امروز : جمعه ۳۱ شهریور ۱۳۹۶ - 2017 September 22
۰۶:۲۴
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 74420
تاریخ انتشار: ۱۸ فروردین ۱۳۹۳ - ساعت ۱۲:۴۵
تعداد بازدید: 153
به گزارش خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس، ریشه و مبنای بسیاری از امور در مقوله «فرهنگ» نهفته است و نمی‌توان نقش و ...

به گزارش خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس، ریشه و مبنای بسیاری از امور در مقوله «فرهنگ» نهفته است و نمی‌توان نقش و جایگاه آن را نادیده گرفت. براساس فرمایش مقام معظم رهبری، عقب‌ماندگی فرهنگ به هیچ وجه قابل جبران نیست و از همین رو ایشان شعار امسال را «اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی» نامیدند.

به همین مناسبت گفت‌وگویی را با محمد اسحاقی دبیر شورای مهندسی فرهنگی شورای عالی انقلاب فرهنگی انجام دادیم.
 

ابتدا فرهنگ ارا تعریف کنید و بگویید مؤلفه‌های بنیادین آن کدام است؟

فرهنگ به مجموعه‌ای از عقاید، باورهای اساسی، ارزش‌ها، آداب و الگوهای رفتاری و از طرف دیگر، نمادهاست که مجموعه این‌ها ادراکات، رفتارها و مناسبات جامعه را جهت و شکل می‌دهد و هویت جامعه را می‌سازد به بیان دیگری می‌توان گفت فرهنگ دارای یک بُعد درونی و یک بُعد بیرونی است.

بُعد درونی از بودها و عقاید و باورهای اساسی و ارزش‌های آن نشأت می‌گیرد، دیرپا، ریشه‌دار بوده و در طول هزارها سال بر اساس آرمان‌ها و ارزش‌های حاکم بر یک ملت شکل می‌گیرد و هویت اصلی او را تشکیل می‌دهد و بر این اساس این بعد درونی و بودها نمودهایی در بیرون پیدا می‌کند که در قالب هنجارها، آداب و الگوهای رفتاری، نمادها و ... به شکل‌های مختلف، خودش را نشان می‌دهد این بود و نمود، یک فرهنگ را نشان می‌دهد.

 برای هر جامعه‌‌ای مهم است که بودها و نمودهای خود را به خوبی شناسایی کرده، آن را حفظ و پاسداری نموده و از هر گونه تخریب و رخنه جلوگیری کنند چرا که اینها هست که هویت یک ملت را تشکیل می‌دهد و موجب ماندگاری ملت در پهنه تاریخ می‌شود و یک ملت در هجمه‌ها و فشارها می‌تواند با داشتن این سرمایه‌ها خود را حفظ کند و در تندبادها و طوفان‌ها و هجمه‌های فرهنگی که همواره وجود دارد به شکل‌های مختلف باعث تهدید قرار می‌گیرد از هستی و نهال خویش پاسداری کند.

در فرهنگ ما نیز این عقاید و باورها از توحید، معاد، نبوت، امامت و ارزش‌های الهی و برگرفته از تعالیم وحیانی و معارف اهل بیت علیهم‌السلام است که این وضعیت در طول سده‌های طولانی رقم خورده و فرهنگ ملی ما را ساخته است بنابراین در کنار عقاید و باورهای اساسی و راستین که هویت ملت ما را شکل می‌دهد و فرهنگ اسلامی و ایرانی را جهت می‌دهد برخی از ویژگی‌های اقلیمی و جغرافیایی هم هست که ملیت ما را تشکیل داده که از آن تحت عنوان فرهنگ ملی یاد می‌شود.

