‌ با ایوان‌ رو به‌ حیاط‌ تشکیل‌ می‌دهد.

ایوان‌ رو به‌ ورودی‌ حیاط‌ کاملاً مشابه‌ و هم‌‌اندازه‌ با ایوان‌ روبرو، عریض‌تر و مرتفع‌تر از ایوان‌های‌ مجاورش‌ خودنمایی‌ می‌کند.

فضای‌ زیر این‌ ایوان‌ صفه‌ای‌ است‌ که‌ در دیوارهای‌ اطرافش‌ طاق‌نماها و طاقچه‌هایی‌ قرار دارد و مختص‌ پذیرایی‌ از مسافران‌ و مهمانان‌ خاص‌ است‌.

در وسط‌ اضلاع‌ شرقی‌ و غربی‌ بنا، صفه‌هایی‌ با یک‌ طاق معمولی‌ (مشابه‌ طاق سایر ایوان‌ها) و دو طاق کوچکتر در طرفین‌ مشاهده‌ می‌شود که‌ به‌ نظر می‌رسد فضاهای‌ نشیمن‌ عمومی‌ این‌ کاروانسرا است‌. (کاروانسراها با اجتماع‌ مردم‌ گوناگون‌ در آن‌ محل‌ برخورد اندیشه‌ها و تبادل‌ نظرها درباره‌ مسائل‌ اجتماعی‌ و بیان‌ خاطرات‌ و وقایع‌ و آداب‌ و رسوم‌ و مسائل‌ مذهبی‌ اقوام‌ مختلف‌ بوده‌ است‌.)




 پل‌های تاریخی ترناو دارای فن‌آوری سنتی بسیار بالا

این پل‌ها شامل دو سازه‌ معماری سنگی است که ارتباط جریان قنات را میان دو سوی یک گدار طبیعی شگرف برقرار می‌کند، که علاوه بر فن‌آوری سنتی بسیار بالا که نشان از اهمیت تاریخی منطقه دارد با یکی از ویژگی‌های بسیار بکر طبیعت همراه گشته و آمیخته‌ای از میراث طبیعی و تاریخی را خلق کرده است. سازه بازمانده کوچکتر را متعلق به دوره ساسانی و سازه بزرگ‌تر و نسبتاً سالم‌تر را متعلق به دوران سلجوقی می‌دانند.
انتهای پیام/69017/ی40
برچسب ها:
آخرین اخبار