امروز : سه شنبه ۵ بهمن ۱۳۹۵ - 2017 January 24
۱۷:۴۴
ادموند
کمک مالی
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 76885
تاریخ انتشار: ۲۶ فروردین ۱۳۹۳ - ساعت ۰۶:۰۲
تعداد بازدید: 76
به گزارش خبرنگار فرهنگی فارس، به دنبال حضور عکاسان و مستند سازان جهادی در سیستان و لمس و مشاهده مشکلات مردم این منطقه از نزدیک، آنها در یادداشت دیگری ...

به گزارش خبرنگار فرهنگی فارس، به دنبال حضور عکاسان و مستند سازان جهادی در سیستان و لمس و مشاهده مشکلات مردم این منطقه از نزدیک، آنها در یادداشت دیگری به تشریح مشاهدات خود از روزهای اخیر سیستان و یکی دیگر از مسائل مهم مردم این منطقه پرداخته‌اند که در ادامه می‌آید:

بارش‌های هفته‌های اخیر، باعث ایجاد سیلاب و سرریز حجم قابل توجه آب از سدهای افغانستان شده و آب را به سمت سیستان جاری کرده است. ورود این آب به منطقه اگر چه باعث ایجاد خوشحالی در مردم شده است، ولی بی‌تدبیری و تکرار اشتباهات گذشته در مدیریت آب، عملا باعث هدررفت آب می‌شود.

در منطقه‌ی سیستان طرحی به منظور ذخیره‌ی بخشی از آب رودخانه‌ی هیرمند در سه دهه‌ی گذشته، در قالب ایجاد 4 دریاچه‌ی مصنوعی اجرا شده است. این دریاچه‌ها که به «چاه نیمه» معروفند ظرفیت ذخیره‌سازی حدود 1میلیارد و 650 میلیون مترمکعب آب را دارند که می‌تواند نیاز آب شرب و کشاورزی منطقه را تامین کرده و حتی آب لازم برای ایجاد پوشش گیاهی بستر دریاچه خشکیده‌ی هامون را نیز فراهم کند.

اما این چاه نیمه‌ها با مشکلاتی فنی، مهندسی و مدیریتی روبه‌رو هستند که در عمل به هدر رفت آب منجر می‌شود. ازجمله این مشکلات می‌توان به انتقال سنتی آب به اراضی کشاورزی اشاره کرد که توسط نهرها انجام می‌شود. بهترین نهرها هم، کانال‌های بتنی معروف به نیم‌لوله هستند که آنها نیز سرریز آب دارند و به خاطر شدت باد و تابش آفتاب، سهم بزرگی از آب آن تبخیر می‌شود. این مشکل در کنار شیوه‌‌ی سنتی آبیاری، یعنی غرقابی، باعث شده است در منطقه‌ای که به قدر کافی آب دارد، حدود 70 درصد آب هدر رفته، اغلب زمین‌های کشاورزی تشنه مانند، درختان بخشکند و کشاورزان، دست از همه‌جا کوتاه، چاره‌ای جز مهاجرت نداشته باشند.

 




عکس از رویا باقری


انتقال غیر علمی آب چاه نیمه‌ها، اشتباهی است که هم مردم به آن آگاهی دارند و هم مدیران، تا جایی که اخیر استاندار سیستان و بلوچستان، در برنامه‌ی تلویزیونی ثریا که به منظور بررسی مشکلات این منطقه از شبکه یک سیما پخش شد، از دستور خود برای توقف نصب نیم‌لوله‌ها خبر داد. اما مشاهدات میدانی حکایت از این دارد که همچنان نیم‌لوله‌های جدید در سیستان نصب می‌شود!

