امروز : پنجشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۵ - 2016 December 8
۱۴:۳۸
ادموند
کمک مالی
کانال پیروان موعود
موسسه قاف
جنبش
کد خبر: 84080
تاریخ انتشار: ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۳ - ساعت ۰۶:۰۰
تعداد بازدید: 9
گروه کتاب و ادبیات، رقیه عزیزی شیرکوهی؛ بیست و هفتمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران از 10 اردیبهشت سال 93 با راه اندازی سالن هایی نظیر سالن بخش ...

گروه کتاب و ادبیات، رقیه عزیزی شیرکوهی؛ بیست و هفتمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران از 10 اردیبهشت سال 93 با راه اندازی سالن هایی نظیر سالن بخش عمومی، بخش بین الملل، کودک و نوجوان و فعالیت های جنبی در مصلی امام خمینی (ره) در حال برپایی است که ناشران تازه های نشر خود را در این رویداد بزرگ فرهنگی در معرض دید عموم بازدیدکنندگان قرار داده اند.

در این راستا به سراغ امیرشهریار امینیان مدیر انتشارات مطالعات اندیشه‌ورزان رفته و در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران درباره برخی از مسایل و مشکلات نمایشگاه و برنامه بخش بین الملل به گفت وگو نشستیم که در ذیل از خاطرتان می گذرد:

* امسال بخش بین الملل نمایشگاه بین المللی کتاب آبرومندانه تر از سال گذشته برگزار شد

آقای امینیان درباره نمایشگاه بین المللی کتاب تهران بگویید؟

با وجود برخی تغییرات در شکل برگزاری، از جمله افزایش سطح اطلاع‌رسانی‌ و تنوع برنامه ای، مشکلات قدیم همانند محدودیت فضا، پراکندگی برنامه‌های جنبی که دارای پیام واحد نیستند، نگاه فروشگاهی که به نوعی بازار پرهیجان صرفاً اقتصادی را ایجاد کرده همچنان بر فضای نمایشگاه کتاب حاکم است.

تنها بخش بین الملل است که می‌شود گفت برنامه امسال آن نسبت به سال گذشته بهتر بوده است؛ در این بخش علاوه بر نشست‌های تخصصی با موضوعات بین المللی، بخش‌هایی هم به خصوص در حوزه ترجمه، تبادل فرهنگی و انتقال آراء و اندیشه‌ها آمده است. همچنین شاهد حضور چندین ناشر از کشور افغانستان به عنوان میهمان نمایشگاه کتاب تهران هستیم.

کشورهای دیگری همانند روسیه نیز با برنامه‌ریزی بهتری به نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران آمده‌اند و نشست‌های درون‌غرفه‌ای خاص خود را با حضور کارشناسان برگزار کردند. حتی ژاپن و ترکیه امسال حضورشان در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران پررنگ‌تر از سال گذشته بوده است.

بخش انجمن‌های دوستی نیز در بیست و هفتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران حضور گسترده تری داشتند و معتقدم فضای بخش بین‌الملل با وجود آنکه بسیاری از ظرفیت های آن همچنان دست نخورده و معطل مانده است، آبرومندتر از سال گذشته است و از استقبال گسترده تری نسبت به دوره های پیشین برخوردار است.

* مهمترین فعالیت خوب بخش بین الملل، غلبه کردن وجهه نمایشگاهی آن بر فروشگاهی است

آقای امینیان دلیل ارجح بودن بخش بین‌الملل را نسبت به بخش‌های دیگر نمایشگاه در چه چیزی ارزیابی می‌کنید؟

مهمترین دلیل آن غلبه وجهه نمایشگاهی آن بر فروشگاهی است و این نیز حاصل نوع نگاه و تجربه مدیریتی، نحوه سرمایه گذاری و البته برخی مسائل اجرایی نظیر انتقال دوباره آن به نیم طبقه شبستان است.

