امروز : چهارشنبه ۷ تیر ۱۳۹۶ - 2017 June 28
۱۳:۴۵
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 81892
تاریخ انتشار: ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۳ - ساعت ۰۶:۰۰
تعداد بازدید: 43
به گزارش خبرنگار خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس در بیشکک، «حسین آسوبعلی‌اف» رئیس مرکز تحلیلی «راه‌حل‌های عاقلانه» در قرقیزستان ضمن ...

به گزارش خبرنگار خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس در بیشکک، «حسین آسوبعلی‌اف» رئیس مرکز تحلیلی «راه‌حل‌های عاقلانه» در قرقیزستان ضمن یادداشت اختصاصی برای خبرگزاری پیروان موعود به نقل از خبرگزاری فارس، بحث تحولات اخیر منطقه از جمله خروج پایگاه نظامی آمریکا از قرقیزستان و پیامدهای احتمالی آن برای این کشور، حمایت واشنگتن و متحدانش از افراط‌گرایی ملی و مذهبی در آسیای مرکزی و ورود بیشکک به‌ اتحادیه گمرکی را به‌ بحث و بررسی گرفته است.

متن کامل این یادداشت به شرح ذیل است: 

اتحادیه گمرکی و مشکلات پیش رو آن طی سال‌های اخیر چشم‌انداز پیوستن قرقیزستان به‌ اتحادیه گمرکی باعث مباحثی در میان کارشناسان و متخصصان و همچنین بخش زیادی از جامعه این کشور شده است.

اقتصاد قرقیزستان که عمدتا روی تجارت و صادرات مجدد کالا‌های چینی تمرکز دارد باز هم توانسته موفق به‌ حفظ رشته‌های امیدوار کننده‌ای چون کشاورزی، انرژی، صنایع سبک و تبدیلی شود که با پیوستن به‌ اتحادیه گمرکی این عرصه‌ها با چالش‌های جدی مواجه خواهند شد.

امروز هزاران نفر از جمعیت کشور در بازارهای بزرگی نظیر «داردای»، «قراسو»، «مدینه» و... مشغول می‌باشند که ورود قرقیزستان به‌ این اتحادیه آنان را در ردیف اقشار آسیب‌پذیر جامعه قرار خواهد داد. ‌

البته می‌توان جوانب متعدد احتمالی مثبت و منفی ورود قرقیزستان به‌ اتحادیه گمرکی را برشمرد اما برای بسیاری از کارشناسان مسلم است که موضوع پیوستن به‌ این ساختار همگرایی بیش از آنکه برگرفته از نیازهای اقتصادی باشد، یک حرکت سیاسی‌ است که به‌ صورت مستقیم با استراتژی جدید ژئوپولیتیکی روسیه در اوراسیا ارتباط دارد. ‌

به‌ عبارت دیگر یکی از اهدافی که در چهارچوب اتحادیه گمرکی دنبال می‌شود در مدار منافع و نفوذ مسکو نگاه داشتن متحدین و شرکای اصلی روسیه در اوراسیا است که منظور قبل از همه بلاروس، قزاقستان و ارمنستان می‌باشد.

هر یک از این کشورها به‌ میزان مختلفی نیاز به‌ حمایت‌های روسیه در مواجهه با تهدیدات خارجی و داخلی را دارند. بلاروس در شرایط تحریم‌های کشورهای اروپایی و غربی به‌سر برده و ارمنستان نیز ضمن داشتن همسایه‌های چون ترکیه و آذربایجان در وضعیت دشوار ژئوپلیتیکی قرار گرفته است. قزاقستان بنابر ضرورت عینی تغییر نسل نخبگان حاکم کشور و نیاز به‌ حفظ رژیم مدیریت خانواده‌ای - قبیله‌ای، بیشتر با چالش‌های داخلی مواجه می‌باشد.