* شناخت حقیقی هویت کشور ما را از تهاجم فرهنگی دشمنان مصون می‌دارد 

این فرهنگ ملی دارای مؤلفه‌ها و ویژگی‌هایی در دوران‌های مختلف است که در چارچوب، مبانی، ارزش‌ها و اصول حاکم بر فرهنگ اسلامی- ایرانی، خود را نشان داده است و در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که به عنوان یک میثاق ملی هست این امور به شکل گزاره‌های راهبردی در قالب اصول آمده و در اسناد راهبردی دیگری مثل نقشه مهندسی فرهنگی مورد توجه و اهتمام قرار گرفته و به همین دلیل لازم است که در همه برنامه‌ریزی‌های راهبردی توسط نهادها و دستگاه‌های مسئول مورد شناسایی قرار گیرد و هنگام مواجهه با مخاطرات و تخریب فرهنگی به آن توجه شود، چراکه اگر هویت یک ملت به خوبی شناسایی نشود و در راستای حفظ آن مؤلفه‌ها، عقاید و باورهای اساسی همچنین مؤلفه‌های عمومی حاکم بر فضای کلی جامعه، مدنظر قرار نگیرد به مرور آن آلودگی‌ها و رخنه‌های فرهنگی اساس یک فرهنگ و ملت را مورد چالش و دستخوش خود خواهد کرد و در دراز مدت نیز آن هویت را تهی می‌کند که این جریان را القا می‌کند که مردم دارای هویتی سرگردان بوده و یا دچار بی‌هویتی شده‌اند و در این مرحله نیز هر گونه هجمه و تهاجم فرهنگی به راحتی می‌تواند آن هویت را به سوی پرتگاه‌ها سوق دهد و زمانی که هستی یک ملت به تاراج دشمنان برده شد ممکن است با هیچ‌گونه حساسیتی مواجه نشود.

فرهنگ اسلامی ما مبتنی بر قرآن و عترت، جهانی و تمدن‌ساز است، به مقتضیات و نیازهای زمان توجه دارد، پویاست، کرامت و عظمت انسانی را به عنوان خلیفه‌اللهی به رسمیت می‌شناسد، همچنانکه برای انسان تکلیف قائل است حقوق مشروع، آزادی، اختیار و مسئولیت را نیز برای او در نظر می‌گیرد، در فرهنگ اسلامی، مکارم اخلاق و فضائل جایگاه اساسی دارد و مؤلفه‌هایی مانند استکبار ستیز بودن، مظهر عدالت‌خواهی و حامی مستضعفان و مظلومان منطقه و جهان، بخش‌های مهم و اساسی در فرهنگ ملی ما هست که لازم است در فعالیت‌های فرهنگی توسط همه مسئولان و مردم مورد توجه و اهتمام قرار گیرد.

* با توجه به اینکه شورای عالی انقلاب فرهنگی قرارگاه فرهنگی است؛ عملکرد این شورا در قبال کج‌روی‌ها چیست و قدرت بازدارندگی آن چه اندازه است؟

در پاسخ به این سؤال باید به دو بخش توجه کنیم: یک بخش سیاست‌گذاری‌ها و تعیین جهت‌گیری‌های کلی و اهداف فرهنگی و علمی است که شورای عالی انقلاب فرهنگی در این بخش عهده‌دار تعیین اهداف کلان، خط مشی‌ها و جهت‌دهی کلی حوزه فرهنگ کشور است و به نحوی پیاده‌ساز بخش علم و فرهنگ قانون اساسی جمهوری اسلامی و چشم‌انداز ملی کشور بوده و در حقیقت راهبری حوزه علم و فرهنگ کشور را در سطح کلان بر عهده دارد که تدوین، تصویب و ابلاغ اسناد راهبردی در این حوزه انجام می‌شود.

شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان مرجع اصلی سیاست‌گذار علم و فرهنگ، وظیفه خود را به خوبی انجام داده است و در مرحله دوم پیگیر اجرایی شدن این سیاست‌ها، نظارت و پایش و اصلاح عملکردهاست.

در مرحله دوم هم باید بخش‌های مختلف این موضوع را تفکیک کنیم تا شناخت بهتری نسبت به فرهنگ پدید آید؛ به طور طبیعی اگر انحرافی از مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی و همچنین اسناد راهبردی حوزه علم و فرهنگ توسط دستگاه‌ها صورت گیرد این وظیفه شورای عالی انقلاب فرهنگی است که تذکرات لازم را به مسئولان دستگاه‌های مختلف دهد و این کار به شکل‌های گوناگونی صورت می‌گیرد.

در حقیقت مواجهه فعال با دستگاه‌ها و نهادها همچنین جلوگیری از کج‌روی‌ها و انحرافات و به طور دقیق‌تر پیگیری اجرای مصوبات شورای عالی که محقق کننده اهداف فرهنگی نظام جمهوری اسلامی هست توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی به کرّات و به اشکال گوناگون با ساز و کارهایی که پیش‌بینی شده چه در مسائل موردی و یا در جهت‌گیری‌های یکسان صورت می‌گیرد.

مراجعی که به صورت راهبردی وظایفی را در دو حیطه؛ جهت‌گیری‌ها و دقت در حفظ این جهت‌ها در نهادهای مسئول دارند باید پی‌گیری‌ها و حساسیت‌های لازم را داشته، آنها را به وظایف خود آشنا نموده و کمک کنند مسئولان دولتی و مردمی در گام اول با وظایفشان آشنا شده و در گام دوم، عملکردشان منطبق با آن جهت‌گیری باشد.