*شناسایی بیش از 800 کتاب مقاومت به زبان لاتین طی سالهای 2010 تا 2013 

البته منظور بنده از بخش بین‌الملل، آن تجارت حاصل از ارتباطات و انتقال فرایندها است؛ بخش دیگری هم داریم که به فروش کتب خارجی، لاتین و عربی اختصاص دارد که آن هم همانند گذشته در سالن‌ها انجام می‌شود و مشکلات خودش را دارد نظیر  مشکلات ارزی و گمرکی و از همه مهمتر فقدان نگرشی فرهنگی منطبق با تراز انقلاب اسلامی؛ از این منظر کمبود کتاب در حوزه علوم انسانی و انقلاب اسلامی در بخش لاتین بسیار مشهود است، در حالی که ما فقط در جشنواره کتاب مقاومت بیش از 800 عنوان کتاب لاتین منتشره  طی سال های  2010- 2013  شناسایی کرده بودیم؛ برخی‌ از این آثار نگرش  بسیار نزدیک و همسان و همگونی به موضوع انقلاب اسلامی داشتند و بسیاری نیز تأثیر گرفته بودند. برخی نیز منتج از یک رویداد که مرتبط با موضوع انقلاب اسلامی و یا نهضت‌های اسلامی و یا حرکت اسلامی جنبش مقاومت، لبنان و فلسطین و یا مباحث بیداری اسلامی بوده‌اند.

* عدم تمایل واردکنندگان کتاب به تازه های نشر مقاومت

ظاهراً کسانی که واردکننده کتاب هستند، تمایل چندانی به این امر ندارند و در بخش لاتین به ندرت می‌توان این آثار را مشاهده کرد؛ یعنی کارهایی که جدیدتر و روزآمدتر باشد کمتر است، گویی که ناشران بخش خارجی بیشتر از کتاب‌های انباری و یا تاریخ‌گذشته استفاده می‌کنند که این ضعف بخش آثار بین‌الملل به شمار می‌رود.

  باید گفت که بخش عربی امسال در حوزه کتاب های جریان مقاومت و انقلاب اسلامی بهتر عمل کرده است. ورود کتاب‌هایی که به نوعی درباره بازتاب انقلاب اسلامی در سطح بین‌الملل است، می‌تواند تأمین‌کننده بخشی از مطالبات پژوهشگران، محققان و دانشجویان باشد، ضمن اینکه مانع ترویج این تصور نادرست می شود که آثار مرتبط با انقلاب اسلامی تنها به زبان فارسی منتشر می‌شوند؛ در حالی که در واقع اینگونه نیست و خیلی از زبان‌های دیگر هم هم‌اکنون به موضوع انقلاب اسلامی می‌پردازند، اما کتاب آنها به نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران نمی‌آید و در دید عموم کمتر مشاهده می‌شود. این نقص در حوزه ادبیات مشهودتر است.

* برپایی نشست  تخصصی در بخش بین الملل به غنای محتوایی برنامه های آن افزوده است

شاخص‌ترین کاری که در بخش بین‌الملل مشاهده کرده‌اید چه بوده است؟

بنده نشست‌های بخش بین‌الملل و حضور فعال ناشران افغانستان را بسیار پسندیدم؛ به خصوص نشست‌هایی که در این روزها سازمان فرهنگ و ارتباطات و مرکز ساماندهی ترجمه برگزار کردند که بسیار نشست‌های مفیدی بود و مترجمان و نویسندگانی که در حوزه ترجمه‌ آثار فارسی دستی بر آتش داشتند و از کشورهای مختلفی نظیر آمریکا، انگلستان، هند و پاکستان آمده بودند، مباحث خوبی را طرح کردند و مقداری فرصت ها، ضعف‌ها و تهدیدها در حوزه ترجمه بیان شد.