برای روسیه حفظ فضای که در آن رفتار این کشورها قابل پیش‌بینی ‌باشد بسیار مهم است. مسکو می‌خواهد شرایطی داشته باشد که در صورت تشدید اختلافات با غرب کشورهای یادشده از آن پشتی‌بانی به‌عمل بیاورند. در عین زمان روسیه در چهارچوب اتحادیه گمرکی به‌فکر ایجاد بازار آزاد کالا و گردش سرمایه بوده و از طریق تعرفه‌های گمرکی مورد نظرش می‌خواهد این بازار را به‌‌نوعی محصور نگاه دارد تا رقابت‌پذیری کالاهایش در کشورهای عضو تأمین و تضمین شود.

ظاهرا دوایر حاکم کشورهای علاقه‌مند برای پیوستن به‌اتحادیه گمرکی زیان‌های اقتصادی‌ای را که می‌توانند متحمل شوند (کاهش تولید داخلی، افزایش قیمت‌ها و افت درآمدهای کلی جمعی) در قیاس با حمایت‌های سیاسی روسیه و حفظ رژیم‌هایشان از این طریق، به‌مراتب کم‌ارزش‌تر می‌دانند.

قضیه اوکراین و نگرانی‌های نخبگان حاکم منطقه

در این میان بحث اوکراین حاکی از آن است که توافقات علنی و غیرعلنی مدیران کشورهای شوروی سابق با روسیه می‌تواند به‌عامل جدی ‌آسیب‌پذیری آن‌ها از ناحیه غربی‌ها تبدیل شود. این آسیب‌پذیری زمانی بیشتر برجسته می‌شود که چنانچه غربی‌ها تصمیم به‌تغییر وضعیت در داخل این کشورها بگیرند. حد اقل رؤسای جمهور قزاقستان و بلاروس به‌وضوح متوجه این موضوع شدند که با وجود حمایت‌های خود از روسیه در رابطه به‌مسئله اوکراین، باز هم از تاثیر احتمالی این امر بر کشورهای خود ابراز نگرانی کردند.

بنابر دلایلی در حال حاضر قرقیزستان در ساختار منافع سیاست خارجی روسیه در آسیای مرکزی یکی از جایگاه‌های مهمی را اشغال می‌کند. نکته اول اینکه هنوز مسکو در رابطه به‌توافقات صورت‌گرفته با بیشکک در خصوص حضور نظامی آمریکا و کلا نفوذ غربی‌ها در این کشور اطمینان خاطر ندارد. مورد بعدی به‌آن بر می‌گردد که به‌دلیل مشخص نبودن موضع قرقیزستان در رابطه به‌پیوستن به‌اتحادیه گمرکی توسعه این سازمان با مشکل مواجه شده است. تا زمانی قرقیزستان در این خصوص تصمیم نهایی خود را اعلام نکند بحث ورود تاجیکستان به‌اتحادیه گمرکی به‌عنوان نقطه پایانی این پروژه‌ همگرایی روسیه امکان‌پذیر نخواهد بود.

البته وعده قرقیزستان برای اخراج پایگاه نظامی آمریکا حدود 95 درصد اجرا شده و در حال حاضر در فرودگاه «مناس» تنها بخش کوچکی از کارکنان فنی و همچنین تجهیزاتی به‌حضور خود ادامه می‌دهد که احتمالا در کشور باقی بمانند. روسیه نسبت به‌سایر شیوه‌های همکاری‌های احتمالی بیشکک با واشنگتن و سایر کشورهای غربی با تردید نگاه می‌کند. منظور چهارچوب‌های جدید همکاری‌‌های نظامی- فنی بیشکک با واشنگتن و در مجموع نفوذ غرب بر دولت گرفتار نوسانات و غیر قابل پیش‌بینی قرقیزستان است.

ترکیه، سعودی و قطر مجری برنامه‌های آمریکا در منطقه

این نکته بسیار مسلم است که در پی تصمیم بیشکک بر تعطیلی پایگاه نظامی آمریکا در این کشور، متحدان واشنگتن ترکیه، عربستان سعودی و قطر فعال شده و آمادگی خود برای حضور در پروژه‌های مختلف زیربنایی و حمل و نقل قرقیزستان را اعلام کردند.