به نظر می‌رسد که اکنون این جهت‌گیری‌ها به اندازه کافی و گویا وجود دارد و بیان شده و مورد پیگیری هم قرار می‌گیرد و معمولاَ هم توسط دستگاه‌ها و نهادهای مسئول به دلیل اینکه از مصوبات لازم الاجرا و در حکم قانون هست مورد توجه و اهتمام قرار می‌گیرد و در مواردی هم که کاستی‌هایی وجود دارد هشدارها و تذکرات لازم به مسئولان ذیربط داده می‌شود.

برای رسیدن به وضع مطلوب و اینکه همه آنچه که در چشم‌انداز راهبردی و در مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، درج شده باید فرآیندهای اجرایی و عملکرد دستگاه‌ها را مطابق آن ببینیم و این از جمله گام‌هایی است که سعی شده مطابق با نقشه جامع علمی کشور در عرصه علم و نقشه مهندسی فرهنگی در عرصه فرهنگ به طور شفاف‌تر، روشن‌تر و منطبق بر با آن اهداف راهبردی نظام تعریف و تبیین شود.

هم‌افزایی میان سه قوا جبهه واحدی را در حوزه فرهنگ پدید خواهد آورد

* آیا امکان دارد مصادیقی از این تذکرات را برای ما عنوان کنید؟

البته فقط در حد تذکر نیست بلکه به صورت دوره‌ای، تحلیلی از وضعیت‌های دستگاه‌های فرهنگی، میزان تأثیر مصوبات، تطابق عملکردها و فعالیت‌ها با وظایف و قوانین، میزان تاثیر‌گذاری آنها در فرآیندی صورت می‌گیرد و این مباحث توسط گروه‌های کارشناسی به انجام می‌رسد و در صحن شورای عالی انقلاب فرهنگی مورد بحث و گفت‌وگو قرار می‌گیرد و باز هم به صورت دوره‌ای گزارش عملکرد دستگاه‌ها طی فرآیندی با ارزیابی‌هایی که صورت می‌گیرد مورد پیگیری در عرصه‌های علمی و فرهنگی است.

همچنین در عرصه فرهنگ عمومی یا فرهنگ تخصصی در سطح ملی و فرا ملی این مباحث جزو مأموریت‌های مستمر و ذاتی و با اولویت شورای عالی انقلاب فرهنگی انجام می‌شود در حوزه کتاب، در حوزه فیلم و سینما به طور خاص، در حوزه فعالیت‌های فرهنگی بین‌الملل، در حوزه نهادها و سازمان‌های مردم نهاد، در حوزه امکانات، سرمایه و بودجه‌های فرهنگی اختصاص یافته، در حوزه چالش‌ و آسیب‌هایی که در حوزه اجتماعی داریم، در مباحث مرتبط با خانواده به طور ویژه کودکان، جوانان، زنان، این شاخصه‌ها و مؤلفه‌ها مورد بحث و گفت‌وگو قرار می‌گیرد و متناسب با هر یک از آنها راه‌حل‌ها، اصلاح مسیرها بیان می‌شود و مشکلات و تنگناهایی که دستگاه‌ها با آن برخورد دارند و مشکلاتی که با آن مواجه هستند همواره مورد شناسایی قرار می‌گیرند و تعاملی که بین قوای سه گانه اعم از قوه قضائیه و مقننه و مجریه، دستگاه‌های دولتی و غیر دولتی سعی می‌شود با هم‌افزایی، این موانع برطرف شود به گونه‌ای که در یک جبهه واحد برای رسیدن به اهداف فرهنگی نظام جمهوری اسلامی با توجه به توانمندی نهادهای مختلف حرکت کنیم.

* با توجه به نامگذاری امسال به «اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و حرکت جهادی» از سوی مقام معظم رهبری، آیا شورای عالی انقلاب فرهنگی رویکرد و سیاست جدیدی را در سال جدید مد نظر قرار داده است؟

رویکرد اصلی شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال جدید این است که ما به تهیه زیرساخت‌های لازم برای اجرای نقشه مهندسی فرهنگی که به تصویب شورا هم رسیده، برسیم و امیدواریم زمینه اجرای مناسبی برای نقشه مهندسی فرهنگی فراهم شود که در این صورت ما فرصت‌ها و زمینه‌های خوبی را برای اعتلای فرهنگ جامعه و تاثیر آن بر اقتصاد، سیاست، مسائل اجتماعی، مسائل قضایی، حقوقی، دفاعی و امنیتی خواهیم داشت.