 

* فضای نشر کشور هم‌اکنون از فقدان یک زیرساخت مطلوب رنج می‌برد

آیا در بخش بین‌الملل درباره رعایت قانون کپی‌رایت در ایران نیز بحثی به میان آمد؟

بله، اما بحث کپی‌رایت و ممیزی به گونه‌ای است که بنده معتقدم بحث اولویت‌دار و درجه یک نشر نیست. شما سؤالی کردید که مجبورم به حیطه عمیق‌تری وارد شوم؛ فضای نشر کشور هم‌اکنون از فقدان یک زیرساخت مطلوب رنج می‌برد و وقتی این زیرساخت وجود نداشته باشد اول مسائل دم‌دستی رو شده و وارد صحنه می‌شود و فضای رسانه‌ای‌ را تحت تأثیر قرار می دهد، با وجود آنکه  در فضای عینی هم قرار ندارد. نه اینکه بخواهم مخالف خوانی کنم، شاید در شرایطی خود نیز آن را رعایت کرده باشم و ناشران دیگری هم در ایران هستند که بدون هیچ مشکلی هم آن را رعایت می کنند و هم طرف خارجی را مجاب کرده اند.

اما معتقدم که موضوع کپی رایت یک پوسته جذاب دارد و یک هسته تلخ و سخت؛ شرایط آن باید مهیا باشد، منافع کلان ملی باید تأمین گردد، حدود و ثغور آن باید معین شود؛ نیازمند کار کارشناسی قوی و هوشمندانه است. به نظرم تدوین قوانین داوطلبانه بومی در این خصوص می تواند مفید باشد.

* هزینه های حمل و نقل و ارسال کتاب گاه فراتر از قیمت پشت جلد یک کتاب است

علاوه بر مسائل فوق چه نقاط ضعف دیگری در نمایشگاه کتاب تهران مشهود بود؟

بازدیدکننده‌ای که از نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران دیدن می‌کند، حداقل بخشی از این بازدیدکننده، به عنوان یک مرجع برای کتابخوانی تلقی می‌شود. ما تا زمانی که نتوانیم نیاز این بازدیدکننده را که در هر نقطه‌ای از ایران قرار دارد، برطرف کنیم و سطح دسترسی‌اش را به کتاب افزایش ندهیم، نمی‌توانیم به این گونه بحث ها ورود پیدا کنیم.

شواهد عینی، به خصوص در همین نمایشگاه نشان می دهد ما در داخل دارای یک بازار هستیم که متأسفانه آن بازار را به درستی تغذیه نکرده‌ایم، آن هم به دلایل مختلف؛ از جمله هزینه های سرسام آور  حمل و نقل و ارسال کتاب که گاه فراتر از قیمت پشت جلد یک کتاب است و نمی‌توان انتظار داشت که یک کتاب از مراکز مهم نشر کشور  به سایر استان‌ها منتقل شود.

* شبکه توزیع کشور یک شبکه ناپایدار و موقت و مبتنی بر روش‌های نمایشگاهی است

سیستم اطلاع‌رسانی ما یک سیستم فراگیر، هدفمند و در دسترس برای عموم نیست و شبکه توزیع ما نیز یک شبکه ناپایدار و موقت و مبتنی بر روش‌های نمایشگاهی است و از یک ساختار ثابت که موزعان و کتابفروشان هستند، به¬درستی استفاده نمی¬کند. امنیت شغلی صنف موزع نیز عملاً در معرض تهدید است؛ آن هم به دلیل تخفیفاتی که در حوزه‌های نمایشگاهی داده می‌شود.

با وجود استقبال از نمایشگاه کتاب تهران، آمار کتابخوانی فاصله زیادی با نرم های جهانی دارد. در حالی که اقتصاد نشر کشور با تولید سالانه حدود ده هزار میلیارد ریال کتاب، درگیر رکود ناشی از افت بازار مصرف است، متولیان نشر کشور نباید با ارائه آمار چند میلیاردی فروش نمایشگاه فضای حاکم بر اقتصاد نشر را مثبت جلوه دهند.

دانش نشر در کشور ما دچار مشکلات عدیده‌ای است و در سطح حرفه‌ای خودش قدم نمی‌زند و توازن کافی بین سه لایه تولید محتوا، تولید فنی و توزیع وجود ندارد. مجموع این  ایرادات که عوامل زیرساختی هستند به نوعی در نمایشگاه کتاب تهران ظهور و بروز می یابند و پرسش ها از همین نقطه آغاز می شود.

