امروز : دوشنبه ۸ خرداد ۱۳۹۶ - 2017 May 29
۰۹:۴۴
ادموند
کمک مالی
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 76086
تاریخ انتشار: ۲۳ فروردین ۱۳۹۳ - ساعت ۱۶:۳۹
تعداد بازدید: 59
به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس، بر اساس آمار اعلام شده توسط مسئولان شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران در ...

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس، بر اساس آمار اعلام شده توسط مسئولان شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران در مورد مصرف سوخت در سال 92، روزانه به طور متوسط 69 میلیون لیتر بنزین در کشور عرضه و مصرف می شود که حدود 48 میلیون لیتر آن به صورت سهمیه ای 400 تومانی و21 میلیون لیتر آن، بنزین آزاد است.

تغییر قیمت بنزین در مرحله دوم اجرای قانون هدفمندی یکی از اصلی ترین عواملی است که می تواند الگوی مصرف این حامل انرژی را تغییر دهد و کسری منابع یارانه های نقدی خانوارها را تامین کند.

یکی از سناریوهای مطرح در گام دوم اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‌ها، افزایش قیمت بنزین معمولی و آزاد به ترتیب به 700 و 1200 تومان است. اگرچه افزایش قیمت بنزین معمولی می تواند نتیجه تورم عمومی کشور را از سال 89 تا 92 بر قیمت این حامل انرژی باشد، اما باید دید که آیا دلیلی برای افزایش همسان قیمت بنزین آزاد با قیمت بنزین معمولی وجود دارد؟ به عبارت دیگر آیا ضرورت دارد که قیمت بنزین آزاد مشابه قیمت بنزین معمولی تنها 75 درصد افزایش یابد؟

بررسی ها نشان می دهد که با تثبیت قیمت بنزین از سال 89، تورم عمومی کشور هزینه‌های حمل و نقل عمومی از جمله تاکسی، مترو و اتوبوس را افزایش داد و این امر صرفه استفاده از بنزین آزاد را بالا برد. در شرایط کنونی استفاده از وسایل نقلیه شخصی حتی در صورت مصرف بنزین آزاد، نسبت به استفاده از حمل و نقل عمومی ارزان تر است و این امر مصرف بی رویه بنزین آزاد را به همراه آورده است.

این رفتار باعث افزایش مصرف بنزین آزاد کشور در سال 91 و 92 شد و حتی واردات بنزین را که پس از اجرای طرح کارت هوشمند سوخت و گام اول هدفمندی روندی نزولی به خود گرفته بود، به مسیر افزایشی قبل بازگرداند. آمار مصرف بنزین کشور در سال 92 نیز گویای آن است که عمده بنزین آزاد توسط سواری‌های شخصی مصرف می‌شود.

از آن جا که بنزین آزاد تنها در بخشی از جامعه مصرف می شود که سهم چندانی در تولید و ارایه خدمات ندارد، افزایش قیمت آن اثر چندانی بر تورم عمومی کشور به جا نمی گذارد و در نتیجه می توان در این مرحله، قیمت آن را به مراتب بیشتر از قیمت بنزین معمولی افزایش داد و آن را به نرخ معادل فوب خلیج فارس رساند.

در صورتی که قیمت بنزین آزاد به جای 1200 تومان به 2500 تومان افزایش یابد حتی این امکان وجود دارد که قیمت بنزین معمولی را با همان قیمت 400 تومان عرضه کرد. این اقدام درآمد دولت را بیش از سناریو محتمل با قیمتهای 700 و 1200 برای بنزین معمولی و آزاد افزایش می دهد.



 

جدول- مقایسه درآمد دولت در سناریو پیشنهادی و سناریو محتمل

به علاوه در حال حاضر بنزین به هر خودرو اختصاص می یابد که با عدالت سازگار نیست زیرا در این شرایط افرادی که وسیله نقلیه بیشتری دارند از سهمیه بنزین بیشتری بهره می برند و افرادی که وسیله نقلیه شخصی ندارند از این سهمیه بی‌بهره هستند.

همچنین در سناریوی پیشنهادی از اثر جانشینی سی‌ان‌جی به جای بنزین برای کاهش سهمیه تاکسی ها و وانت بارها استفاده می شود به نحوی که در صورت کمبود جایگاه سی‌ان‌جی، این جایگاه ها به صورت اختصاصی در اختیار تاکسی ها و وانت بارها قرار گیرد. این اقدام فساد ناشی از اختصاص سهمیه به این وسایل نقلیه را از بین می‌برد و در کاهش آلودگی هوای کلان شهرها موثر است.

مزایایی که سناریو پیشنهادی شامل اختصاص سهمیه بنزین معمولی با قیمت 400 تومان به هر خانوار و افزایش قیمت بنزین آزاد به 2500 تومان نسبت به سناریو محتمل دارد به شرح زیر است:

1- تاثیرگذاری کمتر بر تورم: حفظ سهمیه های نیمه یارانه ای و صرفا افزایش قیمت بنزین آزاد اثرات تورمی افزایش قیمت بنزین را محدود می کند زیرا در حال حاضر عمده مصرف بنزین در کشور به صورت نیمه یارانه ای 400 تومانی است و حفظ این سهمیه ها، کمترین آثار تورمی را پدید می آورد در حالی که افزایش قیمت بنزین معمولی و آزاد عموم مصرف کنندگان را شامل افزایش قیمت می کند و اثرات تورمی گسترده ای بر جا می گذارد. در نتیجه اگر صرفا قیمت بنزین آزاد افزایش یابد، تنها بخشی از جامعه که مصرف بی رویه ای دارند، رفتار خود را اصلاح می کنند و اقتصاد کشور از پذیرش افزایش قیمت تورم‌زای بنزین رهایی می یابد.

2- افزایش عدالت در توزیع یارانه بنزین و بروز نارضایتی اجتماعی کمتر: در صورتی که سهمیه ها به جای هر خودرو به هر خانوار اختصاص پیدا کند، یارانه این حامل انرژی به صورت عادلانه بین آحاد جامعه توزیع و جلوی بی عدالتی های کنونی گرفته می شود. در حال حاضر خانوارهایی که چند خودرو دارند از چند سهمیه بنزین 60 لیتری 400 تومانی استفاده می کنند، خانوارهایی که تنها یک موتور دارند تنها 25 لیتر بنزین 400 تومانی می گیرند و خانوارهایی که هیچ وسیله نقلیه ای ندارند از دریافت یارانه بنزین محرومند.

در نتیجه در سازوکار کنونی اختصاص بنزین به صورت عادلانه توزیع نمی شود و تنها راه توزیع عادلانه یارانه بنزین اختصاص سهمیه ها به هر خانوار به جای هر وسیله نقلیه است. این امر نسبت به افزایش هر دو قیمت بنزین معمولی و آزاد نارضایتی اجتماعی کمتری در پی دارد.

3- کاهش قاچاق فرآورده: افزایش قیمت بنزین آزاد به نرخ فوب خلیج فارس، صرفه قاچاق فرآورده را از بین می برد و جلوی هدررفت منابع ملی کشور می گیرد اما قیمت بنزین 1200 تومانی همچنان با نرخ آن در کشورهای همسایه فاصله دارد و این امر قاچاق آن را به همراه دارد.

*سجاد حسین نیا؛کارشناس ارشد انرژی

انتهای پیام/
برچسب ها:
آخرین اخبار
پربازدید ها