اما این همه‌ی مشکل نیست؛ چاه نیمه‌ی چهارم، که با ظرفیت 1 میلیارد متر مکعب، بزرگترین دریاچه‌ی ذخیره‌ی آب در منطقه است، راه خروجی آب ندارد. یعنی آب آن نه به اراضی کشاورزی قابل انتقال است و نه به شهرها برای شرب. در نتیجه از900 میلیون متر مکعب آب ذخیره شده در آن، 300 میلیون متر مکعب تبخیر شده و در آب باقیمانده، افزایش املاح به قدری است که نه قابل شرب است و نه کشاورزی. نتیجه اینکه تنها گزینه‌ی ممکن که درحقیقت گزینه‌ی ناچاری است، تبدیل این منبع بزرگ ذخیره آب، به استخر پرورش ماهی است تا شاید اگر چاه نیمه‌ی چهارم، برای مردم آب ندارد، برای صیادان نان داشته باشد. البته لازم به گفتن است که این طرح ناچار نیز تا کنون انجام نشده است.





اما مشکل حال چیست؟ آبی که این روزها از سدهای افعانستان سرریز شده و در رودخانه‌ی هیرمند جاری است، علی رغم قول استاندار، در حال انتقال به چاه‌نیمه‌ی چهارم است! در حالی که انتظار مردم و کارشناسان بر این بود که به جای چاه نیمه‌چهارم و در نتیجه تبخیر و غیر قابل استفاده شدن آب خواهد شد، جریان آب به بستر دریاچه ی هامون هدایت شود، چرا که این زمین تشنه، حتی یک‌روز هم آب داشته باشد غنیمت است.

به گفته‌ی دکتر احمد قرائی، رئیس پژوهشکده‌ی تالاب هامون، در بستر دریاچه، ریزوم‌های نی همچنان زنده‌اند و رسیدن آب حتی به صورت گاه‌به گاه باعث حفظ ذخیره‌ی ژنتیک تالاب هامون خواهد شد.

این پژوهشگر و استاد دانشگاه، همچنین مهاجرت پرندگان به منطقه را یادآور شد و ورود آب به صورت مدیریت شده، به بستر دریاچه را، باعث تداوم مهاجرت آن‌ها دانست.

به نظر قرائی، در صورتی که زیرساخت‌های انتقال و آبیاری علمی ایجاد شود، با آب موجود در منطقه، می‌توان علاوه بر شرب و کشاورزی، سهمی از آب را به بستر تالاب انتقال داد و از مرگ ذخایر ژنتیک آن جلوگیری کرد.

آب برای انسان عنصر گران‌بهایی است و برای سیستان گران‌بهاتر. در سیستان دوره‌ی آزمون و خطا گذشته است و اگر اشتباهات گذشته تکرار شود، در سیستان فاجعه‌ی انسانی رقم خواهد خورد.

سیستان، با بحران آب روبرو نیست، بلکه با بحران مدیریت آب روبروست. مدیرتی که بیش از 5 دهه، با انجام کارهای شتاب زده و فاقد پشتوانه‌ی علمی، انبار غله‌ی منطقه را به سرزمینی نیازمند یاری تبدیل کرده است.

گروه عکاسان و مستند سازان جهادی، بر اساس مشاهدات میدانی خود، یکی از مشکلات بزرگ را، درحاشیه ماندن متخصصان و دانشگاهیان سیستان می‌داند و انتظار دارد مدیران اجرایی، اشتباهات گذشته را تکرار نکرده و سرمایه‌های انسانی منطقه سیستان را برای خروج از بحران، به کار گرفته و از کارهای شتاب زده فاقد مطالعه علمی پرهیز کنند.

گفتنی است حجم ورودی آب تا روز جمعه گذشته 650 متر مکعب در ثانیه بود و امروز به 1200 متر مکعب در ثانیه افزایش یافته است و گزارشات حاکی از افزایش بیشتر آن در روزهای آتی است. از طرفی رودخانه‌های پریان داخلی، سیل‌بند مشکی و مخصوصا رودخانه‌ی سیستان که در گذشته لایروبی نشده‌اند و برای این حجم آب آمادگی ندارند و همین باعث شده است بدترین گزینه‌ی ممکن، یعنی انتقال آب به چاه‌نیمه‌ی چهارم انتخاب شود.

این در حالی است مه لایروبی سالانه‌ی این رودخانه‌ها به خاطر بادهای موسمی و ریزگرها، یکی از ضرورت‌های اساسی مدیریت آب در این منطقه است که در سال‌های اخیر مورد غفلت قرار گرفته است.

انتهای پیام/و
برچسب ها:
آخرین اخبار