* از دیدن ازدحام جمعیت بازدیدکننده در نمایشگاه کتاب ذوق زده نشویم!

باید چه تدابیری بیندیشیم تا نقاط ضعفی که بیان کردید تبدیل به نقاط مثبت شود؟

در گفت‌وگوها و یادداشت‌ها زیاد این مسائل آمده است، اما گویی توجه جدی نمی شود؛ شاید به دلیل آن است که این کار بسیار دشوار بوده و نیازمند همت و مدیریت جهادی است و به همین جهت از انجام آن شانه خالی می‌کنند.

ببینید، قدم نخست آن است که از دیدن این جمعیت بازدیدکننده ذوق زده نشویم! این بخشی از ظرفیت اجتماعی فرهنگی نظام است؛ از مقایسه خود با دیگران نهراسیم، آنها که می هراسند و یا از ژرفای این ظرفیت آگاهی ندارند و یا گوشه ای از آن را دریافته اند.

قابلیت ها و شأن مردم ما بسیار بالاتر از این حد است، این را ثابت کرده اند. اگر از این ظرفیت به خوبی و به درستی بهره برداری نشود، تبعات ناگوارتری در پی خواهد داشت. بدانیم و باور داشته باشیم که کتاب می تواند در توسعه آگاهی های اجتماعی و روند فرهنگ و اقتصاد کشور نقش تعیین کننده داشته باشد؛ می تواند پیش برنده حرکت عدالت خواهانه این ملت فهیم باشد. و بدانیم که صنعت نشر خود پایه ای مبتنی بر اقتصاد دارد که اگر مطلوب اداره شود، عواید چشمگیری به همراه خواهد داشت.



 

* همه مشکلات نشر کشور با عزم ملی و مدیریت کلان و ارشد دولت حل شدنی است

این مهم که در زمینه ارسال کتاب و یا اطلاع رسانی و یا امور مالیاتی و کاغذ وغیره تحول ایجاد بشود، کار فرد و یا بخش خصوصی نیست بلکه یک همت ملی نیاز دارد و نیاز به مدیریت کلان و ارشد دولت دارد. معتقدم جهت‌دهی یارانه‌ها و سمت و سوی آن، به این شکل نتیجه معکوس برای ما در حوزه نشر داشته است و اگر این مهم در مسیر خودش قرار می‌گرفت و ما دو نقطه ابتدایی و انتهایی نشر مؤلف و موزع یا کتابفروش را تقویت می کردیم شرایط به گونه ای دیگر رقم می خورد. اگر این توازن برقرار باشد، مسیر میانی که تولید است، خودش را تطبیق داده و وارد فضای حرفه‌ای می‌شود؛ دولت هم به عنوان هماهنگ کننده و تسهیل کننده به نیازشناسی و نیازسازی فرهنگی رسیدگی می کند و آن نقشی که فرهنگ دارد در ساخت زیربنای کشور نه تنها در حوزه فرهنگ عمومی و فرهنگ تخصصی بلکه در حوزه اقتصاد، اجتماعیات و سیاست، آن نقش قابلیت اجرایی پیدا می‌کند.

* نمایشگاه کتاب می‌تواند به تقویت زیرساخت های فرهنگی کمک کند

به نمایشگاه کتاب تهران برگردیم، معتقدم که این نمایشگاه می‌تواند به این حوزه و تقویت زیرساخت های فرهنگی کمک کند؛ اگر تحولی در شیوه خودش ایجاد کند و اگر سعی کند با یک پیام واحد وارد این عرصه شود و با یک نتیجه واحد از این درگاه ملی خارج شود.