تاکتیک‌های آمریکا در جهت تامین سلطه جهانی خود طی بیش از دو دهه اخیر دست‌خوش تغییراتی شده است. چنانچه در رابطه به‌حوادث یوگسلاوی، عراق و افغانستان شاهد نوع به‌اصطلاح کلاسیک حضور جزئی (یوگسلاوی) و مستقیم و کنترل بر سرزمین‌های اشغالی و حوزه‌های منافع از سوی آمریکا بودیم پس در لیبی، سوریه و اینک در اوکراین می‌توان دید که دقیقا این اهداف با حد اقل هزینه‌ها و  تلفات نظامیان خودی دنبال می‌شود.

شاید به‌دلیل فاصله جغرافیایی آسیای مرکزی با سوریه و اوکراین برخی بر این نظر باشند که تکرار حوادث مشابهی در منطقه امکان نخواهد داشت ولی در اصل زمینه برای چنین اتفاقاتی در آسیای مرکزی نیز موجود می‌باشد. بنابر این خروج نظامیان آمریکایی از قرقیزستان را نباید شکست ژئوپلیتیکی واشنگتن در برابر مسکو و از دست رفتن نفوذ آن در منطقه پنداشت. این یک نوع بهینه‌سازی استفاده از هزینه‌های آمریکا در جهت تحکیم سلطه بر جهان می‌باشد.

تقویت جریان افراط برنامه جدید آمریکا برای منطقه 

نکته مهمی دیگر اینکه خروج نظامی آمریکا از طریق به‌کار گرفتن مؤثر‌ترین ابزارهای هژمونی جهانی یعنی کمک به‌ رشد بنیادگرایی مذهبی، ملی‌گرایی افراطی و تأمین مالی سازمان‌های غیردولتی طرفدار غرب، جبران می‌شود. با این حال با پایان حضور نظامی آمریکا در قرقیزستان، میزان آسیب‌پذیری این کشور و کلا آسیای مرکزی کاهش نخواهد یافت که این موضوع را روسیه در برنامه‌ریزی میان‌مدت سیاست خارجی خود مد نظر خواهد داشت.

فعال شدن مثلث ترکیه، عربستان سعودی و قطر در عرصه‌‌های دینی آسیای مرکزی با اهداف کمک به‌تحقق این استراتژی واشنگتن می‌باشد. باید به‌این موضوع توجه داشت که حضور علنی کشورهای یادشده به‌عنوان بازی‌گران فعال در قرقیزستان، به‌این ‌معناست که سیاست آنکارا، ریاض و دوحه در این کشور و منطقه وارد مرحله جدیدی شده است. البته طی بیش از یک دهه اخیر از سوی این کشورها برنامه‌های متعددی در منطقه دنبال شده است که امروز «ثمر» آن را برای منطقه و فراتر از آن می‌توان مشاهده کرد.

به‌عنوان مثال امروز دیگر قزاقستان به‌مرکز اصلی جهادگرایی در آسیای مرکزی تبدیل شده و کل منطقه را تحت تاثیر قرار داده است. قبلا ازبکستان و تاجیکستان از تامین‌کنندگان اساسی شبه‌نظامیان منطقه برای افغانستان بودند که حالا این حرکت نسبت به‌سوریه دنبال می‌شود. قرقیزستان منطقه مهم استقرار و ترانزیت تروریست‌ها به‌مقاصد مختلف و از جمله به‌روسیه و چین می‌باشد. در این میان البته شهروندان قرقیزستان و قزاقستان نیز به‌طور فعال در عملیات‌های نظامی گروه‌های تروریستی علیه دولت سوریه شرکت می‌کنند.

با این حال در متن تحولات در حال انجام که ضمن این یادداشت به‌بخشی از آن‌ها اشاره شد، بحث اتحادیه گمرکی به‌طور قابل توجهی در روابط روسیه با قرقیزستان ابهامات ایجاد کرده است. به‌خصوص پس از حوادث اوکراین، در میان نخبگان حاکم کشورهای منطقه و از جمله قرقیزستان به‌نوعی این ذهنیت در حال شکل گرفتن است که پایبندی بیش از حد به‌توافقات با روسیه می‌تواند موجب  از دست رفتن قدرتشان شود.  این استدلال بسیار جدی‌تر از آن است که به‌جوانب مثبت و یا منفی پیوستن به اتحادیه گمرکی بیندیشند.

انتهای پیام
برچسب ها:
آخرین اخبار
پربازدید ها