*نقشه جامع مهندسی فرهنگی، متناسب با تمام نیازهای امروز کشور است/ با مهندسی فرهنگی، بسیاری از نقاط قله‌ای فرهنگ محقق می‌شود

بنابراین در سال جاری که بحث اقتصاد و فرهنگ با هم توأم شده است اگر ما به مؤلفه‌های فرهنگی توجه کنیم و به سوی اجرایی کردن آنها پیش برویم می‌توان گفت ما دارای اقتصادی پویا و توانمندی خواهیم شد؛ اقتصادی که علاوه بر اینکه دانش بنیان است فرهنگ پایه هم هست یعنی در خدمت اهداف فرهنگی قرار می‌گیرد و فرهنگی که مؤثر است نه تنها در نطام فرهنگی بلکه در عرصه سیاسی هم سعی می‌کند، نهادها و سازمان‌های مسئول در حوزه اقتصاد و سیاست را به گونه‌ای ساماندهی و جهت‌دهی کند که فعالیت آنها در راستای اعتلای فرهنگی باشد و از باز آمدن و باز تولید آسیب‌های فرهنگی جلوگیری کند.

بنابر این با توجه به نامگذاری امسال، فرصت خوبی پیش آمده که به دغدغه‌ها و نگرانی‌هایی که در عرصه فرهنگ وجود دارد، توجه شود و با اجرای مؤثر و جهادی نقشه جامع مهندسی فرهنگی کشور که متناسب با نیازهای امروز همه بخش‌های کشور هست به سویی برویم که فرصت اجرایی کردن بسیاری از نقاط قله‌ای که در بخش‌های مختلف فرهنگ، برای نظام جمهوری اسلامی پیش‌بینی شده فراهم شود و زمینه بروز آسیب‌ها را کمتر کنیم و با یک حرکت مناسب در راستای تحقق اهداف فرهنگی و راهبردهای تعیین شده و اولویت‌های مد نظر بتوان فضای مناسب‌تری در چشم‌انداز 1404، برای بخش فرهنگ داشته باشیم.

مطمئناَ اگر در چشم‌انداز 1404، وضعیت فرهنگی و ویژگی‌های مطرح در فرهنگ جامعه ایرانی که در افق چشم‌انداز در نظر گرفته شده با درصد مناسب و متناسب با زمان و امکاناتی که در اختیار داریم در عرصه اخلاق، هویت، ‌رفتارهای اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، هنر، علم و فناوری، اطلاعات و رسانه در فضای مجازی و در عرصه الهام بخشی امت اسلامی و مستضعفان می‌توان وضع مطلوب و بهینه‌تری را نسبت به وضع فعلی داشت و امیدوار بود که شاخص‌ها، میل و حرکت به سمت مطلوب خودشان را به نحو مؤثرتری داشته باشند.

ستاد راهبردی اجرای نقشه مهندسی کشور باید تشکیل شود

*اجرایی و عملیاتی شدن نقشه جامع مهندسی فرهنگی، مستلزم چیست و چگونه می‌توان شاهد حرکتی جهادی در حوزه فرهنگ بود؟

یک نکته تأمین زیرساخت‌ها نقشه مهندسی فرهنگی است که با تشکیل ستاد راهبری اجرای نقشه که در دستور اولین جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال جدید هست، مهیا می‌شود و شکل گیری قرارگاه فرهنگی منوط به این است که این ستاد راهبری در ابتدا با قوت تشکیل شود. بخش دیگر تحقق این موضوع به دستگاه‌ها و نهادهای گوناگون فرهنگی و دستگاه‌های غیر فرهنگی بستگی دارد که اثرگذار بر فرهنگ بوده و یا از فرهنگ، اثر می‌پذیرند که باید زیرساخت‌های لازم را برای اجرای این راهبردها و راهکارهای در نظر گرفته شده در مسیر انجام وظایف خودشان در پیش بگیرند که بخشی از آنها زیرساخت‌های سخت‌افزاری و بخش دیگر نرم‌افزاری است.

قسمت مهمتر در بخش دوم، مردم و نهادهای مردمی و گروه‌ها و اقشار مختلف اجتماعی است که هم در عرصه فرهنگی باید فعال شوند و هم در تکامل، اصلاح و تعالی فرهنگی نقش دارند؛ چه به عنوان فرد و چه به عنوان گروه‌های اجتماعی. اینها ذیل نقشه مهندسی فرهنگی طراحی شده است و پیش بینی شده که با تشکیل این ستاد، زمینه اجرایی شدن و پی‌گیری آن در زمان‌بندی‌های انجام شده فراهم خواهد شد.    

انتهای پیام/ک
برچسب ها:
آخرین اخبار
پربازدید ها