* لزوم تشکیل اتاق فکر برای رصد کردن تجربه بیست و هفت دوره نمایشگاه کتاب

تحولی که شما فرمودید چیست؟

نمایشگاه وقتی که هدفی را برای خودش ترسیم کرد، تمام فعالیت‌های آن نمایشگاه باید در راستای آن هدف باشد، حال آن هدف اقتصادی بوده یا فرهنگی است و یا ترکیبی از این دو؛ مهم آن است که هدف گذاری، سیاستگذاری، طرح ریزی، برنامه ریزی و امور اجرایی همه در یک راستا قرار گیرند؛ در غیر این صورت فرصت ها تهدید می شوند و ظرفیت ها کم رنگ و بی رونق از آب درمی آیند؛ نمایشگاه برای مدیریت فرهنگی کشور می شود صرفاً یک رویداد اجتماعی و یک گردهمایی پرشور و حال که معطوف به این 10 روز است و برای ناشر می شود محلی برای معاش چند صباح!  باید این شور اجتماعی را به سمت نهادینه سازی فرهنگی و تثبیت وضعیت کتاب، کتابخوانی و نشر هدایت کرد.

به عنوان نمونه، هم‌اکنون در نمایشگاه بخش‌هایی مشاهده می‌شود که اصلاً بازدیدکننده ندارد و در جای دیگر، بخش‌هایی است که می‌تواند معرف و مروج مؤثر آثار منتشره باشد؛ آن اولی در صدر ورود بازدیدکننده قرار دارد و این دومی در انتهای شبستان و کنج نمایشگاه! یعنی انجام خیلی امور نیازمند یک تحول زیرساختی نیست، برخی اوقات جابه‌جایی‌های ظریف در شکل و شمایل نمایشگاه هم می‌تواند نمایشگاه کتاب را به آن هدفی که دارد نزدیک کند. برخی اوقات چیدمان‌ها در بازدید نمایشگاه توسط مخاطب تأثیرگذار است.

ما نباید از نیروهای اجرایی این انتظار را داشته باشیم، چرا که این نیروها فعالیت‌های گسترده و طاقت فرسایی را برای برپایی نمایشگاه برنامه‌ریزی می‌کنند؛ بلکه پشت همه قضایا یک اتاق فکر قوی می‌خواهد، یک اتاق فکری که تجربه بیست و هفت دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران را بتواند رصد و ارزیابی کند و یک مفهوم جدیدی را تعریف کند، اگر این مفهوم جدید با سازوکار و امکانات روزآمد در دستور کار قرار نگیرد، اتفاق جدیدی در نمایشگاه بین‌الملل کتاب تهران رخ نخواهد داد. بدانیم که ما در پله بیست و هفتم ایستاده ایم.

* مترجم یا ویراستاری که به ترجمه آثار بومی بپردازد را به استخدام درنمی‌آوریم!!

آقای امینیان، شما عضو هیأت مدیره مجمع ناشران دفاع مقدس هم هستید، به نظرتان چه کارهایی می‌تواند برای انتقال فرهنگ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس به سایر جهانیان انجام داد؟

امروز همه مطلع هستند که آثار دفاع مقدس در بازار کتاب سهم قابل توجهی داشته و مورد استقبال خوب مخاطب نیز قرار دارد ولی این حوزه نیز با مشکلات مشابه سایر حوزه های موضوعی دست و پنجه نرم می کند؛ مجمع ناشران دفاع مقدس تأسیس شد تا بخشی از این مشکلات را ارزیابی نموده و راهکار متناسب را ارائه کند.

به زعم بنده ضعف اطلاع رسانی اصلی ترین معضل در این راه است و به این اضافه کنید نقص زیرساختی از جمله کمبود شدید پایانه های عرضه کتاب و شبکه توزیع در کشور و سایر مسائل همچون کاغذ وغیره، در زمینه بین الملل چندسالی است حرکتی آغاز شده است؛ حضور مجمع طی سه سال گذشته در برخی از نمایشگاه های بین المللی خارج از کشور؛ ارتباط گیری با فعالان نشر بین الملل؛ برگزاری برخی همایش ها و جشنواره هایی نظیر کتاب مقاومت و شعر مقاومت با جنبه های بین المللی و البته ورود به عرصه ترجمه بخشی از این فعالیت ها است.

به عنوان نمونه، نشر 27 ظرف سال گذشته عناوینی در ادبیات دفاع مقدس ترجمه و منتشر کرده است، سازمان ادبیات و هنری دفاع مقدس نیز به تازگی به مباحث بین المللی ورود پیدا کرده است، گروه مطالعات اندیشه ورزان، انتشارات فاتحان، روایت فتح، نشر ساقی، کتاب یوسف، سایان وغیره نیز به طور جدی وارد این عرصه شده اند؛ انتشارات سوره مهر نیز در حوزه ترجمه برنامه‌هایی را اندیشیده است. باید گفت ناشران دیگری نیز در این حوزه فعال شده‌اند و حتی آثار آنها نیز مورد استقبال مخاطب قرار گرفته است.

با این حال جنس حوزه ترجمه مقداری با سایر حوزه‌ها فرق می‌کند، یعنی اگر بخواهیم نگاه کمیت‌گرا داشته باشیم، الان روند رو به رشدی را در ترجمه آثار دفاع مقدس می‌توانیم ببینم. شاید بنده بتوانم از عدد بالای 30، 40 عنوان در سال گذشته یاد کنم، اما اگر بخواهیم نگاه کیفی داشته باشیم، مباحث آن متفاوت است؛ هم از لحاظ عامل انتقال فرهنگ که مترجم است و هم از لحاظ روش‌هایی که می‌خواهیم اثر تولید شده را به دست مخاطب برسانیم.

نقطه‌ ضعف ما در این موضوع نیز قابل رصد است؛ یعنی برخی براین تصور هستند که اگر کاری را به زبان انگلیسی و یا عربی ترجمه کنیم، وظیفه ادا شده است؛ در حالی که ناشر باید بداند که برای کدام مخاطب ترجمه می‌کند و برای چه فرهنگی و با چه سطح سازگاری فرهنگی ترجمه مؤثر واقع می شود. ضمن اینکه زبان انگلیسی زبان شروع ترجمه است، نه زبان پایان ترجمه، یعنی عمدتاً در کشورهای دیگر که می‌خواهند به ترجمه بپردازند، با این زبان‌ کتاب را می‌خوانند تا با محتوای آن آشنا شوند و سپس علاقمند شده و به ترجمه آن اثر می‌پردازند. بنابراین مهم است که ما بتوانیم به زبان عربی و انگلیسی کارهایمان را به شکل خوبی معرفی کنیم.

از سوی دیگر، در ترجمه هم به دلیل بازاری که غالباً وجود دارد باید گفت که تعجیل و عدم دقت وجود دارد و مشکلات در پیدا کردن مترجم خوب نیز به خوبی مشاهده می‌شود، ضمن اینکه ما نگاه بومی‌گرا در حوزه ترجمه بسیار کم داریم؛ یعنی ما مترجم یا ویراستاری که به ترجمه آثار بومی بپردازد را به استخدام درنمی‌آوریم؛ از منظر تجربی باید بگویم که ویرایش بومی یک اثر ترجمه شده، برای  مترجم نیز آموزنده خواهد بود؛ هم از لحاظ ادبیات و ساختارها و هم از لحاظ لحن و نوع نگاهی که بین کلمات مرسوم است.

بحث سوم نظامی است که تحت آن توزیع کتاب تعریف می شود؛ ما در حوزه ترجمه از یک روند رشد کمی برخورداریم و نیازمند آن هستیم که در سه شاخه دانش فنی، زیرساخت و منابع انسانی حرفه ای در بخش توزیع نیز سرمایه گذاری کنیم. مجمع ناشران دفاع مقدس در این زمینه نظراتی دارد که با حمایت دولت محترم انشاءالله اجرایی شوند. تا زمانی که نتوانیم در حوزه بین‌المللی موضوعاتمان را به صورت حرفه‌ای مطرح کنیم، نخواهیم توانست در ترجمه آثار به سایر زبان‌های کشورهای دیگر موفق عمل کنیم.
انتهای پیام/و
برچسب ها:
آخرین اخبار